W czasach, w których popularność leków odchudzających, takich jak Ozempic, stale rośnie, naukowcy zwracają uwagę na coraz więcej skutków, które mogą być efektem stosowania tych preparatów.
Ozempic i jego odpowiedniki, znane jako leki GLP-1, to suplementy pomagające w walce z cukrzycą, które już od dłuższego czasu są szczególnie popularne wśród tych, których celem jest odchudzanie. Niektórzy twierdzą, że mogą one pomóc zadbać o zdrowie ogólne — w Stanach Zjednoczonych w 2023 r. po raz pierwszy od ponad dekady odnotowano spadek wskaźnika otyłości.
Stosowanie tych leków w celu zrzucenia zbędnych kilogramów wzbudziło jednak pewne kontrowersje. Popularność Ozempicu spowodowała, że preparatu nie wystarcza dla chorych, którzy rzeczywiście go potrzebują, a eksperci twierdzą, że sięganie po lek w celu utraty wagi może być związane z pewnymi długoterminowymi — pozytywnymi, jak i negatywnymi — efektami.
Setki dolarów w pół roku
Badanie przeprowadzone przez Cornell University’s SC Johnson College of Business wykazało, że osoby stosujące leki GLP-1 zaoszczędziły 5,5 proc. na zakupach spożywczych w przeciągu pierwszych sześciu miesięcy od pierwszego zażycia. Przełożyło się to na około 416 dolarów oszczędności na zakupach spożywczych na gospodarstwo.
Po pierwszych sześciu miesiącach procent oszczędności zaczął się zmniejszać, ale dalej pozostał „znaczący”, jak stwierdzili Sylvia Hristakeva, Jura Liaukonyte i Leo Feler, odpowiedzialni za przeprowadzenie badania.
— To częściowe odwrócenie może być spowodowane takimi czynnikami, jak wyzwania związane z przestrzeganiem zaleceń, słabnąca skuteczność leku lub ograniczenia pomiarowe — czytamy. — Niektórzy użytkownicy zgłaszają, że działanie hamujące apetyt z czasem słabnie i w celu utrzymania skuteczności muszą oni zwiększać dawkę.
Według badania największy spadek odnotowały takie produkty jak chipsy, pikantne przekąski i słodkie wypieki. Stosujący Ozempic wydawali natomiast więcej na jogurty, świeże owoce i warzywa oraz mięso.
Hristakeva powiedziała „Newsweekowi”, że naukowcy byli zaskoczeni niektórymi wynikami, zwłaszcza wydatkami na artykuły spożywcze w przypadku osób o wyższych dochodach.
— Kolejnym zaskakującym dla nas odkryciem było to, że spadek odnotowała większość kategorii, nawet w przypadku podstawowych produktów, takich jak ser i jajka. Sugeruje to, że skutki przyjęcia GLP-1 wykraczają poza strefę produktów kalorycznych i wpływają także na ogólnie wydatki na artykuły spożywcze — powiedziała.
Hristakeva dodała, że oszacowany spadek 5,5 proc. dotyczy gospodarstw domowych, co oznacza, że w przeliczeniu na osobę skala ta jest jeszcze większa.
Zmiany w przemyśle spożywczym
Zjawisko to może doprowadzić do zmian w przemyśle spożywczym — firmy mogą być zmuszone do oceny składu swoich produktów, wielkości porcji i strategii dotyczących opakowania, tak „aby dostosować się do zmieniających się wzorców konsumpcji”.
Hristakeva powiedziała, że to może doprowadzić do krótkoterminowych spadków sprzedaży dla producentów i sprzedawców detalicznych, których biznes polega na sprzedaży przekąsek i słodyczy.
John Furner, dyrektor generalny sieci sklepów spożywczych Walmart, w zeszłym roku przyznał, że wraz ze wzrostem popularności leków odchudzających, odnotowano „niewielką zmianę” w sprzedaży artykułów spożywczych.
— Firmy polegające w dużej mierze na produktach przetworzonych lub o dużej zawartości kalorii prawdopodobnie dokonają ponownej oceny swoich produktów, aby pozostać konkurencyjnymi i dostosować się do zmieniających się wzorców konsumpcji — powiedziała Sylvia Hristakeva
— Naszą uwagę zwracają szersze implikacje społeczne. Leki oparte na agonistach receptora GLP-1 mogą prowadzić do powstania zdrowszych wzorców żywieniowych. Chociaż odkrycia te mogą nie być zaskakujące, biorąc pod uwagę skuteczność kliniczną tych preparatów, zmiany w zachowaniach konsumentów, zwłaszcza w wydatkach na artykuły spożywcze i posiłki, zapewniają nową perspektywę postrzegania wpływu Ozempicu, poza tradycyjnymi wskaźnikami zdrowotnymi — powiedziała „Newsweekowi” dr Maria Daniela Hurtado Andrade, adiunkta medycyny w Mayo Clinic Alix School of Medicine.
— Raport ten podkreśla, że oprócz korzyści klinicznych, leki te mogą przynosić korzyści ekonomiczne na poziomie indywidualnym. Zmniejszone wydatki na artykuły spożywcze i posiłki mogą zrównoważyć koszty leków dla niektórych użytkowników — dodała.
— Wraz z błyskawicznym wzrostem popularności tych leków, wiele osób otrzymuje receptę, ale nie ma wszystkich informacji, które są potrzebne do osiągnięcia sukcesu. Pacjenci powinni robić o wiele więcej, niż tylko przyjmować zastrzyki — stwierdziła dr Alexandra Sowa, autorka książki The Ozempic Revolution.
Dr Jonathan Kaplan, certyfikowany chirurg plastyczny z San Francisco, dodał:
— Leki te obniżają masę ciała lub tzw. termostat masy ciała, dzięki czemu szybciej czujesz się najedzony. Bez przyjmowania leków waga ponownie wzrasta.
Medyczne leki odchudzające cały czas zyskują na popularności, a inne firmy, takie jak np. AmGen, w tym momencie pracują nad własnymi wersjami tych preparatów.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
