Nowe badanie może pomóc zidentyfikować nowotwory głowy i szyi wywołane przez wirusa HPV nawet do 10 lat przed pojawieniem się objawów. Naukowcy z Mass General Brigham wyjaśniają, w jaki sposób płynna biopsja — testy krwi wykrywające krążące DNA nowotworowe — może ułatwić opiekę nad chorymi i poprawić wyniki leczenia.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Wirus HPV jest odpowiedzialni za około 70 proc. przypadków nowotworów jamy ustnej i gardła w Stanach Zjednoczonych, a liczba zachorowań rośnie szybciej niż w przypadku innych nowotworów tego typu.
Jednak w przeciwieństwie do raka szyjki macicy wywołanego przez HPV brak istnienia testu przesiewowego w kierunku nowotworów głowy i szyi związanych z tym wirusem oznacza, że pacjenci zazwyczaj otrzymują diagnozę w momencie, w którym guz urósł na tyle, by wywoływać objawy i rozprzestrzeniać się na węzły chłonne.
Według naukowców, którzy opracowali narzędzie o nazwie HPV-DeepSeek, metody badań przesiewowych pozwalających na wykrycie choroby znacznie wcześniej mogą prowadzić do wcześniejszych interwencji medycznych i wyższych wskaźników skuteczności leczenia, a także powodować, że pacjenci będą potrzebować mniej intensywnego schematu leczenia.
Wykrycie nowotworu lata przed wystąpieniem objawów
— Jest to pierwsze badanie, które pokazuje, że wrażliwe i dokładne wykrywanie raka głowy i szyi HPV na podstawie badania krwi jest wykonalne na wiele lat przed wystąpieniem objawów — powiedział „Newsweekowi” autor badania, dr Daniel L. Faden, onkolog chirurgiczny głowy i szyi oraz członek systemu opieki zdrowotnej Mass General Brigham. — Badania przesiewowe oparte na badaniu krwi z wykorzystaniem krążącego DNA nowotworowego to nowe odkrycie, a nasze badanie wykazało, że sposób ten pozwala na wykrycie choroby na długo przed wystąpieniem objawów.
Naukowcy przebadali pacjentów cierpiących na nowotwory jamy ustno-gardłowej, które są najczęstszym typem raka głowy i szyi spowodowanym przez wirusa HPV. HPV-DeepSeek wykorzystuje sekwencjonowanie całego genomu do wykrywania mikroskopijnych fragmentów DNA wirusa HPV, które oderwały się od guza i dostały się do krwiobiegu. Poprzednie badania przeprowadzone przez ten sam zespół wykazały, że test może osiągnąć 99 proc. dokładności i 99 proc. wrażliwości przy diagnozowaniu nowotworu już podczas pierwszej wizyty w klinice, znacznie przewyższając skuteczność obecnych metod testowania.
Aby ustalić, czy nowe narzędzie może wykryć nowotwór związany z wirusem HPV na długo przed diagnozą, naukowcy przetestowali 56 próbek pochodzących z Mass General Brigham Biobank. 28 próbek zostało pobranych od osób chorujących na wirusa HPV, u których po latach rozwinął się nowotwór, a pozostałe 28 pochodziło od zdrowych pacjentów z grupy kontrolnej. Narzędzie do płynnej biopsji wykryło DNA guza HPV w 22 z 28 próbek pobranych od chorych pacjentów. Wszystkie 28 próbek kontrolnych wykazało wynik negatywny, co wskazuje na wysoką dokładność testu.
Skuteczność testu rosła wraz ze zbliżającym się terminem diagnozy. Najwcześniejszy pozytywny wynik uzyskano w próbce krwi pobranej 7 lat i 8 miesięcy przed oficjalnym stwierdzeniem choroby. Korzystając z uczenia maszynowego, naukowcy byli w stanie dopracować dokładność testu tak, aby dokładnie zidentyfikował nowotwór w 27 z 28 próbek. Niektóre z nich były pobrane nawet do 10 lat przed diagnozą.
To może być przełom w leczeniu nowotworów
— Wczesne wykrywanie może być przełomowe. Jeśli nowotwór zostanie wykryty wiele lat wcześniej, leczenie może być mniej inwazyjne, z mniejszą liczbą skutków ubocznych, niższymi kosztami i, miejmy nadzieję, lepszą przeżywalnością — podkreślił Faden. — Obecnie kończymy badania walidacyjne i tworzymy modele, które pozwolą nam określić kto powinien być poddawany badaniom przesiewowym, jak często powinno się je wykonywać i jakie są potencjalne korzyści oraz zagrożenia z tym związane.
Zapytany o to, dlaczego badania przesiewowe są obecnie dostępne tylko w przypadku raka szyjki macicy, Faden powiedział, że dzieje się tak, ponieważ lekarze mogą pobierać próbki komórek bezpośrednio z wymazu cytologicznego i dzięki temu śledzić dobrze zdefiniowane etapy od zakażenia HPV do powstania nowotworu.
— W przypadku raka gardła związanego z HPV jest inaczej. Obszar wysokiego ryzyka, czyli podstawa języka i migdałki, jest kłopotliwy podczas prób badania lub pobrania wymazu — powiedział. — Nie znamy jeszcze dokładnych etapów od zakażenia HPV do rozwoju nowotworu. Większość infekcji ustępuje naturalnie, ale u niewielkiej części osób wirus utrzymuje się po cichu przez dziesięciolecia, zanim rozwinie się rak. Ponieważ nie zdefiniowano jeszcze wyraźnych stadiów przedchorobowych, badanie gardła podobne do wymazu cytologicznego nie jest możliwe.
Po opracowaniu badania krwi naukowcy weryfikują otrzymane wyniki za pomocą koleknego badania z wykorzystaniem setek próbek zebranych podczas badań przesiewowych w kierunku raka prostaty, płuc, jelita grubego i jajnika.
— W tej chwili nie jesteśmy pewni, czy nasze badania pozwalają na wykrycie raka, czy teź stanu przedrakowego. Odpowiedź na to pytanie jest kluczowym celem naszych bieżących badań — dodał Faden.
Odniesienie
Bryan, M. E., Aye, L., Das, D., Hirayama, S., Al-Inaya, Y., Mendel, J., Naegele, S., Efthymiou, V., Alzumaili, B., Faquin, W. C., Sadow, P. M., Lin, D., Varvares, M. A., Feng, A. L., Deschler, D. G., Chan, A. W., Paly, J., Park, J. C., Roberts, T., … Faden, D. L. (2025). Direct Comparison of Alternative Blood-Based Approaches for Early Detection and Diagnosis of HPV-Associated Head and Neck Cancers. Clinical Cancer Research, 31(16), 3483–3493.
Das, D., Hirayama, S., Aye, L., Bryan, M. E., Naegele, S., Zhao, B., Efthymiou, V., Mendel, J., Fisch, A. S., Guan, Z., Kröller, L., Michels, B. E., Waterboer, T., Richmon, J. D., Adalsteinsson, V., Lawrence, M. S., Crowson, M. G., Iafrate, A. J., & Faden, D. L. (2025). Circulating tumor HPV DNA whole genome sequencing enables HPV-associated oropharynx cancer early detection. JNCI: Journal of the National Cancer Institute.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
