Według lokalnych mediów Iran przygotowuje odpowiedź na atak przeprowadzony przez Izrael na kluczowe miejsca i personel związany z programem nuklearnym i wojskiem Islamskiej Republiki.
— Odpowiedź Iranu na piątkowe ataki syjonistycznego reżimu będzie zdecydowana — powiedział po izraelskich atakach jeden z urzędników państwowej Islamskiej Agencji Informacyjnej (IRNA).
Inny anonimowy irański urzędnik zacytowany przez Reutersa powiedział, że „odpowiedź na izraelski atak będzie ostra i zdecydowana”, dodając, że konsultacje dotyczące zakresu i czasu odwetu były omawiane na najwyższych szczeblach”.
Rzecznik irańskich sił zbrojnych, generał Abolfazl Shekarchi, powiedział agencji IRNA, że Izrael spotka się z ostrą reakcją, jednocześnie twierdząc, że Stany Zjednoczone odegrały rolę w ataku.
— Syjonistyczny wróg, który przeprowadził tę akcję przy wsparciu Ameryki i zaatakował obszary mieszkalne, zapłaci za to wysoką cenę — powiedział Shekarchi.
Najwyższy Przywódca Iranu Ajatollah Ali Chamenei również wystosował ostrzeżenie, przyrzekając, że Izrael zostanie „surowo ukarany”.
— Dzięki Bożej łasce, potężne ramię Sił Zbrojnych Islamskiej Republiki nie pozwoli im pozostać bezkarnymi — powiedział Chamenei. — W atakach wroga zginęło kilku dowódców i naukowców. Jeśli Bóg pozwoli, ich następcy i koledzy będą bezzwłocznie kontynuować swoje obowiązki. Tą zbrodnią syjonistyczny reżim zgotował sobie gorzki, bolesny los.
Atak Izraela na Iran. Co dalej?
To najpotężniejsza eskalacja napięć między Iranem i Izraelem. W zeszłym roku oba kraje dwukrotnie wymieniły się bezpośrednimi atakami w ramach trwającej wojny między Izraelem a palestyńskim ruchem Hamas w Strefie Gazy.
W ramach operacji w kwietniu i maju ubiegłego roku wystrzelonych zostało setki irańskich pocisków i dronów. W obu przypadkach Stany Zjednoczone i kilka innych krajów wystąpiło w obronie Izraela, przechwytując nadlatujące salwy. Mimo wszystko kilka obiektów zostało uszkodzonych.
Podczas gdy poprzednie izraelskie ataki koncentrowały się głównie na obiektach wojskowych w Iranie, ostatnie uderzenia, nazwane „Operacją Wschodzący Lew”, obejmowały dziesiątki ataków na infrastrukturę wojskową i nuklearną, a także personel, w tym szefa irańskich sił zbrojnych Mohammeda Bagheriego i elitarnego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, generała majora Hosseina Salamiego.
Inne osoby, które według irańskich mediów zginęły w izraelskich atakach, to naukowcy nuklearni Mohammad Mahdi Tehranchi i Fereydoon Abbasi. Irańskie media donoszą również o śmierci kobiet i dzieci w ataku.
Bezpośrednio po atakach anonimowy izraelski urzędnik wojskowy powiedział „Newsweekowi”, że wywiad doszedł do wniosku, iż Iran uzyskał wystarczające zdolności do wyprodukowania 15 bomb nuklearnych, co stanowi „egzystencjalne zagrożenie” dla Izraela.
Irańscy urzędnicy zawsze zaprzeczali dążeniu do uzyskania broni jądrowej. Krajowy program nuklearny podlegał rozległym ograniczeniom w zamian za złagodzenie sankcji w ramach Wspólnego Kompleksowego Planu Działania (JCPOA) osiągniętego w 2015 r. pod rządami ówczesnego prezydenta USA Baracka Obamy, ale umowa została zerwana przez prezydenta Donalda Trumpa w 2018 r.
Po tym, jak byłemu prezydentowi Joe Bidenowi nie udało się osiągnąć porozumienia w sprawie ożywienia udziału USA w JCPOA, Trump starał się podpisać nową umowę, która wprowadziłoby rygorystyczne kontrole irańskiego programu nuklearnego. Przedstawiciele Waszyngtonu i Teheranu odbyli pięć spotkań. Szóste zaplanowano na niedzielę w Omanie.
Jednak izraelski urzędnik wojskowy, z którym „Newsweek” rozmawiał w czwartek, twierdził, że Iran jednocześnie posuwa się naprzód w kierunku broni jądrowej, zbliżając się do „punktu bez powrotu”. To samo sformułowanie znalazło się w oświadczeniu wydanym później przez Siły Obronne Izraela (IDF), w którym wyszczególniono podejrzewane postępy Iranu w dziedzinie broni jądrowej.
„W ostatnich miesiącach zgromadzone informacje wywiadowcze dostarczyły dowodów na to, że irański reżim zbliża się do punktu bez powrotu” — czytamy w oświadczeniu IDF. „Wysiłki irańskiego reżimu w celu wyprodukowania tysięcy kilogramów wzbogaconego uranu, wraz ze zdecentralizowanymi i ufortyfikowanymi związkami wzbogacającymi w podziemnych obiektach, umożliwia wzbogacenie uranu do poziomu wojskowego, umożliwiając uzyskanie broni jądrowej w krótkim czasie. W ostatnich latach, a zwłaszcza od początku wojny, zidentyfikowano konkretne postępy w wysiłkach irańskiego reżimu na rzecz produkcji komponentów broni przystosowanych do bomby atomowej”.
Atak Izraela na Iran. Jaka będzie odpowiedź?
Tymczasem administracja Trumpa zaprzeczyła, jakoby odegrała jakąkolwiek rolę w izraelskim ataku. Sekretarz stanu USA Marco Rubio stwierdził w oświadczeniu, że Izrael „podjął jednostronne działania przeciwko Iranowi”.
— Nie jesteśmy zaangażowani w ataki przeciwko Iranowi, a naszym głównym priorytetem jest ochrona amerykańskich sił w regionie — powiedział Rubio. — Izrael poinformował nas, że uważa tę akcję za konieczną do samoobrony.
— Prezydent Trump i administracja podjęli wszelkie niezbędne kroki w celu ochrony naszych sił i pozostają w bliskim kontakcie z naszymi regionalnymi partnerami. Powiem jasno: Iran nie powinien atakować amerykańskich interesów ani personelu — dodał Rubio.
Izraelska operacja została poprzedzona ewakuacją personelu ambasady USA w Iraku, a także doniesieniami o zezwoleniu niektórym pracownikom i członkom ich rodzin na opuszczenie placówek w Bahrajnie i Kuwejcie.
Ambasada USA w Jerozolimie wydała od tego czasu poradę dotyczącą schronienia się w Izraelu dla obywateli USA.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.