Starcie o SAFE jest najostrzejszym i jak do tej pory też najważniejszym między Karolem Nawrockim a Donaldem Tuskiem. W Pałacu Prezydenckim są przekonani, że weto nie zaszkodzi głowie państwa. Strategię od miesięcy konsultowano z Jarosławem Kaczyńskim. Ale podejmowano też nagłe decyzje, by nie oddać pola rządowi.
Już 29 października zeszłego roku rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz opublikował zdjęcia ze spotkania prezydenta Karola Nawrockiego z prof. Grzegorzem Kołodką, ekonomistą, byłym ministrem finansów. Nieczęsto zdarza się, by głowa państwa przyjmowała na osobistej rozmowie jakiegoś profesora i komentatora.
W sierpniu 2025 r. w RMF24 prof. Grzegorz Kołodko mówił, że rezerwy NBP są aż za wysokie jak na potrzeby Polski. Jego zdaniem można po nie sięgnąć, aby wesprzeć modernizację armii. Te wypowiedzi odnotowano w Pałacu Prezydenckim. SAFE wówczas nie było nośnym tematem. To, że się takim stanie, było już jednak jasne i dla rządu, i dla Pałacu Prezydenckiego.
Grzegorz Kołodko, kiedy poznał szczegóły pomysłu na finansowanie zbrojeń przez NBP ogłoszonego przez Karola Nawrockiego i prezesa Adama Glapińskiego, zaczął go krytykować. Stwierdził, że chodziło mu o zupełnie inny mechanizm, a program Glapińskiego i Nawrockiego będzie miał „proinflacyjny charakter”. Nie zmienia to faktu, że to Kołodko zaszczepił w Pałacu ideę finansowania armii z zasobów NBP. I stało się to już pół roku temu.
Weto do SAFE. Jarosław Kaczyński znał plany Karola Nawrockiego
W Pałacu Prezydenckim obyczaje są takie, że o zamierzeniach prezydenta wie tylko najbliższe mu grono. Obsesja szczelności jest pokłosiem tego, jak ciekł Pałac Prezydencki Andrzeja Dudy.
Jednak analizując działania otoczenia Karola Nawrockiego, można wskazać ciąg zdarzeń, które doprowadziły prezydenta do decyzji o wecie i pozwoliły opakować ją w przekaz. Kamieniami milowymi były takie wydarzenia jak Rada Bezpieczeństwa Narodowego z 11 lutego i wystąpienie na odprawie z dowódcami pod koniec lutego.
Plany Pałacu Prezydenckiego znał Jarosław Kaczyński. Prezes PiS ma bardzo bliski i stały kontakt z dwoma najważniejszymi politykami PiS w Pałacu — szefem gabinetu prezydenta Pawłem Szefernakerem i szefem prezydenckiej kancelarii Zbigniewem Boguckim.
Pałac Prezydencki trzymał w głębokim ukryciu pomysł na „Polskie SAFE 0 proc.”. Chciał tym zaskoczyć obóz rządowy. Pomysł ujawniono 4 marca — na wspólnej konferencji prezydenta i prezesa NBP. To hasło i wsparcie ze strony „Glapy” było kluczowe dla stworzenia warunków dla weta.
Do tego momentu narrację w starciu z rządem prowadziło PiS. Argumentacja była taka, że warunkowość jest problemem nr 1, a ponieważ pożyczka jest w euro, to warunki nie są do końca znane. Ale PiS nie miało narzędzia jak „polski SAFE 0 proc.” — to hasło stworzył dopiero Pałac.
— Elektorat PiS dostał tlen, gdy Karol Nawrocki w ostatnich kilkunastu dniach prowadził temat SAFE — słyszymy od jednego z posłów PiS, bliskich Nowogrodzkiej.
Jednak prowadzenie takiej operacji jak w sprawie SAFE to nie tylko plan, ale też nagłe decyzje.
Strona rządowa szykowała się na weto i miała scenariusz na taką decyzję Karola Nawrockiego. Premier Donald Tusk pilnie zwołał specjalne posiedzenie swojego gabinetu — wręcz z godziny na godzinę. Nawrocki ogłosił weto o godz. 20 w czwartek, a niemal w tym samym momencie premier ogłosił, że w piątek rano zbierze się rząd, by poradzić sobie z tym wetem. Pałac Prezydencki nie miał wiedzy o tym, że po cichu Tusk planuje zwołać posiedzenie rządu.
W Pałacu zadziałano szybko: szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki, opierając się na przepisach regulujących funkcjonowanie rządu, został wysłany na to posiedzenie rządu. Jako że rząd miał się zająć sprawami bezpieczeństwa państwa, to wyjątkowo mógł — jeśli tylko chciał — uczestniczyć w nim przedstawiciel prezydenta. I tak też się stało.
— Trzeba się dostosować do sytuacji nagłych — słyszymy od jednego z naszych rozmówców z tego obozu.
Chodziło o to, żeby pokazać, że prezydent nie odstawi nogi i będzie bronił na każdym polu swojej decyzji o wecie wobec SAFE. Zbigniew Bogucki zabrał głos na posiedzeniu rządu. Przedstawił argumentację — znaną zresztą — prezydenta o niekonstytucyjności obchodzenia weta (rząd chce to zrobić biorąc pieniądze z pożyczki SAFE, ale za pomocą już istniejącego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, a nie nowego mechanizmu) i wyzbywaniu się suwerenności. Taką samą argumentację przedstawiał sam prezydent w orędziu. Ponadto Bogucki mówił o prezydenckim projekcie ustawy, który zgłosił do Sejmu. Nie było w jego słowach, twierdzą nasi rozmówcy, niczego, czego by wcześniej Pałac nie mówił publicznie.
Ludzie Karola Nawrockiego zadowoleni z operacji SAFE. „Złapaliśmy rząd”
W Pałacu twierdzą, że rząd nie był w pełni przygotowany na weto. Przy Krakowskim Przedmieściu nie chciano, aby był przygotowany. Do ostatniego dnia nikt nie chciał — nawet nieoficjalnie — potwierdzić, że będzie weto. Nawet gdy stawało się to coraz bardziej oczywiste. Pałac dementował oficjalnie komunikat premiera na krótko przed wetem, wedle którego prezydent już decyzję podjął i zasugerował ją wojskowym, z którymi się spotkał. Obóz rządowy nie był jednak zaskoczony wetem, choć o samym momencie jego ogłoszenia dowiedział się w czwartek, gdy Pałac przekazał, że prezydent wygłosi orędzie.
W Pałacu twierdzą, że są zadowoleni z operacji wokół SAFE. — Kilka razy złapaliśmy rząd na spalonym. Nawet nie opublikowali umowy z Komisją Europejską. Żądaliśmy tego, a rząd obiecał, że ją ujawni, ale do dziś tego nie zrobił — mówi człowiek z Pałacu.
Widać jednak, że w Pałacu była świadomość ryzyka związanego z wetem do SAFE. W czwartek wieczorem — tuż po ogłoszeniu weta — i w piątek ministrowie prezydenccy bardzo licznie pospieszyli do mediów: Zbigniew Bogucki do Telewizji Republika, Beata Kempa do Radia Maryja, Paweł Szefernaker do Republiki, Rafał Leśkiewicz do wPolsce24 i Polsat News.
