„W ciągu ostatnich 20 lat nigeryjskie wojsko – które jest jedną z największych armii w Afryce – nie było w stanie pokonać Boko Haram” – powiedział „Newsweekowi Michael Nwankpa, założyciel i dyrektor londyńskiego Centre for African Conflict and Development. Jego zdaniem groźby Donalda Trumpa wobec Nigerii są nieuzasadnione, a ewentualna interwencja nic nie da. Inni eksperci podzielają to stanowisko.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Trump stwierdził, że „radykalni islamiści” są odpowiedzialni za „masową rzeź” chrześcijan w Nigerii. Ogłosił, że jego administracja ponownie umieszcza ten kraj na liście państw oznaczonych jako „budzące szczególne obawy”.
Prezydent może podjąć taką decyzję na mocy ustawy z 1998 r. (International Religious Freedom Act – Międzynarodowa Ustawa o Wolności Religijnej). Republikański senator Ted Cruz przedstawił we wrześniu projekt ustawy mającej na celu uznanie Nigerii za kraj „budzący szczególne obawy”.
Stany Zjednoczone zapewniły rządowi Nigerii znaczącą pomoc w zakresie bezpieczeństwa w walce z islamistyczną grupą ekstremistyczną Boko Haram, w tym wymianę informacji wywiadowczych i szkolenie nigerysjkiego wojska.
Według Benjamina Augé, pracownika naukowego Francuskiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych (IFRI), Stany Zjednoczone były wcześniej głęboko zaangażowane w Nigerii. Jednak w ostatnich latach USA nieco wycofały się z tego kraju – powiedział Augé w wywiadzie dla Newsweeka.
„Stany Zjednoczone nie mogą stać z boku, podczas gdy takie okrucieństwa mają miejsce w Nigerii i wielu innych krajach” – napisał Trump w poście na swojej platformie Truth Social.
Prezydent Nigerii Bola Ahmed Tinubu zaprzeczył, że kraj jest „nietolerancyjny religijnie” i powiedział, że rząd ciężko pracuje, aby chronić wolność wyznania i przekonań swoich obywateli.
„Nasza administracja jest zaangażowana w działania z rządem Stanów Zjednoczonych i społecznością międzynarodową w celu pogłębienia zrozumienia i współpracy w zakresie ochrony społeczności wszystkich wyznań” – powiedział Tinubu.
Trump zasugerował z kolei, że Stany Zjednoczone mogą wkroczyć do Nigerii „z bronią w ręku”, a następnego dnia powiedział dziennikarzom na pokładzie Air Force One, że siły amerykańskie mogą przeprowadzić ataki z powietrza a nawet wysłać siły lądowe do tego kraju.
Daniel Bwala, doradca prezydenta Nigerii, powiedział agencji Reuters, że Abudża z zadowoleniem przyjmuje „pomoc USA, o ile uznaje ona naszą integralność terytorialną”. Umniejszając uwagi Trumpa, Bwala powiedział, że kraj nie wziął komentarzy Trumpa „dosłownie” i powiedział, że Republikanin „dobrze myśli o Nigerii”.
„OSTRZEŻENIE: RZĄD NIGERYJSKI MUSI RUSZYĆ SIĘ SZYBKO!” – napisał Trump w sobotę.
Jak mogą wyglądać działania USA w Nigerii?
Trump powiedział, że nakazał Pentagonowi przygotowanie się do „możliwych działań”, ale nie rozwinął tej kwestii. Sekretarz obrony Pete Hegseth, odpowiadając na oświadczenie prezydenta, powiedział: „Albo rząd Nigerii chroni chrześcijan, albo zabijemy islamskich terrorystów, którzy dopuszczają się tych strasznych okrucieństw”.
Na tym etapie trudno sobie wyobrazić, jak wyglądałyby „ewentualne działania”. Trump historycznie sprzeciwiał się angażowaniu wojsk amerykańskich w konflikty zagraniczne, a militarna obecność USA w Afryce jest niewielka w porównaniu z innymi obszarami globu.
Boko Haram jest również aktywne w Nigrze, który sąsiaduje z Nigerią od północy. W ubiegłym roku Stany Zjednoczone zakończyły wycofywanie się z bazy dronów w środkowym Nigrze, która była zaangażowana w gromadzenie danych wywiadowczych na temat Boko Haram. Wojsko amerykańskie wycofało się również z bazy lotniczej w pobliżu stolicy kraju, Niamey, po przewrocie wojskowym w 2023 r. Rządząca w Nigrze junta nakazała prawie 1000 amerykańskim wojskowym opuszczenie kraju.
Obecność amerykańskich sił zbrojnych w Afryce jest „niezwykle ograniczona”, zwłaszcza w porównaniu z liczbą rosyjskich najemników działających na kontynencie – powiedziała Asha Castleberry-Hernandez, ekspert ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa narodowego oraz były wysoki rangą urzędnik Departamentu Stanu USA.
Istnieją jednak pewne opcje. Trump może wysłać siły specjalne lub przenieść część sił morskich do Zatoki Gwinejskiej. W południowej części Karaibów Trump zarządził znaczne wzmocnienie sił wojskowych w celu wsparcia walki z przemytem narkotyków do Stanów Zjednoczonych.
Obserwatorzy zwracają uwagę, że amerykańska opinia publiczna jest coraz bardziej przeciw interwencjom USA w odległych krajach. A to prawdopodobnie utrudniłoby administracji przedstawienie przekonujących argumentów przemawiających za znaczącymi działaniami wojskowymi w Nigerii.
Zbrodnie Boko Haram w Nigerii
„Jestem bardzo sceptyczny co do jakiegokolwiek konkretnego zaangażowania wojsk amerykańskich, czy to na ziemi, czy poprzez naloty” – powiedział Augé.
Powód? „Większość osób zabijanych przez grupy terrorystyczne w Nigerii to muzułmanie. Dlatego kwestia jakiegokolwiek zaangażowania opartego na wizji chrześcijan zabijanych przez muzułmanów jest dość delikatna” — powiedział Augé. „Obie społeczności są atakowane niezależnie od swojej religii” — dodał.
Chrześcijanie i muzułmanie stanowią około połowy populacji Nigerii, a niewielka liczba osób praktykuje rodzime religie. Ekstremiści z Boko Haram walczą z rządem w Abudży, dążąc do utworzenia państwa islamskiego.
Celem ataków Boko Haram byli chrześcijanie i kościoły, a także muzułmanie, których wierzenia odbiegały od przekonań grupy. Przemoc często wynikała również ze sporów o zasoby naturalne w kraju.
W 2014 roku Boko Haram porwało 276 dziewcząt ze szkoły w północnej Nigerii, z których wiele było chrześcijankami. Ponad 11 lat później co najmniej 91 uprowadzonych dziewcząt jest nadal zaginionych lub ich los jest nieznany.
Spośród 4 tys. 476 chrześcijan zabitych za wiarę na całym świecie w 2024 r., 3 tys. 100 pochodziło z Nigerii – powiedziała Henrietta Blyth, dyrektor naczelna organizacji non-profit Open Doors UK & Ireland. Nigeria zajmuje również pierwsze miejsce jako kraj, w którym większość chrześcijan jest uprowadzanych z powodów religijnych, powiedziała Blyth.
„To nie jest mały problem regionalny – to systematyczna kampania przemocy wymagająca poważnej uwagi” – powiedział Blyth „Newsweekowi”.
Umieszczenie Nigerii na liście krajów „budzących szczególne obawy” otwiera „szansę na wyważone, skuteczne działania międzynarodowe skoncentrowane na odpowiedzialności i ochronie” – powiedział Blyth.
„Lekkomyślne” uwagi Trumpa o Nigerii. Eksperci: nie tędy droga
Mohammed Idris, nigeryjski minister informacji, powiedział w zeszłym miesiącu, że Abudża jest świadkiem „kampanii dezinformacyjnej fałszywie i złośliwie zarzucającej sponsorowane przez państwo i ukierunkowane ataki religijne i dyskryminację” w kraju.
„Są to nikczemne narracje rozpowszechniane przez ludzi, którzy nic nie wiedzą o Nigerii” – powiedział.
Uwagi Trumpa są „lekkomyślne”, a interwencja wojskowa byłaby „nieuzasadniona” – powiedział Michael Nwankpa, założyciel i dyrektor londyńskiego Centre for African Conflict and Development.
Działania militarne są niewłaściwym narzędziem do walki z siłami islamistycznymi – powiedział Nwankpa „Newsweekowi”.
„W ciągu ostatnich 20 lat nigeryjskie wojsko – które jest jedną z największych armii w Afryce – nie było w stanie pokonać Boko Haram” – powiedział Nwankpa.
„To dość dziwne, że Trump przeskakuje od rozwiązań dyplomatycznych do mówienia o interwencji wojskowej” – powiedział Nwankpa.
Najlepszym rozwiązaniem dla Trumpa jest współpraca z rządem Nigerii, powiedziała Castleberry-Hernandez. Interwencja wojskowa nie powinna być „pierwszą reakcją” Trumpa, a taktyka dyplomatyczna jest „bardziej odpowiednia” – dodała.