Według naukowców z Washington University School of Medicine jedno badanie krwi może być kluczowe dla osób narażonych na rozwój choroby Alzheimera. Zespół badaczy odkrył zmienną, która może pozwolić przewidzieć, kiedy u pacjenta pojawią się pierwsze objawy choroby — nawet na wiele lat przed ich wystąpieniem.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Jak donoszą naukowcy, ich nowa metoda pozwala oszacować wiek, w którym pojawią się pierwsze objawy choroby Alzheimera z dokładnością do nawet 3-4 lat. Taka możliwość może zrewolucjonizować zarówno badania kliniczne, jak i metody identyfikacji osób kwalifikujących się do leczenia zapobiegawczego.
— Nasze badanie pokazuje, że wykorzystanie testów krwi, które są znacznie tańsze i łatwiej dostępne niż obrazowanie mózgu czy badania płynu mózgowo-rdzeniowego, jest realną opcją do przewidywania momentu pojawienia się objawów choroby Alzheimera — powiedziała dr Suzanne E. Schindler, profesorka neurologii na WashU Medicine. — W najbliższym czasie modele te mogą przyspieszyć prowadzenie badań klinicznych. Ostatecznym celem jest możliwość przekazania pacjentom przewidywanego terminu pojawienia się symptomów, co pozwoli lekarzom opracować plan zapobiegania lub spowolnienia objawów.
Obecnie na chorobę Alzheimera cierpi ponad 7 milionów Amerykanów, a według prognoz Alzheimer’s Association, krajowe koszty opieki miały w 2025 roku osiągnąć nawet 400 mld dol. Dotychczas nie udało się opracować skutecznego lekarstwa, jednak naukowcy mają nadzieję na to, że możliwość przewidywania, kto jest najbardziej zagrożony i kiedy mogą pojawić się objawy, pozwoli na szybsze wdrożenie interwencji.
Badanie krwi kluczowe dla chorych na Alzheimera
Opracowany przez naukowców model opiera się na markerze krwi o nazwie p-tau217. Jest to białko powiązane z odkładaniem się amyloidu i tau w mózgu — dwóch cech charakterystycznych dla choroby Alzheimera. Białka te zaczynają kumulować się na wiele lat przed pojawieniem się pierwszych problemów z pamięcią.
W celu opracowania modelu predykcyjnego, Schindler wraz z zespołem przeanalizowała dane od 603 starszych pacjentów, którzy brali udział w dwóch dużych projektach badawczych nad Alzheimerem: WashU Knight Alzheimer Disease Research Center oraz ogólnokrajowej inicjatywie Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative (ADNI). W momencie rozpoczęcia badań każdy z uczestników żył samodzielnie. Próbki ich krwi analizowano przy użyciu testu PrecivityAD2, opracowanego przez firmę C2N Diagnostics z St. Louis, a także innych testów p-tau217, w tym jednego zatwierdzonego przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA).
— Poziomy amyloidu i tau są jak słoje drzewa. Jeśli wiemy, ile drzewo ma słojów, znamy jego wiek — powiedział Kellen Petersen, neurolog i współautor publikacji. — Okazuje się, że amyloid i tau również odkładają się według przewidywalnego schematu, a wiek, w którym ich poziom osiąga wartość dodatnią, silnie wskazuje na to, kiedy u danej osoby rozwiną się objawy Alzheimera.
— To samo dotyczy poziomu p-tau217 w osoczu — dodał. — Ta informacja odzwierciedla obecność zarówno amyloidu, jak i tau.
Alzheimer? Młodsze mózgi bardziej odporne na zmiany
Badanie wykazało wyraźne różnice dotyczące czasu wystąpienia objawów w związku z wiekiem, w którym poziom p-tau217 zaczynał wzrastać. U osób, u których wzrósł on w wieku 60 lat, objawy pojawiały się zazwyczaj po ok. 20 latach, natomiast u osób, u których wzrost zaobserwowano dopiero w wieku 80 lat, objawy występowały w ciągu kolejnych 11.
Zdaniem naukowców sugeruje to, że młodsze mózgi są bardziej odporne na wczesne zmiany alzheimerowskie, natomiast u osób starszych objawy pojawiają się szybciej, nawet przy niższym stężeniu markerów. Podczas badania model działał dobrze, niezależnie od tego, którego testu p-tau217 użyto — co według badaczy potwierdza jego siłę i niezawodność. Aby zapewnić przejrzystość, zespół udostępnił cały kod źródłowy modelu, a Petersen stworzył narzędzie internetowe, dzięki któremu naukowcy mogą sprawdzić, jak działa ten „zegar”.
— Te modele zegarowe mogą usprawnić badania kliniczne, pozwalając zidentyfikować osoby, u których z dużym prawdopodobieństwem objawy rozwiną się w określonym czasie — powiedział Petersen. — Po dalszym dopracowaniu te metody mogą osiągnąć precyzję, która pozwoli wykorzystywać je w indywidualnej opiece klinicznej.
Żródło:
Petersen, K. K., Milà-Alomà, M., Li, Y., Du, L., Xiong, C., Tosun, D., Saef, B., Saad, Z. S., Du-Cuny, L., Coomaraswamy, J., Mordashova, Y., Rubel, C. E., Meyers, E. A., Shaw, L. M., Dage, J. L., Ashton, N. J., Zetterberg, H., Ferber, K., Triana-Baltzer, G., … Schindler, S. E. (2026). Predicting onset of symptomatic Alzheimerʼs disease with plasma p-tau217 clocks. Nature Medicine.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.