Adriana Zandberga i Sławomira Mentzena pozornie wszystko dzieli, ale łączy jedno: elektorat — przekonują politycy lewicy. Ale czy Partia Razem potrafi to wykorzystać? — Adrian musiałby teraz zrobić dokładnie to, co przez prawie cały rok 2022 robił Tusk. Objechać całą Polskę sam. Tylko że on jest do tego kompletnie niezdolny — przekonują dawni koledzy.
Sejmowe głosowanie nad immunitetem lidera Konfederacji Sławomira Mentzena. Policja chciałaby wręczyć mu mandat za odpalenie racy podczas Marszu Niepodległości z okazji 11 listopada. Wojewoda mazowiecki zakazał w tym czasie używania środków pirotechnicznych, a zatem mandat się należał. Ale Mentzen nie zapłaci, bo razem z Konfederacją i PiS obronili go politycy Razem.
Poseł Maciej Konieczny na X uważa, że złamanie prawa w postaci odpalenia racy to „pierdoła”, a ściganie za tak niewielkie przewinienie to dla lidera Konfederacji prezent.
Jednak nie tylko o „pierdołę” tu chodzi. Razem nie jest już partią wyłącznie skrajnej lewicy. Już rok temu było widać, że dla bardzo wielu wyborców Mentzen i Zandberg to właściwie kandydaci bardzo podobni. Który bardziej błyszczy, ten przyciągnie więcej uwagi.
Lider Razem nie może pozwolić na odebranie immunitetu za odpalenie racy nie dlatego, że kocha Mentzena, ale dlatego, że jego wyborcy w głębi serca rozumieją taką formę okazywania politycznych emocji. Są młodzi i niepokorni, dla nich Zandberg może być ucieleśnieniem antysystemowości.
— Adrian zawsze ma ze sobą taką małą składaną barykadkę i wskakuje na nią przy każdej rozmowie — śmieje się jeden z liderów Nowej Lewicy. — Włodek Czarzasty opowiadał, że jak negocjowali wejście Razem do rządzącej koalicji, to zaczął rozumieć, że oni po prostu się nie chcą porozumieć. Usiadł z Adrianem i mówi: „Dobra, ja wynegocjuję z Tuskiem zapis w umowie koalicyjnej, że będzie 6 proc. na służbę zdrowia, i co wy zrobicie”, a Adrian mu odpowiedział: „Powiemy 8”. Jemu po prostu wygodniej być opozycją.
W partii Zandberga panuje przekonanie, że gdyby weszła do rządu, wzięła resort albo zdrowia, który proponowano Marcelinie Zawiszy, albo mieszkalnictwa, który chciano stworzyć dla Zandberga, to już nie byłoby czego zbierać. A że wyborcy nie do końca rozumieli formułę, w której Razem było w klubie z lewicą, ale krytykowało rząd Tuska, teraz wszystko jest jasne i wyborcom się podoba, że oni jeszcze nie rządzili.
Oni i Konfederacja. Nie tylko obrona Mentzena jest symboliczna. W dyskusji o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego, kiedy koalicyjna lewica mówi: „nie odbierajmy orderów”, głos Macieja Koniecznego współgra z głosami prawicy.
— Nadanie imienia UPA ukraińskiej jednostce wojskowej jest decyzją o istotnej wadze symbolicznej i taką samą byłoby odebranie Orderu Orła Białego prezydentowi Zełenskiemu. Taka reakcja wydaje się zatem współmierna. Co więcej, mam podejrzenie, że na tym etapie brak stanowczej reakcji ze strony Polski bardziej nakręcałby nastroje antyukraińskie niż proporcjonalna odpowiedź — mówił polityk Razem w rozmowie z Interią.
— Bo oni naprawdę nie mówią już do lewicowego elektoratu. Jak pani sobie wyobrazi podkowę i jej dwa skrajne punkty, to one są oddzielone pustką, ale są w sumie bardzo blisko siebie. Tak jest z Zandbergiem i Mentzenem. Daleko, bo różni ich i podejście do gospodarki, i do spraw społecznych, ale blisko, bo mówią do tych samych ludzi. To jest elektorat antyestablishmentowy, który nie do końca wie, jakie ma poglądy, ale wie, że nie chce ani Tuska, ani Kaczyńskiego — przekonuje polityk lewicy.
Czy Partia Razem może wejść do Sejmu? „Włodek jest gotów się posunąć”
Tylko co dalej. Partii Razem nie wystarczy — przynajmniej na razie — poparcia na to, żeby wejść do Sejmu, a tym bardziej żeby wcielać w życie swoje postulaty. Nawet jeśli w następnym rozdaniu znajdzie się przy Wiejskiej samodzielnie, to na pewno nie w takiej liczbie, żeby rządzić. Choć może mieć tyle głosów, żeby bez niej nie udało się utrzymać władzy obecnie rządzącej koalicji.
— Jestem pewien, że jakby się dobrze ustawili, to by mogli pójść z lewicą i wywalczyć sobie wystarczająco dużo miejsca na własny klub parlamentarny — przekonuje wysoko postawiony polityk KO. — Włodek bardzo chce, żeby udało się zrobić wspólną listę na lewicy, i jest gotów się posunąć. Mogą wywalczyć spokojnie ponad 15 miejsc biorących. Tylko muszą chcieć.
Mój rozmówca tłumaczy, że jest już całe pokolenie wyborców, którzy uważają, że jak się ma, to trzeba się podzielić, i to nie ma nic wspólnego z komunizmem. — Nasz wyborca wypracował swój majątek, ten młodszy jeszcze uważa, że 50-procentowy podatek to jest sprawiedliwość społeczna.
Adrian Zandberg ożywa na wybory
Za mało, żeby rządzić, za dużo, żeby zejść ze sceny. Ale wszystko wskazuje na to, że Zandbergowi to wystarcza.
— Tak wygląda plankton polityczny z ochotą na 3 proc., bo wtedy jest dotacja z budżetu — nie owija w bawełnę dr Mirosław Oczkoś z SGH. — Kolejne głosowanie z opozycją zostawia go na marginesie, ale pana Adriana niespecjalnie to chyba martwi. Bardzo łatwo jest krytykować z tej pozycji i nie brać za to żadnej odpowiedzialności. Bo gdyby chciał, to by „coś” dostał w tym rządzie. W końcu wszedł do Sejmu tylko dlatego, że był w koalicji.
Raz na cztery albo na pięć lat Zandberg (bo właściwie tylko on jest powszechnie rozpoznawalnym członkiem Razem) ożywa. Sprawny retorycznie, swoim tubalnym głosem uwodzi parę procent głosujących Polaków. — Wybory prezydenckie były po to, żeby Polacy o nim nie zapomnieli. I żeby tradycyjnie mógł odreagować frustrację na tym Tusku i Trzasku — opowiada dr Oczkoś.
Razem weszło do Sejmu z listy razem z Nową Lewicą już w poprzedniej kadencji. Teraz udało się wprowadzić dwie senatorki i siedmioro posłów. Dwa lata temu dołączyła do Razem jeszcze jedna posłanka, która weszła do Sejmu na miejsce Krzysztofa Śmiszka, który z kolei trafił do Brukseli. Ale trzy posłanki i dwie senatorki partię opuściły, bo uznały, że lewica w rządzie może jednak więcej, niż tylko „siedzieć i narzekać” jak Zandberg i wierni mu towarzysze.
— W tym cała trójka, która została w Sejmie, jest doskonała — złośliwie komentują dawni koledzy. — Dają show, który wystarcza, żeby istnieć w świadomości wyborców, ale przypadkiem niczym konkretnym się nie zająć.
To akurat nie do końca prawda, bo Razem zajmuje się kilkoma tematami, które bardzo rezonują w społeczeństwie. Służba zdrowia to temat numer jeden, a Marcelina Zawisza jest w tym naprawdę dobra. Umie merytorycznie dyskutować na komisji zdrowia, gdzie bardzo zdecydowanie okłada rząd, i daje show na sali plenarnej, gdzie na przykład próbowała wręczyć premierowi kilka tysięcy podpisów mieszkańców protestujących przeciwko zamknięciu szpitala w Lesku. Premier przyjąć nie chciał, a posłanka z paczką stała nad nim przy okrzykach opozycji: „byś się wstydził!”. Razemici są widoczni w trakcie społecznych protestów, w zakładach pracy ze związkami zawodowymi, wspierając prekariat.
— Tylko że to wciąż wyłącznie dwie osoby, bo Koniecznego to tak nie bardzo ludzie znają. Jak pytamy na spotkaniach z wyborcami, czy mogą wymienić polityków Razem, zawsze pada Zandberg i czasem Zawisza. Oni nie mają ani struktur, ani twarzy — mówią politycy Nowej Lewicy.
Adrian Zandberg z Tuskiem się nie dogada? „Nienawidzi go”
Wielki Duńczyk, jak nazywa się Zandberga, urodził się w duńskim Aalborgu i ma w sobie coś z wikinga. Kiedy miał siedem lat, wrócił z rodzicami do Warszawy. Miał za sobą przygodę aktorską, bo jako dziecko w „Balladzie o Januszku” zagrał epizod w jednym odcinku, ale producentom się pomyliło i w napisach końcowych jest podpisany A. Zamberg. Może dlatego do aktorstwa się zraził. Od liceum był mocno lewicowy. Działał w młodzieżówce Unii Pracy i pracował w kampanii Piotra Ikonowicza. Ale zawsze jak jego partia wchodziła w deale z ówczesnym SLD, to się żegnał.
— Wciąż ma w sobie tę nabytą w młodości nienawiść do libków i starych libokomuchów. Dla niego Czarzasty to jest taki lewicujący Tusk, a Tuska nienawidzi najbardziej na świecie. Naprawdę dla niego to jest gorsze zło niż PiS, bo z PiS mógłby znaleźć jakiś wspólny język w sprawach gospodarczych. Z Tuskiem się nie dogada — mówią koledzy z lewicy.
Z Włodzimierzem Czarzastym Zandberg nawet jakoś się dogadywał, ale była to raczej relacja młodego (względnie, bo za trzy lata będzie 50-latkiem) gniewnego z wujem, który traktuje go z pewnym irytującym pobłażaniem.
Zandberg na pewno znacznie lepiej niż jego starsi koledzy rozumie rolę algorytmów i mediów społecznościowych. W końcu podobno był jednym z pierwszych w Polsce ludzi, którzy użyli internetu w trakcie historycznego połączenia z duńskim uniwersytetem. Już jako dorosły przedsiębiorca budował aplikacje dla urządzeń mobilnych.
— Podobno już karmi AI partią Razem i buduje sobie zaplecze, wykorzystując sztuczną inteligencję — straszą się starsi koledzy. Chyba nie bardzo rozumieją, o co chodzi, ale mówią to z podziwem amatorów.
Kampania Razem. „Zandberg musiałby zrobić to, co Tusk”
Zandberg zrobił wrażenie na scenie politycznej, kiedy pojawił się w debacie prezydenckiej w 2015 r. Nie miał wtedy niczego, nawet makijażystki ani spin doktorów, i tym zdobył 3 proc. poparcia, które dało mu pieniądze z budżetu na budowanie partii. Ale wtedy po raz pierwszy rozdrażnił wszystkich i zyskał miano tego, który oddał PiS władzę. Bo ówczesnej Zjednoczonej Lewicy Millera i Palikota zabrakło 0,5 proc. do przekroczenia progu. Pikanterii dodawał tej porażce fakt, że twarzą tamtej kampanii ZL była Barbara Nowacka, prawie 30 lat temu dziewczyna Zandberga.
W wyborach prezydenckich rok temu dostał już ponad 5 proc. głosów i zrobił bardzo dobrą kampanię, a jego piosenka wyborcza była największym kampanijnym hitem dla młodej lewicy.
— Adrian musiałby teraz zrobić dokładnie to, co przez prawie cały rok 2022 robił Tusk. Objechać całą Polskę sam, bo tylko on może dać partii rozpoznawalność i przyciągnąć wyborców. Tylko że on jest do tego kompletnie niezdolny. Umie prowadzić własną kampanię przez jakiś czas, ale nie pracować przez rok codziennie dla partii — przekonują jego dawni koledzy z lewicy.
Bywa za to bezwzględny. Wyrzucenie posłanki Matysiak z Razem zdaniem niektórych dawnych kolegów z lewicy nie miało wiele wspólnego z jej kontaktami z PiS, ale za to bardzo dużo z osobistymi ambicjami lidera, który po prostu pozbył się drugiego mocnego nazwiska z partii.
Partii Razem grozi polityczny niebyt?
Na razie partia deklaruje, że pójdzie za rok do wyborów samodzielnie. Ale jeśli znowu wyląduje tuż pod wyborczym progiem, pewnie będzie to jej ostatnie polityczne tchnienie, bo powrót zza grobu udał się do tej pory tylko lewicy Czarzastego. A drugi raz prodemokratyczni wyborcy „zmarnowanych głosów”, dzięki którym prawica przejmie władzę, mogą Zandbergowi nie darować.
— Zandberg raczej nie będzie w kolejnych wyborach kluczową postacią — mówi socjolog prof. Przemysław Sadura. — Może trochę nabruździć w kampanii Czarzastemu, pewnie znowu Razem wygra z Nową Lewicą w TikToka, może ogólnie w mediach społecznościowych będą bardziej widoczni, ale to wszystko. Na dziś nie widzę, żeby mieli nowy pomysł, a więc możliwość zaskoczenia i przyciągnięcia wyborców.