Tak niskiego poparcia dla obecności Polski w UE jeszcze nie było. Prezes Jarosław Kaczyński może być z siebie dumny, bo to wyłącznie jego powtarzana do znudzenia antyunijna narracja sprawiła, że Polacy po 20 latach zaczynają zastanawiać się, czy nie lepiej byłoby nam poza Unią.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Politycy Prawa i Sprawiedliwości nie ustają w przekonywaniu wyborców, że Unia to, cytując klasyka, “wyimaginowana wspólnota”.
x.com
Właściwie nie wiadomo, czy Janusz Kowalski chciałby, żebyśmy mieli takie znaczenie jak Lichtenstein w polityce mieli, czy takie podatki jak Szwajcaria. Wiadomo jedynie, że kurs na polexit jest na polskiej scenie politycznej żywy jak nigdy. Grzegorz Braun urządza na tle wielkiego napisu „POLEXIT” konferencje prasowe, politycy PiS każde zdanie o wspólnocie zaczynają od “chcemy być w Unii, ale…”. Konfederaci bardzo podobnie – zastrzegają, że polexitu nie planują, ale jak tak dalej pójdzie, to po prostu nie będzie Unii i problem z głowy.
We wrześniu 2021 r. na otwarcie sezonu politycznego napisałam felieton, w którym znalazł się taki fragment: “Wyborcy PiS wcale nie są zwolennikami opuszczenia Unii Europejskiej. Trzeba im było wyraźnie powiedzieć, że mimo wypowiedzi Ryszard Terleckiego czy przemów Marka Suskiego na temat >>okupacji brukselskiej<<, PiS chce z Unią twardo negocjować, a nie ją opuszczać. Prezes Kaczyński doskonale zdaje sobie sprawę, że zorganizowanie teraz referendum pokazałoby, że Polacy wciąż są euroentuzjastami i nie chcą żyć poza wspólnotą. Problem w tym, że nieustanne sączenie antyeuropejskiej narracji w końcu może doprowadzić do zmiany społecznych nastrojów.”
Cztery lata później jesteśmy dokładnie w tym miejscu. Ciągłe sączenie do uszu wyborców narracji o złej Unii doprowadziło w końcu do tego, że z kraju, którego 92 proc. obywateli było euroentuzjastami, staliśmy się krajem, w którym zdecydowane „tak” mówi Unii 69 proc. obywateli.
Kaczyński wcisnął polexitowy pedał do dechy
Kiedy cztery lata temu pisałam o polexitowych zakusach prezesa, zauważałam, że nawet jeśli w najgorętszych snach prezes widziałby Polskę poza UE, to marzenie mu się nie spełni, bo Polacy po prostu chcą być w Unii.
– Jednoznacznie widzimy przyszłość Polski w Unii Europejskiej. Jednocześnie jesteśmy zdecydowanie za tym, żeby doprowadzić do zakończenia kryzysu, jaki widzimy w Unii Europejskiej – mówił we wrześniu 2021 r. w rozmowie z PAP Kaczyński. – Chcemy być w Unii, ale jednocześnie chcemy pozostać suwerennym państwem. Chcemy by to, co zostało w traktatach zawarte, było bardzo ściśle przestrzegane.
Ale dokładnie w tym samym czasie kiedy prezes zapewniał, że chcemy być w Unii, jeden z jego nejwierniejszych ludzi Marek Suski zapewniał, że nie pozwolimy na dyktat “brukselskiego okupanta”. W dodatku mówił to na posiedzeniu sejmowej komisji, a potem – najwyraźniej dumny z tego bon motu – powtarzał na sejmowych korytarzach.
Suski opowiadał, że „Unia zmusza nas do zrezygnowania z wyższości prawa polskiego nad prawem europejskim i grozi nam, jeżeli tego nie zrobimy, surowymi sankcjami”. – To jest traktowanie jak niewolnika. Polska nie da się tak traktować, jesteśmy dumnym narodem i będziemy bronić swojej suwerenności, nie pozwolimy na tego typu okupację – zapewniał.
– Ja mówiłem o tym, że nie pozwoliliśmy na okupację niemiecką, nie pozwoliliśmy na sowiecką i nie pozwolimy na brukselską – dodawał. – Jeżeli państwo są pomocnikami w likwidacji suwerennego państwa polskiego, to jest mi bardzo przykro z tego powodu – mówił do posłów ówczesnej opozycji.
Kaczyński pozwalał swoim żołnierzom na ataki na UE, bo już te kilka lat temu zrozumiał, że im więcej eurosceptyków, tym lepsze notowania PiS. Zależność chyba jest oczywista. Największy spadek w liczbie euroentuzjastów był za rządów PiS w latach 2022-2023, czyli właśnie wtedy, kiedy prezes wcisnął polexitowy pedał do dechy. Z 92 proc. zwolenników naszego pozostania w Unii zrobiło się 77 proc., a teraz 69 proc. O 5 pkt proc. mniej niż unijna średnia.
Korzyści z obecności w UE
Od miesięcy w kolejnych badaniach widać, że to nie jest przypadek, a trend. Polacy w badaniach fokusowych nie potrafią odpowiedzieć, jakie mamy korzyści z obecności w Unii, nie uważają też, że są one znaczne czy zdecydowanie wyższe niż koszty, jakie musieliśmy ponieść.
Być może Kaczyński nie miał świadomości, że tak się stanie, rozpoczynając swoją antyunijną kampanię, ale w tej chwili to przeważnie ludzie starsi są gorącymi zwolennikami Unii. Paradoksalnie to wyborcy PiS są bardziej “za” wspólnotą niż np. wyborcy Konfederacji. Młodzi wyborcy często zwyczajnie nie pamiętają albo nie wiedzą, jak wyglądał świat przed naszym wejściem do UE. Nie wyobrażają sobie, że można czekać na granicy albo w kolejce do odprawy na lotnisku w czasie krótkich weekendowych wypadów. Nie pamiętają, że dopiero od paru lat mamy wspólne opłaty za telefonię komórkową i nie musimy drżeć o rachunek przy każdym przekroczeniu granicy, że zyski ze wspólnego rynku to nie tylko hipotetyczny wyjazd do pracy za granicą, ale także na przykład zakupy przez internet bez ograniczeń geograficznych.
Ekonomiści od lat pokazują na dużych liczbach, jakby to wyglądało, gdybyśmy do Unii nie weszli, ale najwyraźniej do sceptyków to nie przemawia. Ani to, że mamy o 31 proc. większe PKB per capita, niż mielibyśmy, gdybyśmy nie podjęli decyzji o wejściu do UE. Ani to, że na wspomnianym już roamingu Polacy w jednym tylko roku zaoszczędzili 133 mln zł. Wreszcie też to, że ponad 3 mln miejsc pracy w Polsce istnieje dzięki popytowi państw Unii na nasze towary i usługi (dane Polskiego Instytutu Ekonomicznego).
Nie przemawiają także dane z Wielkiej Brytanii, która pięć lat po brexicie coraz bardziej zacieśnia współpracę z Unią, bo pierwsze dwa lata poza wspólnotą nie były specjalnie udane. Burmistrz Londynu Sadiq Khan mówi, że brytyjska gospodarka byłaby o 140 mld funtów większa, a liczba miejsc pracy wzrosłaby o 2 mln, gdyby nie brexit. Ekonomiści szacują, że dopiero teraz odczuwalne są skutki opuszczenia wspólnoty i że brytyjskie PKB brexit może kosztować nawet 8 proc.
– Musimy dążyć do zacieśnienia stosunków z UE i musimy podchodzić do tego w sposób dojrzały, akceptując fakt, że będzie to wymagało kompromisów – przekonuje brytyjski premier Keir Starmer. A ponad 66 proc. Brytyjczyków mówi teraz “to był błąd”.
Dla Kaczyńskiego Unii mogłoby nie być
Prezes doskonale wie, że te dane są niczym wobec narracji o zamachu na naszą suwerenność. Dlatego precyzyjnie, nieustannie sączy ją do głów coraz młodszych wyborców. Tylko ani ja w moim felietonie sprzed czterech lat, ani Kaczyński nie przewidzieliśmy, że to nie PiS będzie beneficjentem tej prezesowskiej narracji.
Beneficjentem będą partie jeszcze bardziej skrajne. Bo jak pisałam wtedy, prezes wcale nie chciał z Unii wyjść, przecież umie liczyć i doskonale wie, z jak wieloma problemami gospodarczymi musiałby sobie poradzić rząd, który Polskę z Unii wyprowadzi. Prezes chciał tylko wprowadzić atmosferę, która pozwoliłaby mu dalej manipulować nastrojami społecznymi, która pozwoliłaby mu powiedzieć “Tusk was odda Brukseli, my was obronimy”.
Jak zwykle Kaczyński chciał użyć polityki zagranicznej w okładaniu się kłonicami na naszym poletku. Wyłącznie do tego jest mu potrzebna polityka zagraniczna. I zwyczajnie nie spodziewał się, że wyborcy przekonani jego narracją powiedzą: “ale dlaczego macie nas przed Unią bronić, skoro po prostu możemy wroga przechytrzyć i zabarykadować się w domu”. W dodatku prezes wciąż nie rozumie, jakie konsekwencje ma jego antyunijna obsesja i będzie nam ją serwował przez kolejne kampanie. W końcu prezes i tak nie wyjeżdża za granicę, nie korzysta z roamingu i nie szuka pracy, a na poznawanie świata nigdy specjalnie nie miał ochoty. Dla niego to tej Unii może w ogóle nie być, byle się głosy antyunijnych wyborców nie zmarnowały.
