Atak rosyjskich dronów w nocy z 9 na 10 września był politycznie wymierzony nie tylko w Polskę i NATO, ale także pokojowe wysiłki Donalda Trumpa. Oczywiście nawet najtwardsze słowa nie zastąpią działań, ale wobec tej prowokacji Rosji twardych słów USA zdecydowanie zabrakło. Z czego może wynikać ta powściągliwość? Niestety, trudno być tu optymistą.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Minęła ponad doba, odkąd rosyjskie drony naruszyły polską przestrzeń powietrzną. Prowokację naszego wschodniego sąsiada potępili czołowi przywódcy państw NATO.
Prezydent Francji Emmanuel Macron napisał po polsku na portalu X, że „wtargnięcie rosyjskich dronów w Polską przestrzeń powietrzną” było „nie do przyjęcia” i że potępia to działanie „w najostrzejszych słowach”. Także kanclerz Friedrich Merz w imieniu niemieckiego rządu wyraził „stanowcze potępienie” agresywnego działania Rosji.
Na tym tle wyjątkowo powściągliwie zareagował amerykański prezydent Donald Trump — polityk niesłynący przecież ze specjalnie dyplomatycznego języka. Trump rosyjskiej prowokacji wymierzonej w Polsce poświęcił dosłownie dwa zdania na swoim koncie na portalu społecznościowym Truth Social: „O co chodzi z Rosją naruszającą Polską przestrzeń powietrzną? Zaczyna się”. Jak dotąd nie potępił wprost ani ataku, ani działań Putina. Skąd ta powściągliwość amerykańskiego prezydenta?
Trump nie chce dać się sprowokować Putinowi?
Rosyjskie działania w nocy z 9 na 10 września były politycznie wymierzone nie tylko w Polskę i NATO, ale także w dyplomatyczne działania Trumpa zmierzające do zakończenia wojny w Ukrainie. W sytuacji, gdy Trump dokłada wszelkich starań, by wyjść Putinowi naprzeciw i skłonić go negocjacji z Zełenskim, rosyjski prezydent eskaluje konflikt. Nie tylko atakuje kolejne cele w Ukrainie, ale też narusza przestrzeń powietrzną państwa NATO, którego Stany Zjednoczone mają obowiązek bronić w razie ataku. W dodatku na przedmiot swoje prowokacji Rosja wybrała Polskę, kluczowego sojusznika Stanów na wschód od Odry. A jednocześnie państwo, gdzie urząd prezydenta od niedawna pełni Karol Nawrocki, uważany za jednego z najbliższych ideologicznie ruchowi MAGA europejskich liderów. Nawrocki rozmawiał zresztą z prezydentem USA po ataku, ale o przebiegu tej rozmowy wiadomo niewiele. Trump miał zapewnić o sojuszniczej jedności i pochwalić skuteczność biorących w operacji żołnierzy.
Być może Trump uznał, że wybuch gniewu będzie realizacją scenariusza Putina i że w tej sytuacji nie można dać się rozgrywać Rosjanom i trzeba zachować maksymalny spokój. Tak, by nie powiedzieć lub nie napisać czegoś, co dałoby Putinowi pretekst do zupełnego zerwania rozmów o zakończeniu wojny w Ukrainie i do obwinienia za brak pokoju amerykańskiego prezydenta. A zakończenie tego konfliktu to przecież sztandarowa obietnica Trumpa. Miało się to stać w pierwszych godzinach jego drugiej kadencji.
Problem z taką interpretacją, bardzo korzystną dla amerykańskiego prezydenta, jest jednak taki, że niespecjalnie przystaje ona do tego, co wiemy o impulsywnej osobowości Trumpa i jego stylu uprawiania polityki.
Niezależnie od tego, jakie by nie były motywacje Trumpa, to fakt, że na naruszenie przestrzeni powietrznej swojego kluczowego sojusznika zareagował tylko dwoma enigmatycznymi zdaniami, nie zdobył się na jasne potępienie ataku i nie wysłał publicznie Putinowi jasnego sygnału: to jest czerwona linia, na której przekroczenie nie pozwolę, może sprawiać wrażenie, że amerykański prezydent bagatelizuje cały incydent. Tymczasem tak jawne naruszenie prawa międzynarodowego i zasad dobrego sąsiedztwa domagało się potępienia, zwłaszcza biorąc pod uwagę to, jak bliskie relacje łączą Polskę i Stany i rolę, jaką Stany odgrywają jako kluczowe państwo NATO.
Czy Trump będzie realnie w stanie zademonstrować siłę w relacjach z Putinem?
Oczywiście, przed kolejnymi prowokacjami i atakami ze strony Rosji nie ochronią nas najmocniejsze nawet słowa potępienia. Skuteczne mogą być tylko konkretne działania, uświadamiające rosyjskiej elicie, że akcje takie jak ta z nocy z 9 na 10 września będą miały bardzo nieprzyjemne konsekwencje.
Dlatego ważniejsze od tego, by Trump publicznie potępił incydent, jest to, by wysłał rosyjskiej elicie jasny sygnał, że podobne zachowania nie będą w przyszłości tolerowane. Niektórzy analitycy i politycy — jak szef prezydenckiego Biura Bezpieczeństwa Narodowego, Sławomir Cenckiewicz — interpretują słowa Trumpa „zaczyna się”, jako zapowiedź reakcji wobec Rosji.
Niestety, biorąc pod uwagę to, co działo się na linii Waszyngton-Moskwa, coraz trudniej jest uwierzyć w to, że Trump i jego administracja okażą się zdolni do zdecydowanych działań wobec reżimu Putina. Trump wielokrotnie już wypowiadał się o Putinie w ostrych słowach, groził uruchomieniem nowych sankcji i wzmocnieniem pomocy dla Ukrainy. Za każdym razem, gdy komentatorzy ogłaszali przełom w podejściu Trumpa do Rosji, amerykański prezydent wycofywał się z ostrej retoryki. Wyznaczał Putinowi terminy, w jakich miał podjąć negocjacje z Ukrainą, tylko po to, by je przesuwać. Groził nowymi sankcjami, a następnie rozwijał przed Putinem czerwony dywan na Alasce.
Wszystko wskazuje, że — zwłaszcza po tym, gdy Alaska nie przyniosła żadnego przełomu — Trump jest coraz bardziej sfrustrowany kręcącymi się w miejscu negocjacjami z Putinem. Wpis o incydencie z dronami także najpewniej wyraża tę narastającą frustrację. Ta frustracja nie jest się jednak jak dotąd w stanie przełożyć na gotowość amerykańskiego prezydenta do tego naprawdę użyć amerykańskiej siły — dyplomatycznej, ekonomicznej i wszelkiej innej — w relacjach z Rosją.
Bo jest oczywiste, że ustępstwa i przyjazne gesty nie działają na Putina, że bez zdecydowanej demonstracji siły wobec Rosji nie zobaczymy żadnego przełomu w kwestii wojny w Ukrainie i ciągle będziemy kręcić się w kółko. Stany będą wzywać do negocjacji, grozić sankcjami i wyznaczać nowe terminy, a Rosja będzie grać na czas i urządzać nowe prowokacje. A przy tym testować, jak daleko może się posunąć. I tak długo, aż za swoje prowokacje reżim Putina nie zapłaci realnej ceny — np. w postaci nowych sankcji — tak długo będzie posuwać się coraz dalej.
Trump będzie miał inne zajęcia
Jednocześnie dla Trumpa wojna w Ukrainie nie jest i nigdy nie była kluczowym frontem. Globalnie o wiele istotniejszy dla obecnej administracji jest obszar Indo-Pacyfiku i wielka strategiczna rywalizacja z Chinami o rolę światowego hegemona. A dla samego Trumpa jeszcze istotniejsza od tego jest sytuacja wewnętrzna.
Ta zaś nieustannie generuje kryzysy. Prezydent jest wyjątkowo niepopularny, za rok czekają go wybory połówkowe, po których jego partia może utracić kontrolę nad Kongresem, co zablokuje możliwość realizacji agendy MAGA. W kraju narasta polityczny konflikt i polaryzacja. Teraz do temperatury wrzenia ten amerykański kocioł podgrzeje zabójstwo popularnego influencera ruchu MAGA, Charliego Kirka. Trumpowska baza jest wściekła i domaga się zemsty, Trump nakazał obniżenie amerykańskich flag do połowy masztów i obwinia o to, co się stało „radykalną lewicę” i media, rzekomo demonizujące prawicę. Jak można się obawiać sprawa Kirka, jeśli nawet nie zajmie teraz w całości uwagi prezydenta, to całkowicie przesłoni w komunikacji Białego Domu to, co stało się w nocy z wtorku na środę w Polsce.
