Krajowa produkcja śmigłowców dla bezpieczeństwa i obrony Państwa. PZL-Świdnik jest objęty planem zabezpieczenia Sił Zbrojnych RP

Wielozadaniowy AW149, już produkowany w PZL-Świdnik, zapewnia skuteczne udział wojska w całym spektrum zadań realizowanych w ramach działań powietrzno-szturmowych. W świdnickich zakładach są ulokowane pełne zdolności produkcyjne, serwisowe i rozwojowe dla tej platformy śmigłowcowej. Oznacza to, że PZL-Świdnik nie tylko buduje na swojej linii montażowej cały śmigłowiec i integruje jego systemy, w tym uzbrojenie, ale również może te śmigłowce modernizować w odpowiedzi na przyszłe potrzeby polskiego wojska, np. wyposażyć w dodatkowe lub inne uzbrojenie, czy systemy misji. PZL-Świdnik stanowi również zaplecze logistyczne i bazę techniczną dla obsługi serwisowej tej floty. To niewątpliwie umacnia suwerenność Polski i daje impuls do dalszego umacniania zdolności kraju w domenie śmigłowcowej. Dlatego PZL-Świdnik, w odpowiedzi na program zintegrowanego systemu szkolenia śmigłowcowego, jest gotowy uruchomić kolejną linię produkcyjną – teraz lekkiego śmigłowca szkolno-bojowego AW109 TrekkerM i rozpocząć w krótkim czasie produkcję, tak, że już pierwszy śmigłowiec dla tego programu będzie pochodził z PZL-Świdnik.

Nowoczesny AW109 TrekkerM ze Świdnika – czy Polska mogłaby zaniechać pozyskania śmigłowca z krajowej produkcji?

Wielozadaniowy śmigłowiec AW109 Trekker odpowiada na zapotrzebowanie rynku na śmigłowiec o dużej wszechstronności i niskich kosztach eksploatacji. Śmigłowiec ten został zaprojektowany w oparciu o modułową konstrukcję, poddaje się łatwej i szybkiej konfiguracji dzięki czemu może sprostać różnorodnym wymaganiom misji, co czyni go idealnym do realizacji zadań publicznych, parapublicznych i wojskowych. Śmigłowiec otrzymał certyfikat typu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (European Aviation Safety Agency, EASA) w 2017 roku i Certyfikat typu amerykańskiej Federalnej Administracji Lotnictwa (Federal Aviation Administration, FAA) w 2019 roku.

AW109 TrekkerM to wojskowa wersja śmigłowca wielozadaniowego, tego najpopularniejszego na świecie lekkiego śmigłowca dwusilnikowego. Do tej pory sprzedano ponad 1600 egzemplarzy w ponad 50 krajach. Śmigłowiec jest napędzany dwoma silnikami turbowałowymi Pratt & Whitney Canada PW207C o mocy startowej 548 kW (735 KM) każdy, sterowanych systemem cyfrowym FADEC. AW109 TrekkerM może operować w dowolnych warunkach, w dzień i w nocy, bez widoczności ziemi zgodnie z przepisami IFR (Instrument Flight Rules), z jednym lub dwoma pilotami na pokładzie, wspieranymi przez nowoczesną awionikę, a załoga ma do dyspozycji szeroką gamę wyposażenia, w zależności od zamówionej konfiguracji. Nowoczesne instrumenty w kokpicie zostały zaprojektowane tak, aby odciążyć pilota dzięki zaawansowanym możliwościom nawigacyjnym, umożliwiającym obsługę nawet w trudnych warunkach pogodowych przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa. Jednocześnie, 4-osiowy wielofunkcyjny autopilot może być aktywowany w różnych trybach – zapewniając pilotowi pełną kontrolę nad śmigłowcem lub pracując w trybie automatycznym. Ta funkcja, ale i wiele innych doskonale predestynuje AW109 TrekkerM do szkolenia pilotów z uwagi na możliwość ćwiczenia zaawansowanych manewrów, w tym symulacji awarii silnika, co nie jest możliwe dla niektórych śmigłowców dostępnych na rynku.

Kabinę pilotów cechuje ochrona balistyczna, która wraz z samouszczelniającymi się zbiornikami paliwa oraz możliwością kontunuowania lotu nawet przez 30 minut po wycieku oleju z przekładni głównej (praca na sucho) podnosi bezpieczeństwo lotu w warunkach bojowych. Ponadto bezpieczeństwo Trekkera zapewnia sztywność struktury i podwozie płozowe wraz ze specjalnie zaprojektowanymi fotelami, co ma znaczenie podczas twardego przyziemienia.

Śmigłowiec posiada systemy łączności, w tym kryptograficzne, nawigacji i identyfikacji oraz szeroki zakres uzbrojenia – rakiety kierowane i niekierowane, zasobnik z działkiem i burtowe karabiny maszynowe. Jako śmigłowiec bojowy służy m. in. do bliskiego wsparcia ogniowego pododdziałów, wykorzystywany może być również do realizacji nadzoru powietrznego, ochrony granic, patrolowania, zwalczania bezzałogowych statków powietrznych, zadań egzekwowania prawa, ratownictwa i usuwania skutków katastrof.

Śmigłowiec AW109 TrekkerM jest wyposażony w glass cockpit prezentujący dane w sposób typowy dla nowoczesnych śmigłowców, zapewniając doskonałą świadomość sytuacyjną. Synthetic Vision System (SVS) wyświetlający sztuczny obraz otoczenia śmigłowca poprawia bezpieczeństwo lotów przy ograniczonej widoczności. Śmigłowcowy system ostrzegania o bliskości ziemi Helicopter Terrain Avoidance Warning System (HTAWS) dopełnia wyposażenie podnoszące poziom bezpieczeństwa lotu.

Kompleksowo, lokalnie i z pełną kontrolą zarządzania programem

PZL-Świdnik, będący częścią Leonardo, oferuje w programie szkolenia śmigłowcowego, ogłoszonego przez resort obrony, dostawy śmigłowców AW109 TrekkerM z krajowej produkcji oraz symulatory, usługę szkolenia i wsparcie serwisowe floty. Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt: Leonardo, jako jedyny OEM w Europie jest producentem zarówno śmigłowców jak i symulatorów i trenażerów. Oznacza to, że symulatory mogą czerpać dane z realnego śmigłowca, dzięki czemu są aktualizowane na bieżąco w ramach jednego dostawcy.

Co również warto zauważyć, ta platforma śmigłowcowa jest z powodzeniem wykorzystywana przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych (US Navy) do szkolenia swoich pilotów. 130 takich śmigłowców w służbie US Navy udowadnia swoje zdolności szkoleniowe, przy czym US Navy używa wariantu jednosilnikowego tej platformy, a więc AW119 – w US Navy występuje on pod nazwą TH-73A. Polskiemu wojsku PZL-Świdnik oferuje AW109 – czyli platformę dwusilnikową, z uwagi na większe bezpieczeństwo także podczas realizacji operacji wojskowych – jak opisano wyżej, uzbrojony śmigłowiec może służyć do wielu zadań, w tym bliskiego wsparcia pododdziałów.

Polska produkcja gwarantuje ekonomiczną opłacalność programu szkoleniowego: krótki łańcuch dostaw, zaplecze techniczne i bazę logistyczną, co, jak pokazuje doświadczenie, jest nie do przecenienia zwłaszcza w okresie turbulencji rynkowych. Należą do nich cykle koniunkturalne, kryzysy światowe, np. takie z jakim mieliśmy do czynienia z powodu pandemii, czy konflikty zbrojne w różnych regionach, co może powodować przerwanie łańcuchów dostaw, zmianę priorytetów – z obsługi międzynarodowej na obsługę własnych, krajowych sił zbrojnych i instytucji związanych z bezpieczeństwem.

Już dziś AW109 jest silnie „spolonizowany”, ponieważ wielu polskich dostawców znajduje się w łańcuchu dostaw świdnickich zakładów. W PZL-Świdnik produkowane są kompletne struktury płatowca, tu wytwarza się kompozyty, aby powstał cały płatowiec, podczas gdy początkowe fazy dalszej produkcji śmigłowca zostały już zainicjowane w Świdniku, aby naprawdę szybko, już od pierwszego śmigłowca wyprodukowanego w całości w PZL-Świdnik mogły rozpocząć się dostawy dla polskiego wojska, jeśli oferta PZL-Świdnik zostanie przyjęta przez resort obrony.

Pilna potrzeba polskiego wojska

W roku akademickim 2025/26 kształcenie w „Szkole Orląt” na trzynastu specjalnościach rozpoczęło ponad trzystu podchorążych, w tym ponad stu na kierunku pilotaż statku powietrznego. Szkoła potrzebować będzie sprzętu, na którym będą się szkolić kadeci. Śmigłowce, ale też całość sprzętu do realizacji szkoleń zostały uznane jako pilnie potrzebne. Pewna cześć obecnej floty śmigłowców szkolnych oparta jest na Mi2, te ze względu na ich wiek i analogową technologię będą musiały być zastąpione przez nowoczesne śmigłowce, takie które są spójne technologicznie z nowymi śmigłowcami, jakie Polska już pozyskała i będzie pozyskiwać w najbliższym czasie. Należą do nich uzbrojone AW149 wykorzystywane już przez 25. Brygadę Kawalerii Powietrznej, potężne, trzysilnikowe śmigłowce morskie AW101, bazowania lądowego dostarczone już przez PZL-Świdnik Marynarce Wojennej RP oraz uderzeniowe AH-64E Apache, które zostały zakontraktowane przez resort obrony. Warto przy tej okazji dodać, że platforma AW109/AW119 jest doskonale predestynowana do szkolenia przyszłych pilotów śmigłowców AH-64E Apache. Obecnie Leonardo i Boeing łączą siły, aby zaoferować kompleksowe szkolenie pilotom armii amerykańskiej (US Army), a śmigłowiec AW119 (również w służbie Marynarki Wojennej USA / US Navy) jest częścią tej oferty, mającej na celu zaspokojenie potrzeb szkoleniowych armii amerykańskiej, która jest zdecydowana zmodernizować zdolności w tym zakresie.