Znajdziemy go wszędzie — od dietetycznych ciast po bezcukrowe napoje gazowane. Erytrytol szybko stał się ulubieńcem osób, które starają się ograniczyć spożycie węglowodanów. Nowe badania sugerują jednak, że sztuczne słodziki mogą prowadzić do poważnych schorzeń, a nawet zwiększać ryzyko udaru mózgu.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Naukowcy z University of Colorado Boulder odkryli, że erytrytol może zmieniać ludzkie komórki naczyń krwionośnych w mózgu w sposób, który może zwiększać ryzyko udaru. Ich odkrycia, opublikowane w „Journal of Applied Physiology”, są kolejnym dowodem na to, że tak zwane „bezpieczne” substytuty cukru mogą wcale nie być nieszkodliwe.
— Nasze badanie jest dowodem na to, że nieodżywcze substancje słodzące, które ogólnie były uważane za bezpieczne, mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie — powiedział autor badania, profesor fizjologii Christopher DeSouza.
Czym jest erytrytol?
Zatwierdzony przez amerykańską agencję Food and Drug Administration (FDA) w 2001 roku erytrytol jest alkoholem cukrowym często wytwarzanym w procesie fermentacji kukurydzy. Praktycznie nie ma kalorii i jest niemal równie słodki jak cukier. Ma przy tym minimalny wpływ na poziom insuliny w organizmie. To sprawiło, że szybko stał się ulubieńcem osób próbujących schudnąć, kontrolować poziom cukru we krwi lub stosujących diety niskowęglowodanowe.
FDA zezwala na stosowanie alkoholi cukrowych — takich jak erytrytol, laktitol, maltitol, mannitol, sorbitol, ksylitol — jako substytutów cukru w żywności. Słodziki te są prawie tak słodkie, jak cukier, ale mają mniej kalorii i nie powodują próchnicy zębów ani gwałtownych skoków poziomu cukru we krwi.
W 2023 r. FDA dokonała przeglądu badań sugerujących możliwy związek między erytrytolem a chorobami sercowo-naczyniowymi, ale stwierdziła, że nie udowodniły one związku przyczynowo-skutkowego. Agencja twierdzi, że nadal będzie monitorować i oceniać nowe ustalenia naukowców na temat erytrytolu i innych substancji słodzących.
Na liście zagrożeń: zawał serca i udar mózgu
Ostatnie badania sugerują potencjalne zagrożenia związane z korzystaniem z substytutów cukru. Jedno z nich, przeprowadzone na 4000 osób w Stanach Zjednoczonych i Europie, wykazało, że osoby z wyższym poziomem erytrytolu we krwi były znacznie bardziej narażone na zawał serca lub udar mózgu w przeciągu kolejnych trzech lat.
Aby zrozumieć przyczynę, DeSouza wraz z doktorantką Auburn Berry zbadali wpływ ilości erytrytolu, jaką można znaleźć w przykładowym napoju bez cukru, na ludzkie komórki naczyń krwionośnych mózgu. Były one poddawane działaniu erytrytolu przez trzy godziny — wystarczająco długo, aby zasymulować rzeczywistą ekspozycję dietetyczną.
Zauważyli oni kilka niepokojących efektów:
Mniej tlenku azotu: Cząsteczka ta pomaga naczyniom krwionośnym rozluźnić się i rozszerzyć. Gdy jest jej mniej, naczynia krwionośne pozostają zwężone.
Więcej endoteliny-1: To białko dodatkowo zwęża naczynia krwionośne.
Osłabiona reakcja niszczenia skrzepów: Komórki wytwarzały mniej naturalnej substancji, która rozpuszcza wytwarzające się skrzepy.
Więcej wolnych rodników: Te cząsteczki mogą powodować stan zapalny i starzenie się tkanek.
Czy powinniśmy zrezygnować z produktów bez cukru?
— Ogólnie rzecz biorąc, jeśli naczynia krwionośne są bardziej zwężone, a zdolność do rozbijania skrzepów krwi jest obniżona, ryzyko udaru wzrasta — powiedziała Berry. — Nasze badania pokazują więc, że erytrytol może zwiększać ryzyko udaru mózgu.
W badaniu wykorzystano tylko pojedynczą porcję erytrytolu, co budzi obawy osób, które codziennie spożywają produkty bezcukrowe. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że ich badanie zostało przeprowadzone na komórkach w naczyniu laboratoryjnym. Aby potwierdzić rzeczywiste efekty, potrzeba więcej badań na ludziach.
— Biorąc pod uwagę nasze odkrycia komórkowe jak i badanie epidemiologiczne, które zainspirowało naszą pracę, uważamy, że rozsądne byłoby, aby ludzie monitorowali spożycie nieodżywczych substancji słodzących, takich jak erytrytol — powiedział De Souza.
Profesor radzi konsumentom, aby uważnie czytali etykiety, szukając na nich składników erytrytolu lub innych alkoholi cukrowych i zwracali uwagę na ilość spożywanego cukru.
Tekst opublikowany w amerykańskiej edycji „Newsweeka”. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweek Polska”.
