Amerykańskie zapasy ropy kurczą się w zatrważającym tempie. Rezerwy surowca w Stanach Zjednoczonych maleją kolejny tydzień z rzędu, eksport gwałtownie rośnie, a kraj sięga po rezerwy strategiczne, by złagodzić wpływ wojny z Iranem na światowe rynki energii.
Według najnowszych danych amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej (EIA), całkowite zapasy ropy naftowej w ciągu tygodnia od 8 do 15 maja spadły o 17,8 mln baryłek. Ten rekordowy spadek to kontynuacja gwałtownych obniżek poziomów zapasów, które sprowadziły całkowite rezerwy do najniższego poziomu od prawie roku. Jak powiedzieli cytowani przez „Newsweeka” analitycy, spadki te osłabiają istotny bufor bezpieczeństwa mający chronić USA, a także podnoszą ceny dla konsumentów na stacjach w czasie dużych szoków podażowych. To oznacza, że jeśli sytuacja jeszcze bardziej się pogorszy, Stany Zjednoczone będą miały mniejszą elastyczność w reagowaniu.
Zamknięcie Cieśniny Ormuz — przez którą wcześniej przepływała około jedna piąta światowej ropy — wywindowało światowe ceny surowca do najwyższych poziomów od lat. Szef Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) określił sytuację jako „największy kryzys energetyczny w historii”.
Wzrost kosztów odczuwają także amerykańscy kierowcy — ceny paliwa wzrosły o około 50 proc., przekraczając średnio 4,50 dolara za galon. Podobne podwyżki dotyczą także innych produktów naftowych, takich jak np. paliwo lotnicze. Eksperci przewidują, że dalsze uszczuplanie amerykańskich zapasów może jeszcze doprowadzić do jeszcze większych podwyżek w sezonie letnim.
„To dopiero początek”
Amerykańskie zapasy ropy stopniowo rosły przez pierwszy rok drugiej kadencji prezydenta Donalda Trumpa. Było to spełnienie złożonej podczas inauguracji zapowiedzi o „ponownym napełnieniu strategicznych rezerw aż po korek”. Jednak jak wykazał najnowszy raport EIA o stanie rynku ropy, kolejne tygodnie spadków sprowadziły zapasy do poziomów z czerwca 2025 r. Przy poziomie 445 mln baryłek (nie licząc rezerw strategicznych) EIA podaje, że zapasy ropy w USA są obecnie o około 2 proc. niższe niż wynosi średnia dla tego okresu z ostatnich pięciu lat. Zapasy produktów destylowanych — takich jak olej napędowy czy opałowy — spadły jeszcze bardziej.
— To dopiero początek — powiedział analityk rynku energii Tom Kloza, który w rozmowie z „Newsweekiem” przyznał, że dane te „mogą budzić niepokój”. Kloza, pełniący funkcję głównego doradcy ds. energii w Gulf Oil, dodał, że branża „ignoruje żółte światła ostrzegawcze”, jeśli chodzi o potencjalny wpływ na ceny benzyny i oleju napędowego w USA.
Jak twierdzi Bob Yawger, dyrektor ds. rynków energii w Mizuho, obecne tempo spadku zapasów oznacza, że już za dziewięć tygodni ich poziom po raz pierwszy od 2014 r. może spaść poniżej 400 mln baryłek. Jak powiedział „Newsweekowi”, po takim czasie kraje Azji Wschodniej i Europy będą już „drapać dno zbiorników”, co wymusi jeszcze większy eksport z USA i przyspieszy spadek krajowych rezerw.
— Redukcja zapasów działała dotąd jak amortyzator, powstrzymując ceny ropy przed jeszcze większymi wzrostami — powiedział Bob McNally, założyciel i prezes firmy konsultingowej Rapidan Energy Group. — Jeżeli tego lata zapasy te spadną do operacyjnego minimum, efekt amortyzujący wygaśnie. W dalszej perspektywie ubytek dostaw przez Cieśninę Ormuz trzeba będzie zrekompensować spadkiem popytu, co wymaga jeszcze wyższych cen ropy.
Trump idzie w ślady Bidena
Znaczną część ostatniego spadku zapasów stanowi uwolnienie surowca ze Strategic Petroleum Reserve (SPR). W marcu administracja Trumpa ogłosiła, że w ciągu 120 dni udostępni ok. 172 mln baryłek z rezerw strategicznych w ramach globalnych działań na rzecz „obniżenia cen energii”. Trump broni tej decyzji jako niezbędnej do tego, by złagodzić skutki gospodarcze konfliktu, twierdząc, że USA mogą uzupełnić rezerwy później, gdy spadną ceny. Jednak takie działanie przypomina politykę jego poprzednika, którą wcześniej sam krytykował.
W 2022 r. prezydent Joe Biden polecił największe w historii uwolnienie ropy ze SPR (około 180 mln baryłek), by przeciwdziałać gwałtownemu wzrostowi cen paliw po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Wówczas Trump i republikanie przekonywali, że rezerwy powinny być wykorzystywane tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie do sterowania cenami, nazywając decyzję Bidena „daremną próbą obniżenia cen ropy i benzyny”. Obecnie, w obliczu szoku podażowego i rosnących kosztów paliwa, administracja Trumpa sięga jednak po to samo narzędzie, choć w innym kontekście geopolitycznym.
— Zarówno prezydent Biden, jak i Trump wykorzystali rezerwy strategiczne, by w krótkim czasie wywrzeć presję na spadek krajowych cen paliw — powiedział „Newsweekowi” ekonomista i ekspert ds. handlu międzynarodowego Willy C. Shih. — Ale teraz widać, że ropa ta może bardzo szybko się zużyć, a wpływ na ceny dla większości konsumentów nie jest tak odczuwalny, jakby się wydawało. W rzeczywistości, jeśli sytuacji w Zatoce Perskiej nie uda się szybko rozwiązać, możemy znaleźć się w sytuacji, w której wyczerpiemy większość rezerw.
Rekordowe poziomy eksportu
Ponieważ kryzys energetyczny najmocniej uderzył w Azję i Europę, Stany Zjednoczone stabilizują światowe rynki, podnosząc eksport do rekordowych poziomów. Decyzje krytykują Amerykanie, którzy uważają, że rezerwy powinny zostać w kraju i służyć ograniczaniu wzrostu cen na rynku krajowym.
— Dlaczego mielibyśmy wysyłać naszą ropę za granicę, gdy Amerykanie są okradani na stacjach? — powiedział Ro Khanna z Partii Demokratycznej na antenie Fox News. Kongresmen omówił także swój projekt ustawy przewidującej zakaz eksportu w sytuacji, w której cena benzyny przekroczy 3,12 dolara za galon.
— Problem w tym, że ropa i produkty ropopochodne to towary handlowane globalnie, a niedobory w Azji i Europie są znacznie poważniejsze niż w USA, więc tamte rynki są gotowe zapłacić więcej — wyjaśnił Willy C. Shih. — W efekcie surowiec płynie właśnie tam, co oznacza wyższe ceny również dla Amerykanów.
Jak dodał ekonomista, całkowity zakaz eksportu mógłby mieć poważne konsekwencje geopolityczne i „osłabić pozycję USA na świecie”, jako że w dużej mierze to Stany Zjednoczone odpowiadają teraz za niedobory na globalnym rynku.
— Ograniczenie eksportu byłoby działaniem nieskutecznym — stwierdził Bob McNally. — Ceny ropy na świecie wystrzeliłyby w górę. Na stacjach w rejonie Zatoki Meksykańskiej i na Górnym Środkowym Zachodzie USA mogłyby co prawda na kilka tygodni spaść, jednak gdyby rafinerie ograniczyły potem produkcję, wzrosłyby jeszcze bardziej.
Jak zauważył analityk rynku energii Philip Verleger, Stany Zjednoczone to obecnie „ostatni bastion”, gdyż inne rynki zostały dużo bardziej dotknięte przez kryzys. Jak powiedział „Newsweekowi”, wstrzymanie eksportu mogłoby wywołać „prawdziwą wojnę handlową” i „ryzyko globalnej recesji, jeśli nie depresji”.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.