Mroczne osobowości mogą być nie tylko zapatrzone w siebie i zręczne w manipulacji — ale mogą również wyglądać na godne zaufania. Tak wynika z nowego badania, które rzuca światło na to, jak wygląd fizyczny może subtelnie rozbroić nasze instynkty.
W nowym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Personality and Individual Differences” zbadano, w jaki sposób ludzie postrzegają wiarygodność nieznajomych na podstawie samego wyglądu twarzy.
Naukowcy odkryli, że osoby z wysokim poziomem tak zwanej „mrocznej triady” cech — narcyzmu, psychopatii i makiawelizmu — były konsekwentnie oceniane jako bardziej godne zaufania.
Dlaczego? Odpowiedź leży w wyglądzie. Ludzie, z wysokimi cechami mrocznej triady byli postrzegani jako bardziej atrakcyjni fizycznie — a to postrzeganie silnie wpływało na to, że uważani byli również jako osoby bardziej godne zaufania.
W czterech eksperymentach, w których wzięło udział prawie 600 uczestników, osoby zostały poproszone o ocenę twarzy nieznajomych na podstawie zadań oceniających i symulowanych grach zaufania. Raz po raz osoby z wysokimi wynikami z mrocznej triady były postrzegane jako bardziej godne zaufania na podstawie samego wizerunku.
Psychopatia, charakteryzująca się brakiem empatii i impulsywnością, może wydawać się odpychająca. Jednak w praktyce osoby z tą cechą mogą być bardzo czarujące i postrzegane jako prospołecznie.
Narcyzi podobnie. Często wykazują pewność siebie, urok i dopracowaną autoprezentację, podczas gdy makiaweliści przodują w odczytywaniu wskazówek społecznych i zdolnością manipulacji. Badanie wykazało, że cechy te mogą wpływać na ich mimikę i wygląd w subtelny sposób, który zwiększa ich atrakcyjność, zwłaszcza w krótkich lub powierzchownych spotkaniach.
— W krótkoterminowych warunkach współpracy, osoby z wysokimi cechami mrocznej triady mają tendencję do wzbudzania większego zaufania, częściowo ze względu na to, że są postrzegane jako bardziej atrakcyjne w oparciu o ich rysy twarzy — powiedział w oświadczeniu autorka artykułu i profesor psychologii Qi Wu z Hunan Normal University w Chinach.
— Warto zauważyć, że ich twarze nadal wzbudzały większe zaufanie, nawet jeśli uwzględniono inne cechy, takie jak dominacja, ekstrawersja i atrakcyjność, co sugeruje, że rysy twarzy mają wyjątkowy wpływ na to, jak postrzegani są ludzie godni zaufania — dodała
Profesor psychologii Jason Walker z Uniwersytetu Adlera w Chicago — który bada mroczną triadę — powiedział „Newsweekowi”: „Jesteśmy zaprogramowani, aby kojarzyć atrakcyjność z zaufaniem, psychologicznym skrótem znanym jako efekt aureoli.
— Staje się to dość niebezpieczne, gdy zderza się z osobowościami „mrocznej triady”, które często wiedzą i wykorzystują to na swoją korzyść. Osoby te będą prezentować się jako dopracowane, pewne siebie, a nawet czarujące — powiedział ekspert,
— Opanowali sztukę wydajności: wiedzą, jak wyglądać na idealnego członka zespołu o wysokiej wydajności lub wizjonerskiego lidera, ale w rzeczywistości konsolidują władzę i manipulują percepcją ludzi — dodaje Walker.
Odkrycia te mogą również pomóc wyjaśnić rzeczywiste wzorce, takie jak to, jak ludzie o ciemnych cechach osobowości szybko awansują na stanowiska kierownicze lub zdobywają wpływy społeczne.
Cechy mrocznej triady w kulturze popularnej
Badanie może również dodać kontekst do zjawisk kulturowych, takich jak publiczna fascynacja seryjnymi mordercami. Na przykład Ted Bundy i Jeffrey Dahmer byli opisywani jako atrakcyjni lub charyzmatyczni — cechy, które mogły pomóc im uniknąć podejrzeń.
Dzieje się tak również w popkulturze. Popularny serial Netflixa „Ty” przedstawił mrożące krew w żyłach studium przypadku, w jaki sposób urok i wygląd mogą maskować głęboko brutalne zachowanie. Główny bohater serialu, Joe Goldberg, jest łagodnym kierownikiem księgarni, który jest również prześladowcą i seryjnym mordercą.
Mimo to fani często wyrażali romantyczne zainteresowanie jego osobą, na co aktor Penn Badgley wielokrotnie odpowiadał, przypominając widzom: „On jest mordercą”.
Podczas gdy ostatnie badania sugerują, że osoby z wysokimi cechami ciemnej triady mogą być postrzegane jako bardziej godne zaufania ze względu na ich rysy twarzy, badanie z 2018 ro.ujawniło, że mamy ograniczoną zdolność do faktycznego wykrywania tych cech.
Naukowcy sprawdzili również, czy ludzie mogą zidentyfikować narcyzm, psychopatię lub makiawelizm po prostu patrząc na twarze — i wyniki były mieszane.
Uczestnicy mogli niezawodnie wykryć wysoki poziom narcyzmu zarówno u mężczyzn, jak i kobiet, a także wysoki poziom psychopatii u mężczyzn. Mieli jednak trudności z wykryciem psychopatii u kobiet i w ogóle nie potrafili rozpoznać makiawelizmu.
Postrzeganie wiarygodności lub atrakcyjności związane z wyglądem twarzy może wyjaśniać, w jaki sposób osoby o wysokich cechach mrocznej triady mogą początkowo zdobyć zaufanie innych, nawet jeśli obserwator w nieświadomy sposób ma poczucie, że „coś jest nie tak”.
— Obserwuj, jak traktują tych, którzy mają mniejszą władzę. Prawdziwy charakter ujawnia się w tym, jak ktoś angażuje się w relacje z ludźmi, którym nie musi imponować. Atrakcyjność może otworzyć drzwi, ale trwałe zaufanie należy zdobywać poprzez konsekwencję, pokorę i uczciwość, a nie charyzmę czy wypielęgnowany wizerunek — radzi i uczula Walker.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.