Nigdy dość powtarzania: to dziennikarze zbierają informacje, zadają pytania, piszą teksty. A potem przychodzą Facebook, Google czy inne OpenAI i zarabiają na ich pracy. Zero kosztów i odpowiedzialności. Same zyski.
Na naszych oczach odbywa się największa kradzież w dziejach. Okradani jesteśmy wszyscy, traci na tym państwo, cierpi społeczeństwo.
Ochrona zdrowia nigdy nie zacznie działać, bandyci drogowi ze 100 punktami karnymi będą dalej jeździć po polskich drogach, a Collegium Humanum i jemu podobne parauczelnie dalej będą wydawać dyplomy — są sprawy, które na pierwszy, drugi i trzeci rzut oka są jednoznaczne i których rozwiązanie powinno znajdować się na sztandarach wszystkich partii.
To, że żadna ich nie dotyka, nie jest nawet specjalnie zaskakujące. Ale że my, społeczeństwo, nie wywieramy w tych sprawach żadnej presji? No bo jaką wywołujemy? Który rząd miał problemy z powodu kolejek do lekarzy i zapisów na zabiegi onkologiczne na „za 10 lat”? Czy komukolwiek spadło w sondażach, bo kolejny bandyta zabił kogoś na drodze, przekraczając dozwoloną prędkość o 100 km na godzinę? A nieuczciwe uczelnie? Kilka tygodni po publikacji ostatniego śledztwa Renaty Kim de facto handlująca dyplomami Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego zorganizowała konferencję, której dumnie patronowało Ministerstwo Obrony Narodowej.
W tym samym porządku działają wielkie firmy technologiczne. Niby każdy wie, że należy je opodatkować i uregulować, ale na samym końcu okazuje się, że wicie, rozumicie, nie da się, zarobieni jesteśmy, a w ogóle to po co ambasadora denerwować.
A one idą coraz dalej.
Doskonały model biznesowy
Naukowcy z Uniwersytetu McGilla w Montrealu przebadali niedawno ChatGPT, Gemini, Claude’a oraz Groka i ustalili, że wszystkie modele, odpowiadając na zapytania użytkowników, korzystały z pracy kanadyjskich mediów. Także z treści płatnych. W 82 proc. przypadków nawet o tym nie informowały, w 100 proc. korzystały z pracy całkowicie za darmo.
Nie ma takich badań w Polsce, lecz bezpieczne wydaje się założenie, że tak samo technologiczne molochy plądrują Onet, „Politykę”, Wyborcza.pl itd. I znów: nic za to nie płacą.
To doskonały model biznesowy. Redakcje płacą pensje, dziennikarze i dziennikarki zbierają informacje, piszą teksty. A potem przychodzą Google czy inne OpenAI i czerpią pieniądze z ich pracy. Zero kosztów, same przychody, same zyski.
Nigdy dość powtarzania: Facebook, Google, OpenAI nie mają redakcji. Nie zatrudniają dziennikarzy. Nie zadadzą nikomu pytania. Nigdzie nie pojadą. Nie przeprowadzą śledztwa ani niczego nie ujawnią. Są zależne od pracy mediów i dziennikarzy.
Jednocześnie big techy są całkowicie pozbawione odpowiedzialności. Poruszają się wyłącznie w logice zysku. Powielają nieprawdę, eksponują treści, których tradycyjne media nigdy by nie opublikowały.
„Obecny system przyspiesza ekonomiczny upadek dziennikarstwa, na którym sam polega” — piszą autorzy kanadyjskiego raportu, co jest równie słuszne, ileż banalne.
Problem jest powszechnie znany, a potrzeba reakcji — bezdyskusyjna. Jeśli chcemy żyć w liberalnej demokracji, musimy mieć wolne media, zatrudniające prawdziwych dziennikarzy. Bez tego bezpiecznika cały system przestanie działać.
W różnych miejscach świata pojawiają się różne pomysły, jak ten bezpiecznik ratować. Niedawno Komisja Europejska zatwierdziła wart 107,5 mln euro francuski program pomocy publicznej na wsparcie dystrybucji prasy drukowanej. — Kanibalizacja i bezmyślne przetwarzanie informacji podważają cel, dla którego jest używana. Czas na poważną rozmowę z firmami zajmującymi się AI — mówił kilka dni temu kanadyjski minister kultury Marc Miller. Polska na razie bardziej udaje, że coś robi, niż naprawdę coś robi. Bo 10 mln zł na program „Bliska kultura”, który ma wesprzeć niezależne media lokalne, nie rozwiązuje żadnego problemu.
Żeby było jasne: to nie jest tekst o tym, że AI jest zła. AI jest wspaniałym narzędziem. Sztuczna inteligencja pomaga w promocji „Newsweeka” w platformach cyfrowych, podczas nauki do egzaminów na studiach MBA i przy planowaniu wakacji.
Także podczas pisania tego tekstu poprosiłem o pomoc (napisałem prompt, znaczy) w wyselekcjonowaniu największych kradzieży w dziejach ludzkości. W odpowiedzi dostałem: brytyjski drenaż Indii wyceniany na równowartość dzisiejszych 45 bln dol.
Metoda jest bardzo podobna. Brytyjczycy przez dwa stulecia przepompowywali bogactwo z kolonii do metropolii. Wykorzystywali lokalne zasoby, wywozili dobra kultury. Ale gdyby ich zapytać, to usłyszelibyśmy, że zanim do Indii przyjechali, to nie było tam nic, a dzięki nim pojawiła się cywilizacja.
Oczywiste jest, że big techy nie zabiorą polskim mediom 45 bln dol. Ale szkód mogą narobić nawet więcej.
