Jak sprawdzić czy jajka są świeże? Test szklanki

Jak sprawdzić, czy jajka są świeże? Test szklanki
Czy jajko, które wypływa, zawsze jest zepsute?
Jak poznać, czy jajko jest zepsute po rozbiciu?
Biała nitka i plamka krwi – czy takie jajko jest dobre?
Domowe sposoby na sprawdzenie świeżości jajek bez rozbijania
Jak przechowywać jajka, aby dłużej zachowały świeżość?

Jak sprawdzić, czy jajka są świeże? Test szklanki

Do wykonania testu potrzebne jest naczynie na tyle głębokie, aby jajko mogło zostać całkowicie zanurzone. Napełniamy je zimną wodą, a następnie ostrożnie wkładamy jajko i sprawdzamy jego położenie.

Wynik można interpretować w następujący sposób:

jajko opada na dno i leży poziomo – jest bardzo świeże;
jajko pozostaje na dnie, ale unosi jeden koniec – jest starsze, lecz zazwyczaj nadal można je wykorzystać;
jajko stoi pionowo na dnie – ma już sporą komorę powietrzną, dlatego należy rozbić je osobno i dokładnie ocenić;
jajko wypływa na powierzchnię – jest stare i najbezpieczniej je wyrzucić.

Dlaczego jajko z czasem zaczyna się podnosić? Skorupka, choć wygląda na szczelną, ma tysiące mikroskopijnych porów. Podczas przechowywania z wnętrza stopniowo ubywa wody i dwutlenku węgla, a znajdująca się przy tępym końcu komora powietrzna staje się coraz większa. Im więcej powietrza znajduje się pod skorupką, tym większa jest wyporność jajka.

Test ze szklanką wody pozwala więc w przybliżeniu określić jego wiek, ale nie odpowiada w pełni na pytanie, czy produkt jest bezpieczny. Nawet jajko, które opadło na dno, może być zanieczyszczone drobnoustrojami. Z kolei starsze jajko stojące pionowo nie musi być zepsute. Ostateczną ocenę należy przeprowadzić dopiero po rozbiciu.

Jajka przeznaczone do testu powinny być nieuszkodzone. Egzemplarze z pękniętą, przeciekającą albo wyraźnie naruszoną skorupką należy wyrzucić, ponieważ przez uszkodzenie do wnętrza mogą przenikać bakterie.

Czy jajko, które wypływa, zawsze jest zepsute?

Unoszenie się na powierzchni oznacza przede wszystkim, że jajko jest stare i straciło część pierwotnej zawartości wody. Nie jest to bezpośredni dowód obecności bakterii czy procesów gnilnych. Domowy test nie mierzy liczby drobnoustrojów i nie wykrywa między innymi bakterii Salmonella.

Mimo to pływające jajko najlepiej wyrzucić. Nie znamy dokładnie jego wieku ani warunków wcześniejszego przechowywania, a oszczędność jednej sztuki nie jest warta ryzyka. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, kobiety w ciąży, seniorzy i osoby z obniżoną odpornością.

Jeżeli jajko stoi na dnie pionowo, ale nie wypływa, można rozbić je do osobnej miseczki. Nie należy wbijać go bezpośrednio na patelnię, do ciasta albo do naczynia z innymi składnikami. Gdy okaże się zepsute, trzeba będzie wyrzucić całą potrawę.

Jak poznać, czy jajko jest zepsute po rozbiciu?

Najbardziej charakterystycznym sygnałem zepsucia jest intensywny, odpychający zapach. Może przypominać siarkowodór, zgniliznę lub zepsute mięso. Powinien być wyczuwalny natychmiast po rozbiciu skorupki. Takiego jajka nie wolno próbować ani wykorzystywać po obróbce cieplnej. Gotowanie czy smażenie nie poprawi jego jakości. Amerykańska służba bezpieczeństwa żywności wskazuje, że nieprzyjemny zapach zepsutego jajka jest wyczuwalny zarówno przed, jak i po ugotowaniu.

Poza zapachem należy ocenić wygląd białka i żółtka. Jajko trzeba wyrzucić, jeśli:

białko ma różowe, zielone, czarne albo opalizujące przebarwienia;
wewnątrz znajduje się pleśń;
zawartość ma nietypową, mętną barwę połączoną z nieprzyjemnym zapachem;
żółtko i białko tworzą podejrzaną, ciemną lub wyraźnie zmienioną masę;
ze skorupki po rozbiciu wydobywa się gaz lub intensywny odór.

Nie każda różnica w wyglądzie świadczy jednak o zepsuciu. W świeżym jajku żółtko jest wysokie, wypukłe i otoczone zwartym, gęstym białkiem. W starszym żółtko staje się bardziej płaskie, a białko łatwiej rozlewa się po talerzu. Wynika to z naturalnych zmian zachodzących podczas przechowywania i samo w sobie nie oznacza, że jajko jest niezdatne do jedzenia.

Mętne, białawe białko może być oznaką dużej świeżości. Zawiera ono jeszcze sporo dwutlenku węgla, który z czasem przenika przez skorupkę. Niepokój powinny wzbudzać przede wszystkim nietypowe kolory i odór, a nie zwykłe zmętnienie.

Biała nitka i plamka krwi – czy takie jajko jest dobre?

Skręcona, biała nitka widoczna przy żółtku to chalaza, nazywana również skrętkiem białkowym. Utrzymuje ona żółtko w odpowiednim położeniu. Jest naturalną częścią jajka i nie świadczy ani o zapłodnieniu, ani o zepsuciu.

Niewielka czerwona lub brązowa plamka także nie musi oznaczać, że jajko jest stare. Najczęściej powstaje w wyniku pęknięcia drobnego naczynia krwionośnego podczas tworzenia się jajka. Można usunąć ją łyżeczką, a pozostałą część wykorzystać po dokładnej obróbce cieplnej, o ile zapach i wygląd nie budzą zastrzeżeń. Inaczej należy postąpić przy dużej ilości krwi, krwistym białku lub rozległych, nietypowych zmianach – takie jajko wyrzuć.

Domowe sposoby na sprawdzenie świeżości jajek bez rozbijania

Test z wodą jest najłatwiejszą metodą, ale nie jedyną. Wiek jajka można wstępnie ocenić także na podstawie daty, stanu skorupki, dźwięku oraz wyglądu wnętrza obserwowanego pod światło. Żaden z tych sposobów nie zastępuje jednak oceny zapachu po rozbiciu.

Sprawdzenie daty minimalnej trwałości

W pierwszej kolejności należy obejrzeć opakowanie. Na terenie Unii Europejskiej data minimalnej trwałości jaj klasy A nie może przypadać później niż 28 dni od zniesienia. Jest oznaczana jako „najlepiej spożyć przed”, a więc odnosi się przede wszystkim do jakości produktu. Nie należy jej mylić z określeniem „należy spożyć do”, stosowanym przy produktach szybko psujących się.

Im bliżej końca wskazanego terminu, tym większe znaczenie mają sposób przechowywania i dokładna obróbka termiczna. Jajek o niepewnym wieku nie powinno się wykorzystywać do kogla-mogla, majonezu, kremów, tiramisu ani innych potraw, w których pozostają surowe lub tylko lekko podgrzane.

Prześwietlanie jajka latarką

W ciemnym pomieszczeniu można przyłożyć do szerszego końca jajka mocną latarkę. Metoda ta nazywana jest owoskopowaniem lub prześwietlaniem. W świeżym jajku komora powietrzna jest niewielka, a żółtko słabo widoczne i mało ruchliwe. Wraz z upływem czasu komora się powiększa, białko staje się rzadsze, a cień żółtka łatwiej się przesuwa.

Domowa latarka nie pozwoli ocenić zawartości tak dokładnie jak profesjonalny owoskop, szczególnie przy ciemnej skorupce. Może jednak pomóc porównać kilka jajek pochodzących z różnych partii.

Delikatne potrząśnięcie

Świeże jajko po lekkim poruszeniu zazwyczaj nie wydaje wyraźnego dźwięku, ponieważ jego zawartość jest zwarta. W starszym, w którym białko stało się rzadsze, można czasem usłyszeć przelewanie lub chlupotanie.

Nie jest to metoda szczególnie dokładna. Brak dźwięku nie potwierdza świeżości, a jego obecność nie przesądza o zepsuciu. Jajkiem nie należy też energicznie potrząsać, ponieważ można uszkodzić strukturę białka i żółtka.

Ocena skorupki

Skorupka powinna być sucha, nieuszkodzona i pozbawiona pleśni. Lepkość, wyciekająca zawartość, pęknięcie albo podejrzany nalot są wystarczającym powodem, aby jajko wyrzucić.

Szorstkość skorupki, jej kolor czy naturalne drobne nierówności nie pozwalają natomiast wiarygodnie ustalić świeżości.

Kolor skorupki zależy głównie od rasy kury. Brązowe jajko nie jest z tego powodu świeższe ani bardziej wartościowe od białego. Również pierwsza cyfra kodu – od 0 do 3 – wskazuje sposób chowu, a nie datę zniesienia.

Jak przechowywać jajka, aby dłużej zachowały świeżość?

Jajka najlepiej trzymać w lodówce, w oryginalnym kartonowym opakowaniu. Karton ogranicza uszkodzenia, utratę wilgoci i przenikanie zapachów z innych produktów. Warto umieścić go w miejscu, w którym temperatura pozostaje możliwie stabilna, a nie na drzwiach lodówki narażonych na częste ocieplanie podczas otwierania.

Nie należy przekładać jajek wielokrotnie z zimnego do ciepłego miejsca. Zmiany temperatury mogą powodować skraplanie się wilgoci na skorupce, co sprzyja przemieszczaniu się zanieczyszczeń przez jej pory.

Nie powinno się myć jajek przed włożeniem do lodówki. Skorupkę pokrywa naturalna warstwa ochronna, którą woda i pocieranie mogą naruszyć. Jeśli na skorupce znajdują się zabrudzenia, jajko można umyć bezpośrednio przed użyciem, a następnie osuszyć i od razu rozbić.

Najważniejsza zasada brzmi: test z wodą pomaga ocenić wiek, lecz ostatecznej odpowiedzi udzielają zapach i wygląd zawartości. Każde jajko o niepewnej świeżości warto rozbijać osobno. Jeśli cokolwiek wzbudza wątpliwości, bezpieczniej je wyrzucić niż próbować ratować gotowaniem.