Wiele par z utęsknieniem czeka na wakacje, mając nadzieję, że gdy będzie mniej stresu, wreszcie partnerzy zbliżą się do siebie. A kiedy przychodzi upragniony urlop, często ze zdwojoną siłą wracają sprawy i trudności odkładane przez tygodnie czy miesiące. Łatwo wtedy o to, by wyczekiwana wakacyjna idylla zmieniła się w katastrofę. Jak tego uniknąć?
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Czytaj w „Newsweeku”
Foto: Newsweek
Kiedy mamy mniej obowiązków i żyjemy mniej pospiesznie, np. w czasie wakacji, urlopów, różnych przerw, część codziennych problemów znika. W ich miejsce jednak mogą pojawić się inne. Dla wielu z nas wybicie z rutyny bywa niekomfortowe, a o rozmaite nieprzyjemne niespodzianki nietrudno.
Osoby z małymi dziećmi mierzyć się mogą z koniecznością ciągłej opieki nad potomstwem, a te z nastolatkami – ze zwiększoną dawką emocjonalnych wybuchów z ich strony. Poza tym na urlopie jesteśmy pozbawieni naturalnego bufora – podziału czasu na ten wspólny i ten spędzany oddzielnie. Jeśli świadomie nie zorganizujemy tego inaczej, w wakacje przyjdzie nam spędzać czas non stop razem, a to bywa trudne do zniesienia, nawet gdy dotyczy bliskich sobie osób.
Najnowszy numer „Newsweeka Psychologia”
Foto: materiał własny
Gdy nie ma z czego dawać
Obraz urlopowej realności raczej nie staje się bardziej sielankowy, gdy wyobrazimy sobie, z czym każde z partnerów zaczyna urlop. Często oboje są wyczerpani i marzą o regeneracji. Pragną dostać od partnera to, czego potrzebują, jednocześnie sami nie mając z czego dawać. Nadzieja pokładana w drugiej osobie, by ta zaspokoiła nasze potrzeby, ma nikłe szanse na spełnienie, gdy druga strona związku jest nie mniej potrzebująca (czasu, uwagi, odpoczynku czy… świętego spokoju). Gdy jesteśmy poza strefą swojej równowagi, mamy tendencje do nakładania na innych presji. Zamiast próśb – żądamy, zamiast potrzebować – oczekujemy. Spotkanie się dwóch rozbieżnych potrzeb, a jednocześnie tak samo stanowczo oczekujących odpowiedzi, z dużym prawdopodobieństwem doprowadzi do konfliktu. Ten zaś jeszcze bardziej wyczerpie obie strony.
Gdy doganiają nas odłożone problemy
W pędzie codzienności często odkładamy ważne sprawy relacyjne na później. „Dziś nie mam siły, porozmawiajmy o tym później” – to nierzadka odpowiedź partnerów na propozycje rozmów na istotne tematy. Jeśli rozmowy są dla jednego lub obojga z partnerów stresujące, nie ma co się dziwić, że czekają oni na moment, gdy będą mieli na nie nieco więcej przestrzeni. Kiedy przychodzi upragniony urlop, często wracają sprawy odkładane przez tygodnie, a może miesiące. O ile na co dzień liczba rutynowych zadań pomaga odwrócić uwagę od poważniejszych trudności, o tyle na urlopie często już się tego nie da zrobić, a związkowe tematy tabu wracają ze zdwojoną siłą. Łatwo wtedy o to, by wyczekiwana wakacyjna idylla zmieniła się w spektakularną katastrofę.
Jeśli nie wiemy, co się w nas dzieje
Na urlopie rządzi ta sama zasada, co w życiu: gdy nie jesteśmy świadomi siebie – swoich uczuć, potrzeb, tęsknot – nasze relacje z innymi są narażone na niezrozumiałe dla nas turbulencje. Jeśli nie wiemy, co się w nas dzieje, wówczas wysyłamy do drugiej osoby sygnały nie tylko niezrozumiałe, ale i mylące. Mówimy: „A ty znów siedzisz w telefonie! Mógłbyś wreszcie poświęcić czas dzieciom!”, a gdzieś w środku myślimy: „Czuję się bardzo samotna, tęsknię za tobą. Liczyłam, że spędzimy trochę czasu razem”. Warczymy: „Niech mi wszyscy dadzą święty spokój!”, choć precyzyjniej nasz stan wewnętrzny oddałoby zdanie: „Czuję się tak bardzo wyczerpany, przeciążony, marzę, by ktoś mnie zrozumiał i wsparł”. Pokazujemy: „Zrobimy tak, jak chcesz, ja się dostosuję”, a gdzieś w środku narasta w nas frustracja z powodu niezaspokojenia własnych pragnień i poczucia niedocenienia.
Efektywna współzależność
Z psychologicznego punktu widzenia tylko dwie autonomiczne jednostki mogą naprawdę budować ze sobą bliskość. Autonomia nie oznacza jednak całkowitej niezależności. Oznacza, że każdy z partnerów jest świadomy tego, kim jest, co czuje i czego potrzebuje. Wybiera relację nie dlatego, że musi być z kimś (ponieważ tak bardzo boi się samotności, że wydaje mu się, iż bez kogoś się rozpadnie), ale dlatego, że chce tworzyć bliski i wspierający związek z drugim człowiekiem. W psychoterapii mówimy o tak zwanej efektywnej współzależności, która oznacza, że obie osoby w związku potrafią zaspokajać swoje potrzeby, ale też prosić partnera o wsparcie, z gotowością, że ten może odmówić. Jeśli tej otwartości na rozmowę nie ma, nasze prośby zamieniają się w żądania i oczekiwania – a relacje mogą stawać się za bardzo „zlane” lub przekraczające.
Różne preferencje są do pogodzenia
Zdrowa autonomia oznacza również widzenie i akceptowanie tego, że partnerzy się od siebie różnią, a także szanowanie tych różnic. Jedna z osób uwielbia aktywny odpoczynek, a druga leżenie na plaży? Zamiast przekonywać siebie nawzajem, że tylko nasz sposób widzenia świata jest tym właściwym, możemy uznać, że obie preferencje są w porządku. Czy to oznacza, że jesteśmy skazani na spędzanie czasu oddzielnie, bo nasze preferencje są nie do pogodzenia? Niekoniecznie. Uznając wzajemnie prawo do różnienia się, możemy szukać kompromisu lub wybierać raz perspektywę jednej z osób, innym razem zaś drugiej. A niekiedy warto np. umówić się, że część lub całość odpoczynku spędzimy osobno.
Czego tak naprawdę potrzebujemy od urlopu
Gdy zaczynamy urlop, najpierw spotkajmy się sami ze sobą. Zbadajmy, jak się czujemy, czego potrzebujemy w czasie urlopu. Pozwólmy sobie na regenerację, oddech. Potraktujmy to spotkanie jak wizytę u dawno niewidzianego przyjaciela – podejdźmy do siebie z ciekawością i otwartością. Zobaczmy siebie jako podróżnika, który dotarł do celu podróży po wyczerpującej drodze. Nie oczekujmy zbyt wiele, nie nakładajmy na siebie presji, że coś koniecznie powinno lub nie powinno się wydarzyć. Posłuchajmy impulsów płynących z naszego ciała. Może dawno nie zwracaliśmy na nie uwagi? Czy nasze ciało ma ochotę na sen? A może na intensywną aktywność, która pozwoli puścić nagromadzone napięcia? A może woli kojące niczym balsam doznania zmysłowe? Sprawdźmy, jak możemy odpowiedzieć na to, co się w nas pojawia. Dopiero bowiem, kiedy naprawdę spotkamy się ze sobą, możemy wyruszać na spotkanie z drugim człowiekiem.
Urlop razem czy osobno
Być może idealnie stałoby się, gdyby nie trzeba było wybierać, a każda z osób miała możliwość zadbania zarówno o siebie indywidualnie, jak i wspólnie. Każdy z partnerów ma przecież swoje własne życie – pasje, przyjaźnie, zainteresowania. Na co dzień nierzadko brakuje na nie czasu, a urlop może stać się świetną okazją do tego, by to nadrobić. Gdy para nie ma dzieci, zwykle może pozwolić sobie na sporą elastyczność w organizacji czasu. Dzięki czemu partnerzy zyskują szansę nie tylko na wewnętrzną regenerację, ale i na zatęsknienie za sobą i na nowo zaciekawienie się sobą nawzajem. Pary z małymi dziećmi z kolei będą potrzebowały nieco więcej kreatywności, by wyłuskać chwilę dla siebie. Mogą np. umówić się na naprzemienną opiekę nad maluchami lub poprosić o wsparcie ze strony bliskich. Wybór każdej pary będzie inny. Uwzględniać powinien jednak nie tylko potrzeby i preferencje każdego z partnerów, ale też możliwości, jakimi dysponują. Niezależnie od ostatecznej decyzji warto ją uważnie rozważyć, nie usztywniając się w żadnej z opcji.
Urlop, który ożywia związek
Kiedy już więcej wiemy na temat tego, czego sami potrzebujemy, wówczas możemy zestawić to z tym, na co nadzieję ma druga strona relacji. Choćby krótka wspólna rozmowa przed urlopem potrafi zaoszczędzić parze wielu niepotrzebnych frustracji. Można wziąć pod uwagę takie pytania, jak: „Na co każde z nas ma ochotę?”, „Co każde z nas chciałoby robić wspólnie?”, „Co chcielibyśmy zrealizować oddzielnie?”, „Czego każde z nas bardzo by nie chciało?”. Nie próbujmy szukać identycznych odpowiedzi. Traktujmy różnienie się jako okazję do zaciekawienia, kreatywności i kompromisów.
Wielu parom sprawdza się także zaplanowanie wakacji tak, by wyglądały inaczej, niż wygląda ich codzienność. Osoby uporządkowane często lepiej odpoczną, gdy pozwolą sobie na spontaniczność i „nicnierobienie”. Z kolei jeśli na co dzień wciąż mierzymy się z nieprzewidywalnością i pożarami do ugaszenia, być może odetchniemy na powtarzalnych, bezpiecznych, a nawet na nieco „nudnych” wakacjach.
Co więcej, w trakcie urlopu – w miarę jak upragniona regeneracja zacznie przychodzić – nasze potrzeby mogą się zmieniać.
Warto również tak zaplanować wakacje, by te stały się okazją do poznania partnera (i siebie!) w nieznanej wcześniej sytuacji. Możliwość doświadczenia wspólnie czegoś nowego jest paliwem dla związku. W długotrwałych relacjach z czasem przyzwyczajamy się widzieć partnerów w określony sposób, a przecież na przestrzeni lat każdy z nas się zmienia. Wspólne nowe doświadczenia pomagają odświeżyć sposób widzenia siebie nawzajem, a czasem przypomnieć sobie o tym, co kiedyś nas łączyło, a na przestrzeni lat zostało zgubione. Być może nauczymy się wspólnie jakiejś nowej umiejętności, odwiedzimy miejsce, o którym wspólnie marzyliśmy, wypróbujemy potrawy, których wcześniej nie znaliśmy. I może właśnie to stanie się zaczątkiem czegoś, co będziemy mogli dzielić razem także po urlopie.
… i po urlopie
Niezależnie od tego, czy urlop okaże się udany, czy też zrealizuje się jego mniej optymistyczny scenariusz, warto nabrać do tego okresu odrobiny dystansu. Nawet najpiękniejsze wspólne wakacje są tylko ułamkiem roku i nie zastąpią regularnej pracy nad budowaniem związku. Najbardziej ekscytujące wakacje solo nie zastąpią codziennego dbania o własną równowagę ani nie wykasują trudności, z jakimi borykamy się każdego dnia. Urlop może być przecinkiem dla codzienności lub zaczątkiem czegoś nowego. Dobrze, gdy przyniesie choć jedną głębszą refleksję czy obserwację. Przyjemnie, jeśli naładuje na jakiś czas baterie. Ważniejsze jest jednak nie to, co wydarzy się lub nie wydarzy w czasie dwutygodniowych wakacji, ale czym wypełniamy swoje życie przez pozostałe 50 tygodni w roku.