Naukowcy ostrzegają, że ostatnie zmiany polityki zdrowotnej w Stanach Zjednoczonych stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia na świecie. Działania nowej administracji mają zwiększać ryzyko międzynarodowych epidemii i mogą prowadzić do milionów zgonów — zwłaszcza w krajach o niskich i średnich dochodach.
Jak wynika z analizy Matthew Herdera i jego zespołu, zgodnie z Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi skala i skutki tych decyzji spełniają kryteria ogłoszenia sytuacji nadzwyczajnej w dziedzinie zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym (PHEIC).
Autorzy wskazują na szereg działań, które ich zdaniem zwiększają ryzyko rozprzestrzeniania się chorób na świecie, w tym wycofanie się USA ze Światowej Organizacji Zdrowia (WHO); ograniczenie finansowania walki z chorobami takimi jak HIV/AIDS, malaria czy gruźlica w najuboższych krajach świata; modyfikacja amerykańskiego kalendarza szczepień dziecięcych oraz zmniejszenie zaangażowania w przygotowania do pandemii.
Międzynarodowe Przepisy Zdrowotne definiują PHEIC jako „nadzwyczajne zdarzenie, które stanowi zagrożenie zdrowia publicznego dla innych państw poprzez międzynarodowe rozprzestrzenianie się choroby”. Choć taka deklaracja nie została dotąd wywołana przez działania polityczne pojedynczego kraju, autorzy podkreślają, że podstawą decyzji powinno być szacowanie ryzyka.
„Niezależnie od tego, czy WHO uzna działania USA za PHEIC, nie powinniśmy zwlekać z nazwaniem sytuacji po imieniu: prezydent USA i jego administracja odpowiadają za największy kryzys zdrowia publicznego na świecie. Nasze działania powinny być adekwatne” podsumowują badacze.
— Światowa Organizacja Zdrowia świadomie i celowo skłamała na temat COVID-19 na początku pandemii, co spowodowało, że realia sytuacji zaskoczyły wiele państw — powiedział rzecznik Białego Domu Kush Desai w rozmowie z „Newsweekiem”. — Ten, kto twierdzi, że wycofanie się z tej skorumpowanej i niekompetentnej instytucji osłabi nasz system ochrony zdrowia, nie wie, o czym mówi.
— Administracja Donalda Trumpa pozostaje zaangażowana w walkę z epidemią HIV w Stanach Zjednoczonych. Zamiast utwierdzać się w przekonaniu do nieskutecznego systemu zdrowia publicznego, który nie przynosi efektów, administracja reorganizuje nasze agencje zdrowotne, by efektywniej finansować obiecujące badania i skuteczne interwencje kliniczne — kontynuował Desai. — Wydawanie milionów dolarów na projekty typu zapewnianie mieszkań bezdomnym transpłciowym osobom z HIV czy badanie wpływu kokainy na chorych na HIV w Brazylii nie przynosi realnej poprawy w walce z epidemią HIV w Stanach. Rezultaty przynosi za to finansowanie programu Ryan White HIV/AIDS, który osiąga 90-procentowy odsetek trwałego zahamowania wirusa.
Zdaniem autorów analizy, ogłoszenie PHEIC mogłoby pomóc w mobilizacji środków oraz zachęcić do zastosowania przymusowych licencji na niezbędne leki. Takie działania są zdaniem naukowców kluczowe dla ograniczenia szkód, jakie przypisują nowym zmianom. Badacze przyznają, że taka deklaracja mogłaby wywołać stanowczą reakcję rządu USA, jednak podkreślają, że skala strat ludzkich przypisywanych tym decyzjom jest ogromna — zgodnie z ich przewidywaniami, wskutek nowej polityki zginąć mogły już setki tysięcy osób.
Zdaniem naukowców społeczność międzynarodowa, z WHO na czele, musi działać wspólnie, by chronić światowe systemy opieki zdrowotnej i najbardziej narażone grupy. W analizie opisano, w jaki sposób nowe zasady przyznawania pomocy zagranicznej przez USA rozszerzają dotychczasowe restrykcje dotyczące aborcji i zakazują finansowania programów związanych z płcią i różnorodnością, co autorzy nazywają „śmiertelną potrójną pułapką”.
— Będziemy obserwować zamykanie ośrodków lub ograniczanie personelu i usług, co oznacza wzrost śmiertelności matek i liczby niebezpiecznych aborcji — ostrzega Sara Casey, adiunktka w Szkole Zdrowia Publicznego Mailmana na Uniwersytecie Columbia.
Odniesienia
Burkybile, F. (2026). Why the expanded global gag rule is a deadly triple tripwire for recipients of US foreign aid. BMJ, 392.
Herder, M., Habibi, R., Hassan, F., & Hill, A. (2026). The United States is driving a public health emergency of international concern. BMJ, 392.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.