Ostatnie chwile życia Jezusa to z punktu widzenia chrześcijan najważniejsze momenty opisane w Ewangeliach. Są one także przedmiotem badań historyków, dzięki którym możemy lepiej zrozumieć, co stało się w Jerozolimie niemal 2 tys. lat temu.
Według historyków – jeśli odrzucimy motywowane względami religijnymi dodatki ewangelistów – to proces Jezusa przed Piłatem przypomina każde inne postępowanie przed namiestnikiem prowincji.
Zgadzają się nawet drobne z pozoru szczegóły, jak choćby ten, że oskarżonego przyprowadzono przed trybunał wczesnym rankiem. Namiestnicy zwykle rozpoczynali urzędowanie bardzo wcześnie, a potem ze względu na gorący klimat odpoczywali kilka godzin, by wrócić do pracy późnym popołudniem.
Czytaj też: Może to właśnie ten moment, by upasieni biskupi podzielili się z potrzebującymi?
Badacze są niemal pewni, że Piłat wydał wyrok na Jezusa na podstawie zarzutu o „obrazę majestatu” (łac. crimen laesae maiestatis). To niezwykle szeroka kategoria przestępstw, w której mieściły się wszelkie wykroczenia przeciw władzy cesarskiej i porządkowi publicznemu, a w szczególności nawoływanie do obalenia panującego, bunt, podżeganie do zamieszek, zawiązanie spisku, zdrada stanu.
Leonardo da Vinci „Ostatnia wieczerza”,
Foto: Bennymarty / 123RF
Religijne spory wśród podbitych ludów nie obchodziły Rzymian i Piłat zapewne nie miał pojęcia, jakie zarzuty stawiają jerozolimskie elity Jezusowi. Jego jedyną troską było utrzymanie porządku i przy pierwszych oznakach buntu nie wahał się szafować najsurowszymi wyrokami.
Ewangelie szeroko opisują wątpliwości Piłata, w tym słynny gest obmycia rąk, który miał oznaczać odsunięcie od siebie winy za śmierć Jezusa. Ten wątek chrześcijańskiej tradycji historycy uważają za bardzo mało prawdopodobny. Dlaczego? Zupełnie obcy namiestnikowi podsądny, który nie chciał współpracować, a był oskarżony o poważne przewiny nie mógł raczej wzbudzić litości urzędnika. Piłat skazał więc Jezusa tak, jak robił to setki razy w przeszłości. Zdaniem historyków opis wątpliwości Piłata i próba obciążenia Żydów winą za śmierć Jezusa to wyraz niechęci pierwszych chrześcijan do Żydów w okresie, kiedy spisywano ewangelie.
Każda z ewangelii podaje trochę inny opis pojmania, procesu i śmierci Jezusa
Ale o ile trzy – Mateusza, Marka i Łukasza różnią się jedynie detalami, to w przypadku relacji Jana różnice są o wiele głębsze. Przykład? Choćby to, że w innych ewangeliach Jezus zostaje pojmany przez służbę arcykapłanów, a u Jana przez rzymską kohortę.
Albo scena prowadzania Jezusa „od Annasza do Kajfasza”, która nie pojawia się w innych ewangeliach.
Ba, Ewangelia Jana różni się nawet w opisie momentu ostatniej wieczerzy, która miała wypadać przed świętem Paschy, a nie tak jak chcą pozostali ewangeliści – w dniu święta. Wzajemny stosunek Ewangelii Jana do relacji trzech pozostałych ewangelistów jest w nauce przedmiotem gorącej debaty. Przyjmuje się jednak, że jest to najpóźniej spisana Ewangelia i czerpie z innych tradycji niż pozostałe trzy.
Czytaj też: Judasz stał się symbolem zachłannego zdrajcy. Ale rzeczywistość nie jest tak prosta
Data Wielkanocy. Dlaczego się zmienia?
Niektórzy chrześcijanie mieli korzystać z pomocy żydowskich sąsiadów, którzy świętowali Paschę rozpoczynającą się 14 dnia miesiąca nisan, a więc w dzień ukrzyżowania Jezusa. W 325 roku na soborze w Nicei uznano, że szukanie takiej pomocy to niewłaściwa praktyka i należy z nią zerwać. Zgromadzeni biskupi stwierdzili też, że wszyscy chrześcijanie powinni obchodzić święto tego samego dnia. W praktyce było to trudne, bowiem wyliczenie daty Wielkanocy wymagało skomplikowanych obliczeń. Kłopot leżał w przełożeniu religijnego kalendarza żydowskiego (lunarno-solarnego) na kalendarz juliański (solarny). Ostatecznie ustalono, że święto będzie wypadać w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Z tego powodu Wielkanoc zawsze wypada między 22 marca a 25 kwietnia.
Zobacz także: Żołnierze Napoleona w kolorze. Zobacz niezwykłe zdjęcia!
