Grupa ONZ ds. nadzoru nuklearnego ostrzegła w niedawno ujawnionym raporcie, że Iran zwiększył swoje zapasy wzbogaconego uranu pozyskiwanego w celu zbrojenia się.
W poufnym raporcie Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) — który został ujawniony przez agencję The Associated Press, stwierdzono, że do 17 sierpnia Iran posiadał 363,1 funtów (ok. 165 kg — przyp. red.) uranu wzbogaconego do 60 proc. czystości. Oznacza to wzrost o 49,8 funtów (ok. 22 kg — przyp. red) od ostatniego raportu MAEA z maja i zbliżenie się do poziomu 90 proc. czystości broni. W raporcie stwierdzono, że do dnia 17 sierpnia całkowite zapasy wzbogaconego uranu Iranu wynoszą 12 681 funtów (5752 kg — przyp.red).
„Ciągła produkcja i gromadzenie wysoko wzbogaconego uranu przez Iran, jedynego państwa, które jak deklaruje, nie posiada broni jądrowej, zwiększa obawy agencji” — podsumowano w raporcie.
W 2015 roku Iran wraz z pięcioma stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ, a także Niemcy i Unia Europejska (UE) podpisali Wspólny Kompleksowy Plan Działania (JCPOA), powszechnie znany jako porozumienie nuklearne z Iranem. W ramach JCPOA Iran zgodził się zlikwidować znaczną część swojego programu nuklearnego i zezwolić na szerzej zakrojone międzynarodowe inspekcje w zamian za zniesienie sankcji wartych miliardy dolarów.
Iran zaczął ignorować porozumienie rok po tym, jak ówczesny prezydent USA Donald Trump wycofał się z umowy w 2018 roku.
We wrześniu 2023 r. Iran zakazał inspektorom MAEA monitorowania swojego programu nuklearnego. W najnowszym raporcie MAEA stwierdzono, że Iran nie rozważył ponownie tego zakazu, a kamery monitorujące MAEA pozostają zakłócone. Agencja podała, że poprosiła Iran o zapewnienie dostępu do zakładu produkcji wirówek w mieście Isfahan, aby mogła serwisować swoje kamery, ale Teheran jeszcze nie odpowiedział.
W raporcie stwierdzono również, że Iran nadal nie udzielił odpowiedzi na temat pochodzenia i aktualnej lokalizacji cząstek uranu wytworzonych w laboratoriach, znalezionych w dwóch lokalizacjach — Varamin i Turquzabad — które nie zostały zadeklarowane przez Teheran jako potencjalne ośrodki nuklearne.
Iran chce negocjować
Tymczasem we wtorek ajatollah Ali Chamenei, najwyższy przywódca Iranu, otworzył możliwość renegocjacji warunków umowy między Teheranem a Waszyngtonem w sprawie programu nuklearnego jego kraju, mówiąc cywilnemu rządowi, że „nie ma nic złego” we współpracy z „wrogiem”.
„Nie oznacza to, że nie możemy wchodzić w interakcje z tym samym wrogiem w pewnych sytuacjach”, powiedział Chamenei, zgodnie z informacjami umieszczonymi na jego oficjalnej stronie internetowej. „Nie ma w tym nic złego, ale nie pokładajmy w nich nadziei”.
Tymczasem po wyborze nowego prezydenta Iranu, Masuda Pezeshkiana, w czerwcu ubiegłego roku, MAEA zaoferowała wysłanie szefa agencji do Teheranu „w celu wznowienia dialogu i współpracy między agencją a Iranem”. Chociaż Pezeshkian zgodził się na spotkanie z szefem, to jeszcze do niego nie doszło.
Zgodnie z porozumieniem nuklearnym z 2015 r. Iran mógł zainstalować tylko najbardziej podstawowe wirówki IR-1 do wzbogacania uranu. W raporcie MAEA stwierdzono jednak, że Iran zainstalował wiele bardziej zaawansowanych modeli wirówek w kilku swoich elektrowniach jądrowych. Bardziej zaawansowane modele wirówek wzbogacają uran w znacznie szybszym tempie.
Raport pojawia się w czasie ogromnego napięcia na Bliskim Wschodzie, gdy Izrael kontynuuje trwającą prawie rok walkę z palestyńskim Hamasem.
Iran wspierał Hamas podczas wojny, a Teheran przeprowadził bezprecedensowy atak dronów i rakiet na Izrael w kwietniu po tym, jak dwóch irańskich generałów zginęło w ataku na irański budynek konsularny w Syrii.
Izrael był podejrzewany o przeprowadzenie ataku, ale nie przyznał się do niego. Iran zagroził również odwetem po tym, jak przywódca polityczny Hamasu Ismail Haniyeh został zamordowany w Teheranie w lipcu 2024. Izrael nie przyznał się jednak do odpowiedzialności za to zabójstwo.
Artykuł zawiera doniesienia Associated Press.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
