Sondaż exit poll nie pozwala jednoznacznie wskazać, czy nowym prezydentem zostanie Rafał Trzaskowski czy Karol Nawrocki. Ale już teraz wiele wskazuje, że podczas drugiej tury padł jeden z największych mitów dotyczących polskich elekcji.
Co mówi nam sondaż exit poll?
Miało być o włos i będzie o włos – niezależnie od tego, kto ostatecznie zostanie prezydentem, jego przewaga na mecie będzie minimalna. Według sondażu exit poll Rafał Trzaskowski zdobył 50,3 proc. głosów, a Karol Nawrocki — 49,7 proc. Zakładając, że do urn pójdzie 20 mln Polek i Polaków, różnica 0,1 proc. to zaledwie 20 tys. głosów. Na ogłaszanie zwycięzcy i kategoryczne wnioski jest zatem zdecydowanie za wcześnie. Co zatem możemy powiedzieć na podstawie danych z godz. 21? Wynika z nich, że bliżej zwycięstwa jest Rafał Trzaskowski, ale wciąż są scenariusze, w których prezydentem zostaje Karol Nawrocki.
Skąd się wzięła aż tak duża frekwencja?
Gdy w 2023 r. do wyborów parlamentarnych poszło 74 proc. uprawnionych, z badań Fundacji Batorego wynikało, że ogromny wpływ na ten wynik miały kampanie profrekwencyjne. „Można sformułować tezę, że istotny wpływ na chęć Polaków do udziału w kolejnych wyborach będzie miało utrzymanie przez część wyborców świeżo pozyskanego poczucia sprawstwa, wpływu na rzeczywistość. Aby to przekonanie się utrzymało, niezbędne jest wprowadzenie przez nową władzę oczekiwanych przez Polki i Polaków pozytywnych zmian” – pisali autorzy i autorki badań.
Jednym z tematów kampanii prezydenckiej było jednak to, że wybrany przez rekordową liczbę ludzi rząd rozczarowuje, do wolnego tempa zmian przyznawał się nawet premier Donald Tusk. Dlaczego zatem w niedzielę Polki i Polacy znów tłumnie ruszyli do lokali wyborczych? Prognozowana w badaniu exit poll frekwencja wyniosła 72,8 proc. Gdyby się potwierdziła, byłby to rekord elekcji po 1989 r. Na wnioski przyjdzie pewnie czas, być może wyborcy i wyborczynie postanowiły dać Koalicji 15 października jeszcze jedną szansę, być może decydująca była polaryzacja, być może jedna grupa społeczna zmobilizowała się bardziej niż druga.
HtmlCode
Dlaczego Nawrocki nie prowadzi?
W I turze kandydaci Koalicji 15 października (Trzaskowski, Hołownia, Biejat) oraz popierająca Trzaskowskiego w II turze Joanna Senyszyn dostali w sumie 8,1 mln głosów. Kandydaci szeroko pojętej prawicy (Nawrocki, Mentzen, Braun, Jakubiak) i popierający Nawrockiego Marek Woch – 10,1 mln. W dodatku klimat dla kandydata obozu rządzącego jest bardzo niekorzystny, bo Koalicja nie spełnia swoich obietnic. Jak zatem doszło do tego, że dziś jest tak blisko remisu? Jedną z odpowiedzi jest, rzecz jasna, polaryzacja. Ale ważną częścią tej opowieści może być także to, kogo PiS wystawił w tych wyborach.Kibolska przeszłość, ustawki, znajomości wśród gangsterów, organizowanie pracy pracownicom seksualnym w sopockim Grand Hotelu,wyłudzona kawalerka– to musiało przełożyć się na poparcie Nawrockiego. Słowem: jeśli PiS przegra, to głównie dlatego, że – najdelikatniej rzecz ujmując – nie poparł kandydata, któremu łatwo trafić do niezdecydowanych.
Wybory wygrywa się w Nottingham?
W niedawnych wyborach prezydenckich w Rumunii poza granicami oddano 1,6 mln głosów, co stanowiło 14 proc. całości. W Polsce przed drugą turą zagranicą zarejestrowało się rekordowe 700 tys. osób. Zakładając, że w niedzielę w sumie do urn poszło 20 mln Polek i Polaków, daje to ok. 3,5 proc. całości. Co to oznacza? Ano to, że w kolejnych kampaniach kandydaci i kandydatki za cel będą obierać nie tylko odwiedzenie wszystkich polskich gmin. Wiece będą odbywały się także w Wielkiej Brytanii (tam zgłosiło się ponad 185 tys. osób, największy obwód wyborczy został założony w Nottingham) i Niemczech. W ten sposób do przeszłości mógłby przejść jeden z największych mitów/bon motów dotyczących polskich wyborów, mówiący, że wybory wygrywa się w Końskich. 700 tys. to naprawdę dużo – pięć lat temu Andrzej Duda zebrał ledwie 420 tys. więcej głosów od Rafała Trzaskowskiego. A teraz wszystko wskazuje na to, że różnica na mecie może być nawet mniejsza.
Czas na przerwę?
Wybory parlamentarne, samorządowe (gdzieniegdzie dwie tury), do Parlamentu Europejskiego, prezydenckie (dwie tury) – w ostatnich 595 dniach (od 15 października 2023 r.) niektórzy chodzili głosować niemal raz na trzy miesiące (a niektórzy, biorący udział np. w wyborach uzupełniających, nawet częściej). Teraz — według konstytucyjnych terminów — mamy przed sobą dwa i pół roku przerwy. Bez kampanii i wszystkiego, co się z nią wiąże. Czego możemy się spodziewać?
Jeśli wyniki badania exit poll się potwierdzą i wygra Rafał Trzaskowski, będzie to czas, w którym Koalicja 15 października musi udowodnić, że zasługuje na szansę, inaczej w 2027 r. utrzymać władzę będzie jej potwornie ciężko. Jeśli wygra Karol Nawrocki, niewykluczone, że Koalicja 15 października nie dotrwa do końca kadencji. Blokujący pomysły prezydent Andrzej Duda skutecznie pozbawił ją sprawczości, co było widać w kampanii. Z Nawrockim będzie jeszcze gorzej.
