Oddawanie butelek z premią? Chce zmian w systemie kaucyjnym

Na jakiej zasadzie działa system kaucyjny?
Zmiany w systemie kaucyjnym. Czego domaga się autor petycji?
Dlaczego obecny system kaucyjny budzi zastrzeżenia?
Na jakim etapie prac jest petycja ws. zmian systemu kaucyjnego?

Na jakiej zasadzie działa system kaucyjny?

System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 roku. Obejmuje trzy główne kategorie opakowań po napojach: butelki z tworzyw sztucznych (PET) jednorazowego użytku o pojemności do 3 litrów, puszki metalowe o pojemności do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.

Kaucja jest doliczana do ceny napoju w momencie zakupu w sklepie w wysokości 50 groszy lub 1 złotówki. Do odebrania kaucji za zwrócone opakowanie nie jest potrzebny paragon potwierdzający wcześniejszy zakup. Oddawana butelka lub puszka musi mieć czytelną etykietę z kodem kreskowym.

Decyzja o zakupie produktu objętego systemem kaucyjnym oznacza zaakceptowanie zasad funkcjonowania tego systemu, w tym możliwości odzyskania kaucji poprzez zwrot opakowania. System kaucyjny stanowi element realizacji unijnych przepisów dotyczących gospodarki odpadami i Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP), których celem jest zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki i recyklingu opakowań, a nie tworzenie mechanizmu zarobkowego czy odpłatnego świadczenia usług logistycznych przez konsumentów.

Zmiany w systemie kaucyjnym. Czego domaga się autor petycji?

W dniu 28 maja 2026 roku do Sejmu trafiła petycja (nr BKSP-153-X-1031/26) w sprawie zmian systemu kaucyjnego. Autor wniosku domaga się wprowadzenia ustawowego zakazu nakładania na obywateli obowiązków mających znamiona nieodpłatnej pracy przymusowej oraz nowelizacji przepisów dotyczących systemu kaucyjnego.

Twórca petycji postuluje wprowadzenie zasady, zgodnie z którą obywatel zwracający opakowanie objęte kaucją otrzymuje nie tylko zwrot wpłaconej kwoty, ale również dodatkową premię w wysokości 10 proc. wartości tej kaucji jako wynagrodzenie za wykonaną pracę na rzecz ochrony środowiska.

W postulacie czytamy: „[…] przy kaucji wynoszącej 50 groszy, obywatel w momencie zwrotu opakowania powinien otrzymać 55 groszy (50 groszy zwrotu kapitału oraz 5 groszy zarobku za wykonaną czynność).”

Dlaczego obecny system kaucyjny budzi zastrzeżenia?

W uzasadnieniu petycji jej autor wskazuje na kwestie prawne oraz logistyczne związane z funkcjonowaniem systemu kaucyjnego. Zdaniem wnioskodawcy, obecne regulacje prawne nakładają na konsumentów obowiązki bez zapewnienia za nie odpowiedniego ekwiwalentu finansowego.

W petycji wskazuje, że proces segregacji, przechowywania i transportu opakowań wymaga od obywateli nakładu czasu oraz środków. W treści dokumentu wnioskodawca wskazał: „Niektóre wdrażane regulacje prawne, w tym systemy gospodarki odpadami i systemy kaucyjne, w praktyce przerzucają cały ciężar logistyczny, czas i wysiłek związany z segregacją, przechowywaniem i transportem opakowań na konsumenta.”

Ponadto według autora petycji wykonywanie czynności związanych ze zwrotem opakowań odbywa się na rzecz podmiotów prywatnych, natomiast konsument otrzymuje jedynie zwrot wcześniej wpłaconej kaucji. Wnioskodawca argumentuje to w następujący sposób: „Obywatel zmuszany jest do wykonywania czynności na rzecz wielkich sieci handlowych i przetwórców, nie otrzymując za to żadnego wynagrodzenia, a jedynie zwrot zamrożonych wcześniej własnych pieniędzy. Taki stan rzeczy budzi uzasadniony sprzeciw i nosi znamiona przymusowej eksploatacji czasu obywateli.”

Wnioskodawca powołuje się na art. 65 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mówiący o zakazie zmuszania do pracy. W ocenie autora udział w systemie kaucyjnym bez premii finansowej stanowi naruszenie tej zasady: „Wprowadzenie systemu kaucyjnego powinno opierać się na partnerstwie i uczciwej stymulacji ekonomicznej, a nie na przymusie. Skoro obywatel poświęca swój prywatny czas i siły na zwrot opakowań wszelakiej maści do punktów zbiórki, powinien czerpać z tego realny benefit finansowy.”

Na jakim etapie prac jest petycja ws. zmian systemu kaucyjnego?

Petycja oznaczona numerem BKSP-153-X-1031/26 znajduje się obecnie na wstępnym etapie ścieżki legislacyjnej w Sejmie. Harmonogram dotychczasowych działań przedstawia się następująco:

28 maja 2026 roku – petycja oficjalnie wpłynęła do Sejmu.
11 czerwca 2026 roku – marszałek Sejmu skierował pismo do rozpatrzenia przez Komisję do Spraw Petycji (PET).

Skierowanie pisma do Komisji do Spraw Petycji to standardowy krok proceduralny. Zgodnie z Ustawą o petycjach, komisja ma maksymalnie 3 miesiące od daty złożenia dokumentu na jego rozpatrzenie i podjęcie decyzji.

Posłowie wchodzący w skład komisji przeanalizują postulaty autora dotyczące premii oraz zarzutu „pracy przymusowej”. Po debatach komisja może:

Uchwalić dezyderat lub wniosek o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, jeśli uzna postulaty za zasadne.
Przekazać petycję do odpowiedniego ministerstwa np. Ministerstwa Klimatu i Środowiska w celu uzyskania opinii.
Podjąć decyzję o nieuwzględnieniu żądania będącego przedmiotem petycji i zakończyć nad nią prace.