Najbardziej trujący grzyb w Polsce. 30 gramów to dawka śmiertelna

Dlaczego muchomor sromotnikowy jest tak niebezpieczny? Toksyny i dawka
Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani i gołąbka? Kluczowe cechy
Jakie są objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym?

Dlaczego muchomor sromotnikowy jest tak niebezpieczny? Toksyny i dawka

Muchomor sromotnikowy, zwany także zielonawym, jest najniebezpieczniejszym grzybem rosnącym w polskich lasach. Najczęściej można go spotkać pod dębami, bukami, brzozami, ale także drzewami iglastymi – sosnami i świerkami. Dlaczego jest tak groźny?

Grzyb ten zawiera trzy grupy toksyn: amatoksyny, fallotoksyny i wirotoksyny. Najgroźniejsze wśród nich są amatoksyny, szczególnie α-amanityna, która hamuje polimerazę RNA II. To z kolei prowadzi do niedoboru białka w komórkach i do ich śmierć. Toksyna ta przede wszystkim i w pierwszej kolejności niszczy wątrobę, ale może prowadzić także do niewydolności wielonarządowej, niszcząc nerki i przewód pokarmowy.

Badania naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z 2009 roku wskazały 0,1 mg na kilogram masy ciała α-amanityny jako dawkę śmiertelną. Trudno jednak osądzić, ile samego muchomora sromotnikowego trzeba byłoby zjeść, aby ją osiągnąć. W innym badaniu z 2015 roku na podstawie przypadku jednego pacjenta naukowcy oszacowali, że dawka śmiertelna mogła być zawarta w 50 g muchomora. Niestety stężenie tej substancji jest różne, dlatego nawet 30 g może okazać się dawką śmiertelną, szczególnie jeśli byłoby zjedzone przez dziecko.

W przypadku zatruć α-amanityną śmierć następuje po 6-16 dniach. Śmiertelność w grupie pacjentów po spożyciu toksyny wynosi 20-30 proc. i 50 proc. wśród dzieci.

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani i gołąbka? Kluczowe cechy

Biorąc pod uwagę tak dużą toksyczność muchomora sromotnikowego, nic dziwnego, że każdego roku sanepid ostrzega przed nim i przypomina sposoby odróżnienia go od innych grzybów.

Niestety muchomor zielonawy swoim kształtem przypomina popularną kanię. Podobnie jak ona ma charakterystyczny pierścień na nóżce, podobny kolor i białe blaszki pod kapeluszem. Na co zwrócić uwagę, aby odróżnić go od kani?

Pierścień na nóżce kani jest ruchomy. Można go przesuwać. U muchomora sromotnikowego jest na stałe przyrośnięty do trzonu i tworzy zwisającą, luźną falbanę. Drugą cechą, na którą warto zwrócić uwagę, jest kapelusz. U kani ma wyraźne łuski, a u muchomora jest gładki. Niepodważalnym dowodem na to, że mamy do czynienia z muchomorem będzie jednak pochwa, w której znajduje się dół nóżki. Niestety jest ona często skryta w ściółce i niewidoczna. Warto zatem zawsze wyjąć owocnik w całości i zobaczyć, czy ma pochwę.

Muchomor sromotnikowy może mieć różny kolor. Spotykane były okazy kremowe, białe, ale też żółte czy zielonkawe. Ten ostatni kolor może łatwo zmylić grzybiarzy poszukujących gołąbka zielonawego. Ich kapelusze mogą mieć podobny kolor. Ponadto oba grzyby mają jasne nóżki. Jak je odróżnić? Gołąbek zielonawy nie ma pierścienia na nóżce oraz pochwy u jej podstawy. Ponadto jego kapelusz ma charakterystyczną popękaną strukturę.

Jakie są objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym?

Diagnozę zatrucia muchomorem sromotnikowym utrudniają opóźnione objawy. Pierwsze z nich mogą nastąpić dopiero po 8-24 godzinach od zjedzenia grzyba. To wystarczy, aby wielu pacjentów nie wiązało ich ze spożyciem dania zawierającego grzyby leśne.

Do pierwszych objawów należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe: wymioty, biegunki, silne bóle brzucha. Po nich następuje żółtaczka, związana z niewydolnością wątroby, drgawki, niewydolność nerek, a nawet śpiączka. Lekarze w szpitalu starają się stabilizować organizm, opróżnić zawartość żołądka, mogą poddać pacjenta terapii farmakologicznej, jednak nie istnieje skuteczna surowica na toksynę muchomora sromotnikowego. W ostateczności może być konieczny przeszczep wątroby.

Niezwykle ważne jest, aby jak najszybciej zgłosić się na pogotowie, kiedy wystąpią jakiekolwiek objawy ze strony układu pokarmowego po zjedzeniu potrawy z grzybami leśnymi. Czas jak zwykle w takich przypadkach jest kluczowy.