Rosjanie przeprowadzili zmasowany atak na należącą do polskiej grupy Barlinek fabrykę zlokalizowaną w ukraińskiej Winnicy. Zakłady nie są częścią strategicznego przemysłu zbrojeniowego. Był to kolejny akt rosyjskiego terroru.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Za pośrednictwem platformy X minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski poinformował, że w fabrykę uderzyło co najmniej pięć bezzałogowców. Według prezesa zarządu Barlinka Wojciecha Michałowskiego straty są „duże”, na razie trudno je dokładnie oszacować. Na szczęście nikt nie zginął, choć kilku pracowników odniosło rany, w tym dwoje ciężkie. Wstępne szacunki mówią, że produkcja w winnickim zakładzie może zostać wstrzymana nawet na sześć miesięcy.
Służby ukraińskie i polski konsulat natychmiast zareagowały, organizując ewakuację i udzielając pomocy poszkodowanym. W komunikacie rządowym rzecznik Adam Szłapka zapewnił, że MSZ pozostaje w stałym kontakcie z firmą i władzami Ukrainy. Atak na fabrykę jest kolejnym dowodem na eskalację rosyjskich działań wymierzonych w cywilną i przemysłową infrastrukturę w Ukrainie. Jak komentują przedstawiciele polskiego rządu, takie uderzenia mają na celu wywołanie uczucia zagrożenia w krajach sąsiednich i osłabienie solidarności ze strony Polaków. „Zbrodnicza wojna Putina przybliża się do naszych granic” – ostrzegał Sikorski.
Nie tylko Barlinek na celowniku Rosji. Ataki na zachodnie koncerny
Fabryka Grupy Barlinek w Winnicy została uruchomiona w październiku 2007 r. i specjalizuje się w produkcji trójwarstwowych desek podłogowych. Na jej terenie działa też zakład pelletowy przetwarzający odpady drzewne na biopaliwo. Rocznie może produkować nawet 17 tys. ton pelletu. Być może to było głównym powodem, dla którego zakłady znalazły się na liście celów rosyjskiej ofensywy lotniczej.
Uderzenie na fabrykę należącą do polskiego koncernu nie jest wyjątkiem. Od początku wojny Rosjanie atakują zachodnie zakłady produkujące na rzecz rynku cywilnego.
W pierwszych miesiącach wojny Rosjanie zaatakowali m.in. fabrykę Nestlé w miejscowości Torczyn w obwodzie wołyńskim — została uszkodzona w wyniku ostrzału rakietowego. Nestlé oficjalnie wówczas potwierdziło, że produkcja została wstrzymana, a pracownicy ewakuowani.
Na początku wojny rosyjscy żołnierze zdewastowali także ukraińską fabrykę koncernu Mondelez produkującego żywność i napoje. Obiekt w Trościańcu został zamknięty, a uszkodzenia określono jako „znaczne”. Produkcję wznowiono dopiero po ponad dwóch latach
Podobne przypadki dotyczyły zakładów Carlsberg i Procter & Gamble – choć nie zawsze były to bezpośrednie trafienia, firmy ograniczały działalność z powodu zagrożenia lub uszkodzeń infrastruktury.
W 2023 i 2024 r. rosyjskie rakiety wielokrotnie uderzały w obiekty magazynowe wokół Kijowa, Lwowa, Dniepra i Charkowa. W niektórych przypadkach dotyczyło to centrów logistycznych wykorzystywanych przez międzynarodowe sieci, takie jak DHL, DB Schenker, Maersk, Metro AG czy Auchan. W kwietniu 2024 r. rosyjski atak zniszczył magazyn jednej z niemieckich firm farmaceutycznych w rejonie Fastowa.
Jedyne cele, które można uznać za wojskowe, to budynek w Kijowie wykorzystywany przez Boeinga do prac inżynieryjno-technicznych oraz współpracy z ukraińskim Antonowem oraz należąca do szwedzkiego SKF fabryka łożysk w Łucku, w której latem 2023 r. zginęło trzech cywilów.
Rosja atakuje, Zachód ogranicza się do formułek dyplomatycznych
Reakcje zachodnich rządów na rosyjskie ataki były ostrożne i często ograniczone do ogólnych deklaracji solidarności oraz potępienia rosyjskiej agresji. Mimo że rakiety trafiały w zakłady należące do firm z kapitałem amerykańskim, szwedzkim, szwajcarskim czy niemieckim, reakcje rządów państw macierzystych tych spółek nie wykraczały poza standardowe formuły dyplomatyczne.
W przypadku ataku na fabrykę szwedzkiej SKF, w którym zginęli trzej pracownicy, szwedzkie Ministerstwo Spraw Zagranicznych ograniczyło się do wydania krótkiego oświadczenia potępiającego ostrzał cywilnych celów i wyrażającego współczucie rodzinom ofiar. Nie pojawiły się jednak żadne zapowiedzi sankcji odwetowych ani formalne protesty dyplomatyczne skierowane do Moskwy w związku z trafieniem zakładu prywatnej spółki. Podobnie było po zniszczeniu zakładów produkcyjnych należących do zachodnich koncernów spożywczych i farmaceutycznych, których infrastruktura logistyczna została uszkodzona w atakach rakietowych w rejonie Fastowa i Kijowa.
Stany Zjednoczone, których firmy technologiczne i lotnicze ucierpiały wskutek zmasowanych ataków przy pomocy dronów na dzielnice przemysłowe Kijowa, nie podejmowały żadnych formalnych kroków w sprawie odpowiedzialności za te konkretne straty. Pytani o reakcję na ostrzał infrastruktury powiązanej z amerykańskim biznesem rzecznicy Departamentu Stanu USA odsyłali do „szerokiego pakietu wsparcia dla Ukrainy” i „przygotowywanych dalszych sankcji za działania Rosji na terytorium suwerennego państwa”.
Mimo pośrednich strat własnych firm zachodnie rządy zdają się traktować zniszczenia poniesione przez sektor prywatny jako element „ryzyka operacyjnego” prowadzenia działalności w strefie wojny. W rezultacie reakcje na ataki są raczej gestami politycznymi niż działaniami chroniącymi konkretne interesy gospodarcze.
Praktyka ta może rodzić jednak niepokój i pozwala się zastanawiać, czy inwestowanie w odbudowę Ukrainy będzie w przyszłości objęte jakimikolwiek gwarancjami bezpieczeństwa ze strony państw zachodnich, czy też firmy będą pozostawione same sobie. Również w razie kolejnych rosyjskich uderzeń. Wątpliwe bowiem, że Rosjanie zaprzestaną ataków po ewentualnym zawieszeniu broni. Co już wielokrotnie pokazali od 2014 r.
