Chiny i Rosja chcą ściślej współpracować w Arktyce, powiedział wysoki rangą chiński urzędnik ds. regionów polarnych podczas wizyty na terytorium należącym do Norwegii, co stanowi potencjalne wyzwanie dla członka NATO.
Arktyka w coraz większym stopniu staje się centrum strategicznej rywalizacji, a niedawne dochodzenie Newsweeka wykazało, że Chiny osiągają zyski w nauce o Arktyce, czasami za pośrednictwem organizacji, które nie ujawniają swojej prawdziwej przynależności wojskowej.
Rosyjsko-chiński romans Arktyczny
Komentarze Tiejun Ling, zastępcy dyrektora Chińskiej Administracji Arktyki i Antarktyki, zostały wygłoszone w momencie, gdy rekordowe trzy chińskie lodołamacze przemierzyły mroźne morza w pobliżu bieguna północnego, co jest kolejnym sygnałem pogłębiającego się zainteresowania Chin.
„Mamy wspólne interesy i sposoby na dalszy rozwój współpracy. Powinniśmy opracować system, w którym rosyjscy i chińscy naukowcy mogliby odwiedzać stacje naukowe naszych krajów” — powiedział Ling podczas zeszłotygodniowej wizyty na norweskim archipelagu arktycznym Svalbard. Ling jest starszym członkiem Partii Komunistycznej w najwyższym organie zarządzającym sprawami polarnymi Chin.
Wizyta z 21 sierpnia podkreśla rosnące napięcia wokół działań zarówno Chin, jak i Rosji na Dalekiej Północy, gdzie państwa NATO ostrożnie obserwują oznaki pogłębiania współpracy po pełnej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, której Pekin nie potępił. Stosunki między Rosją a NATO uległy gwałtownemu pogorszeniu od czasu inwazji.
Jak wynika z informacji opublikowanej przez Nord University’s High North Center w Norwegii, na Svalbardzie Ling omawiał z rosyjską stroną, dołączenie chińskich przedstawicieli do stacji badawczej znajdującej się w rosyjskiej osadzie górniczej Barentsburg. Co znamienne, Chiny posiadają własną placówkę badawczą na Svalbardzie — Yellow River Station w norweskiej osadzie badawczej Ny-Ålesund.
„Chiny zawsze uczestniczyły w sprawach Arktyki zgodnie z prawem międzynarodowym i są zobowiązane do utrzymywania ścisłej współpracy ze wszystkimi stronami, w tym z Norwegią” — powiedziała Newsweekowi ambasada Chin w Oslo.
„Głównym celem chińskich badań naukowych w Arktyce jest promowanie ochrony środowiska i ekologii oraz lepsze radzenie sobie z globalnymi wyzwaniami, takimi jak zmiany klimatu. To bardzo normalne, że naukowcy z różnych krajów prowadzą międzynarodową współpracę w zakresie badań polarnych i nie ma potrzeby, aby to nadinterpretować” — powiedział rzecznik ambasady.
Marc Lanteigne, profesor nauk politycznych na UiT, Norweskim Uniwersytecie Arktycznym, w Tromsø w norweskiej Arktyce, opisał chińsko-rosyjską współpracę jako „zdecydowanie wyzwanie”.
„Chiny są bardzo zainteresowane wszelkimi możliwościami nowych badań w Arktyce. Rosji zależy na rozwijaniu własnej sieci badawczej i włączeniu do niej Chin, po to, by móc legitymizować swoje działania” — powiedział Lanteigne.
Rosnące zainteresowanie bezpieczeństwem w regionie, w tym ze strony Norwegii, oznaczało, że chińska pozycja badawcza na Svalbardzie jest coraz bardziej kontrolowana. To budzi niepokój w Pekinie przed potencjalną utratą dostępu do zasobów badawczych.
Turcja też chce kawałek arktycznego tortu
Ale Chińczycy nie są jedyni, którzy interesują się Arktyką. W lipcu br. Svalbard odwiedzili również tureccy naukowcy. W czasie spotkania omawiali plany otwarcia nowej bazy naukowo-badawczej dla członków BRICS w innej rosyjskiej osadzie, prawie opuszczonym mieście Pyramiden.
To również może być postrzegane jako potencjalne wyzwanie dla suwerennej Norwegii, która twierdzi, że ma ogólną kontrolę nad badaniami naukowymi na archipelagu, gdzie „cele wojenne” są zabronione przez traktat. Traktat z 1920 r. oferuje sygnatariuszom, w tym Rosji i Chinom, dostęp gospodarczy i inny.
Chiny również od dawna nie zgadzają się z tym, co uważają za ograniczenia badawcze nałożone przez Norwegię na działalność na archipelagu i szukają większego dostępu do Arktyki, co jest częścią ich rosnących interesów strategicznych i gospodarczych.
„Wizyta tureckiej delegacji naprawdę podkreśla, że Rosja chce stworzyć alternatywną sieć badawczą na Svalbardzie” — powiedział Lanteigne.
Chińczycy w Barentsburgu
Chińscy urzędnicy polarni zostali przyjęci w Barentsburgu przez Aleksandra Makarowa, dyrektora AARI, i zgodzili się rozpocząć przygotowania do wspólnych projektów badawczych w regionie, a kolejne spotkania odbędą się jesienią, podał High North News.
„Chińscy naukowcy zostali zaproszeni do udziału w pracach rosyjskiej arktycznej ekspedycji naukowej na Spitsbergenie”, podały media, odnosząc się do głównej wyspy na Svalbardzie, gdzie znajduje się Barentsburg. Mieli oni prowadzić badania na pokładzie rosyjskiej dryfującej stacji lodowej. Na spotkaniu obecni byli również przedstawiciele Chińskiego Instytutu Badań Polarnych (PRIC).
W ramach wzajemności chińscy urzędnicy polarni zaprosili Rosjan do udziału w ekspedycji na lodołamaczu PRIC Xue Long 2.
Newsweek ujawnił na podstawie ogólnodostępnych danych GPS, że lodołamacz odwiedził również Murmańsk w północno-zachodniej części Rosji.
Chiny nazwały siebie „państwem bliskim Arktyce” i twierdzą, że są ważnym interesariuszem w sprawach Arktyki — mimo że terytorium tego wschodnioazjatyckiego kraju znajduje się 900 mil od koła podbiegunowego.
W zaktualizowanej w lipcu 2024 r. strategii arktycznej Departament Obrony USA wezwał do zwiększenia obecności wojskowej, zdolności wywiadowczych i współpracy między Waszyngtonem a jego zachodnimi sojusznikami w regionie.
Wizyta w Barentsburgu ma miejsce niecały miesiąc po tym, jak chińscy naukowcy świętowali swoje osiągnięcia naukowe w Arktyce, obchodząc 20. rocznicę działalności chińskiego ośrodka badawczego Yellow River (Huanghe).
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
