Obawy przed masową imigracją zapewniają sukcesy skrajnej prawicy w większości krajów Zachodu. Ale w jednym miejscu jest inaczej.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
— Staram się przekonać większość moich europejskich kolegów, że to, kto wjedzie do Europy, musi być demokratyczną decyzją — powiedziała duńska premierka Mette Frederiksen w specjalnym wywiadzie dla „Newsweeka” przeprowadzonym w Kopenhadze, tolerancyjnym i kosmopolitycznym mieście. Rozmawiamy w Pałacu Christiansborg, siedzibie duńskiego rządu. 100 m dalej grupa religijna rozdaje Korany.
Frederiksen, liderka partii socjaldemokratycznej wdrożyła jeden z najsurowszych systemów imigracyjnych w Europie w jednym z najbardziej liberalnych krajów. Efekt? Jej partia prowadzi w sondażach z 23 proc. poparcia, zdecydowanie wyprzedzając Zielonych i Liberałów (po 13 proc.). Antyimigrancka Duńska Partia Ludowa ma 4 proc.
W ten sposób Dania stała się przykładem dla innych krajów dążących do zaostrzenia przepisów imigracyjnych — nie tylko dla Stanów Zjednoczonych, gdzie podejście Partii Demokratycznej do migracji było kluczowym czynnikiem w zeszłorocznym powrocie prezydenta Donalda Trumpa do władzy. Kontrastuje to również na tle większości krajów Europy Zachodniej.
W 2024 r. Dania udzieliła azylu 864 osobom — najmniej od 40 lat, z wyjątkiem 2020 r., gdy świat walczył z pandemią COVID-19. Deklarowanym celem jest zmniejszenie azylu do zera. Frederiksen twierdzi, że popiera zaostrzenie przepisów imigracyjnych, ponieważ jest socjaldemokratką, a nie pomimo tego. Jej argumentem jest to, że biedni najbardziej cierpią z powodu przeciążonych szkół, przemocy i braku bezpieczeństwa wynikającego z faktu, że niektórzy imigranci nie pracują i nie integrują się z duńskim społeczeństwem.
„Ludzie wolą jechać do Szwecji”
Agob Yacoub jest Syryjczykiem chrześcijańskiego pochodzenia, który przebywa w Danii od prawie 12 lat. Uciekł przed wojskiem, gdy miał 23 lata, pracował jako pracownik socjalny i nauczyciel, zna duński. Ale w przeciwieństwie do członków rodziny, którzy dotarli do pobliskiej Szwecji i stali się jej obywatelami cztery lata temu, status Yacouba jest nadal tymczasowy i niepewny. Kilka lat temu wytatuował sobie na ramieniu mapę Syrii. Na drugim nie planuje wytatuować sobie Danii.
— Zasady są tak skosntruowane, abyś zawsze ponosił porażkę — mówi Yacoub „Newsweekowi” w mieszkaniu na przedmieściach Kopenhagi, gdzie mieszka między innymi z Sudańczykami, Irakijczykami, Palestyńczykami i Albańczykami. — Duńczycy są bardzo dobrzy w kreowaniu wizerunku kraju, w którym nie masz szans na azyl. Dlatego ludzie wolą wyjechać do Szwecji, Niemiec lub gdzie indziej.
Po upadku byłego prezydenta Baszara al-Assada Yacoub planuje powrót do Syrii. Dania dałaby mu ok. 30 tys. dol., gdyby wrócił do ojczyzny na stałe. Eva Singer, szefowa działu azylowego w Duńskiej Radzie ds. Uchodźców, powiedziała „Newsweekowi”, że nastąpił gwałtowny wzrost liczby wniosków od Syryjczyków rozważających możliwość powrotu. Według niej istnieje zasadniczy problem z przekazem kierowanym do osób ubiegających się o azyl w Danii. Z jednej strony powiedziano im, by uczyli się duńskiego — nie najłatwiejszego języka — by ciężko pracowali i integrowali się. Z drugiej strony, powiedziano im, że ich pozwolenie na pobyt musi być odnawiane co rok lub dwa, bez gwarancji, że tak się stanie.
— Te dwa różne przesłania zderzają się ze sobą, co sprawia, że uchodźcy bardzo trudno jest powiedzieć, ile naprawdę powinienem włożyć w naukę języka i wejście na rynek pracy — mówi Singer, przyznając, że polityka imigracyjna cieszy się szerokim poparciem. Prawica jest ofiarą takiego podejścia.
„Najlepszy argument wygrywa
Morten Messerschmidt, lider prawicowej Duńskiej Partii Ludowej, przyznaje, że jej słabe wyniki w sondażach w porównaniu z antyimigracyjnymi partiami w Niemczech, Francji czy Wielkiej Brytanii częściowo wynikają z przyjęcia przez Socjaldemokratów polityki, którą kiedyś uznawali za ksenofobiczną.
— To nic złego — mówi wysoki, blondwłosy, starannie uczesany Messerschmidt. — Zasadniczo w systemie politycznym lub parlamentarnym bardzo dobrą rzeczą jest to, że wygrywa najlepszy argument.
Według Messerschmidta debata publiczna coraz silniej odzwierciedla konflikt dwóch kultur: islamskiej i chrześcijańskiej. Należy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy osoby przebywające w Danii powinny w pełni zintegrować się z duńską kulturą, czy też opuścić kraj.
Obecnie w centrum uwagi znajduje się deportacja imigrantów, którzy popełnili przestępstwa, ale nie mogą zostać wydaleni z kraju z powodu wyroków sądowych opartych na europejskim prawie praw człowieka. To wyzwanie dla premier Mette Frederiksen przypominace nieudane próby Donalda Trumpa, by sądownie deportować przestępców, którzy nielegalnie wjechali do Stanów Zjednoczonych.
Wraz ze swoją włoską odpowiedniczką Giorgią Meloni, Frederiksen napisała list wzywający Europejski Trybunał Praw Człowieka do ułatwienia deportacji zagranicznych przestępców — wywołując reakcję ze strony organu nadrzędnego dla Trybunału, czyli Rady Europy, która stwierdził: „Debata jest zdrowa, ale upolitycznianie Trybunału nie”.
Zapytana, czy Dania mogłaby wycofać się z Trybunału, Frederiksen odpowiedziała: „Nie chcemy tego robić”.
Argumentuje, że jest to kwestia demokratycznej kontroli nad imigracją i że sytuacja zmieniła się od czasu przyjęcia tekstów prawnych dotyczących azylu i praw uchodźców.
— Chodziło o ochronę mniejszości po II wojnie światowej, zwłaszcza ludności żydowskiej. Nie sądzę, by twórcy tego prawa przewidywali, że dzięki tym regulacjom osoby z Afganistanu mogą wjechać do Danii, a następnie popełnić bardzo poważne przestępstwa — mówi Frederiksen. — Europa nie jest w stanie przyjąć wszystkich. Ale najważniejsze jest to, że musimy mieć pewność, że będziemy mogli pozbyć się ludzi, jeśli nie będą się dobrze zachowywać. Wjazd do Danii, dokonanie gwałtu i pozostanie tam nie jest prawem człowieka. Sąd ma prawo być sądem, ale nie ma prawa być aktywistą — kończy Frederiksen.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
