Chłopak z Podkarpacia podbił świat. „The Powerful Son of Poland”

Nie minęło wiele czasu i Zbyszko stanął przed kolejną szansą na zdobycie pasa mistrzowskiego. Walka o tytuł World Heavyweight Championship pomiędzy Stanisławem „Zbyszkiem” Cyganiewiczem a Edem „Dusicielem” Lewisem odbyła się 6 maja 1921 roku w Nowym Jorku. Galę zorganizowano w potężnej zbrojowni 71 Pułku Piechoty na rogu Park Avenue i 33 Ulicy. Stanisław rozprawił się ze swoim przeciwnikiem w czasie dwudziestu trzech minut i siedemnastu sekund i po raz drugi został mistrzem świata w wolnoamerykance! Tytułem cieszył się do 3 marca 1922 roku, gdy przegrał walkę z… Edem „Dusicielem” Lewisem!

Cokolwiek by mówić, Gold Trust Trio miało nosa do promocji zapasów – postawienie na nieco zapomnianego Zbyszka było strzałem w dziesiątkę. Hale zapełniały się chętnymi do oklaskiwania mocarza z Polski. Z kolei amerykańska Polonia puściła już chyba w niepamięć słynną porażkę z Gotchem i jak za dawnych czasów tłumnie stawiała się na walkach swojego ulubieńca. Zbyszko triumfował w nowojorskim Madison Square Garden, Chicago Coliseum, Boston Arena czy Olympic Auditorium w Los Angeles. Tysiące kibiców na każdej z gal napędzało zapaśniczy biznes, z którego korzyści czerpali głównie organizatorzy, managerowie i najlepsi zawodnicy. Dolary spływały do kieszeni Zbyszka, a on doskonale wiedział, co z nimi zrobić. W przeciwieństwie do wielu innych sportowców mądrze je inwestował. Według różnych źródeł posiadał hotel i osiemnaście domków letniskowych w Old Orchard Beach w stanie Maine, hotel w Nowym Jorku, nieruchomość na Florydzie oraz kamienice w Krakowie. Uznawany był za najbogatszego polskiego sportowca. Tym bardziej zastanawia fakt ogłoszenia przez Cyganiewicza w 1933 roku bankructwa.

Należy grzecznie przegrywać

Jako że Stanisław z własnej woli przyjął zasady gry narzucone przez organizację, w której występował, nie wydaje mi się, żeby w 1924 roku był w stanie ponownie przysiąc na głowę ojca, że nigdy nie walczył szwindlem i oszustwem. Dość powiedzieć, że w latach 1922–1924 przegrał ze swoim szefem Edem Lewisem jedenaście walk… Ta sytuacja musiała go chyba jednak nieco uwierać. Był przecież sportowcem z krwi i kości, tymczasem przyszło mu brać udział w przedstawieniach, które miały coraz mniej wspólnego ze sportem. Trio Lewisa, Mondta i Sandowa w szybkim czasie podporządkowało sobie branżę. To oni rządzili i dzielili. Oni decydowali, kto ma być mistrzem, a kto spaść z piedestału. Niepokorny Zbyszko w końcu się jednak zbuntował.

Po raz trzeci mistrzowski pas w wolnoamerykance Cyganiewicz zdobył w walce z Wayne’em Munnem 15 kwietnia 1925 roku w Filadelfii. Miał wtedy na karku czterdzieści cztery lata – zarówno wtedy, jak i współcześnie jest to wiek, w którym powinno się już myśleć o sportowej emeryturze. Zbyszko jednak czuł w sobie siłę i motywację do tego, aby coś jeszcze swoim kibicom udowodnić. Miał też sporo zarobionej gotówki i chyba również lekkiego moralnego kaca. Munn był z kolei młodym, intensywnie promowanym przez organizację zawodnikiem. Jako gwiazda uniwersyteckiego futbolu amerykańskiego z zapasami miał raczej niewiele wspólnego, a mimo to dumnie dzierżył tytuł mistrza świata, który odebrał samemu Edowi Lewisowi. Choć od jakiegoś czasu wiadomo było, że Gold Dust Trio ustawia karty walk tak, aby w pełni kontrolować swoich zawodników, to nikt nie odmawiał Lewisowi sportowego talentu i umiejętności. Jego przegrana z Munnem w Kansas City 8 stycznia 1925 roku była szokiem dla licznie zebranej publiczności. Mecz ten całkowicie zmienił historię profesjonalnego wrestlingu i obnażył wątpliwe moralnie zasady działalności promotorów.

Jeszcze sport, czy już show

Zawodników pokroju Wayne’a Munna Cyganiewicz kładł bez rozgrzewki przed śniadaniem. Gdy miał ochotę, bawił się z nimi jak kot myszą, a gdy mu się nie chciało, załatwiał sprawę w mgnieniu oka. O ile 11 lutego 1925 roku dał Munnowi wygrać, to dwa miesiące później postanowił spłatać jemu, i oczywiście swoim pracodawcom, figla. Walka była krótka: biedny Wayne grzmotnął dwa razy o matę w czasie trzynastu minut i czterech sekund, tak że było po wszystkim. Jego żona zemdlała przy ringu, a Lewis i ekipa kipieli ze złości! Taki wybryk mógł sporo kosztować Stanisława. Chyba jednak wiedział, co robi i na ile może sobie pozwolić, bo grzech niewierności został mu wybaczony, a on sam dość szybko został sprowadzony na „właściwe” tory. Już w następnym miesiącu stracił mistrzostwo na rzecz Joe Stechera, z którym grzecznie przegrał cztery kolejne walki o tytuł.

Pojedynki z Gammą i Poddubnym są tymi, o których najczęściej mówi się w kontekście marszu Cyganiewicza po światowe laury. Legendarne starcia Zbyszka z tymi znakomitymi zapaśnikami mają swoje miejsce w historii dyscypliny. Wspomniałem wcześniej o walce rewanżowej z Gammą, która odbyła się w Indiach, ale okazuje się, że również Iwan Poddubny złapał się ze Zbyszkiem za bary wiele lat po ich najsłynniejszych pojedynkach w Petersburgu i Londynie. W 1926 roku słynny Kozak zawitał do Ameryki, gdzie rozpoczął swoje występy pod pseudonimem Ivan the Terrible. Tam czekał na niego nie kto inny jak nasz Stanisław! Do starcia podstarzałych już wrestlerów doszło 10 kwietnia 1926 roku w kanadyjskim Winnipeg. Poddubny liczył sobie w tym czasie pięćdziesiąt cztery wiosny, natomiast Cyganiewicz czterdzieści siedem. Rewanż odbył się w tym samym miejscu 26 kwietnia 1926 roku. W jakiej formie pokazali się publiczności utytułowani weterani i jaki przebieg miały pojedynki? Niewiele na ten temat wiadomo, jednak najważniejszy jest wynik. Obydwa starcia wygrał nasz Zbyszko!

Fragment książki „Z silnych najsilniejszy. Historia Zbyszka Cyganiewicza” Przemysława Budziszewskiego wydanej przez Wydawnictwo Chmury. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweeka”. Książkę można kupić tutaj.