– Zamiast się zadręczać brakiem ochoty na seks, lepiej sprawdzić, czy nie jest to pierwszy sygnał pogorszenia ogólnego stanu zdrowia – mówi dr n. med. Andrzej Depko.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
„Newsweek”: Z jakim problemem najczęściej trafiają do pana gabinetu mężczyźni?
Dr n. med. Andrzej Depko: Z problemem przedwczesnego wytrysku. Ta dysfunkcja występuje u co trzeciego mężczyzny niezależnie od wieku, koloru skóry czy miejsca zamieszkania. W większości przypadków jej przyczyną są zaburzenia wydzielania serotoniny, czyli jednego z neuroprzekaźników kontrolujących pracę mózgu. Zbyt mała jej ilość w obrębie neuronów w mózgu kontrolujących przebieg reakcji seksualnych powoduje problem z nadmiernie szybkim zakończeniem aktywności seksualnej.
Przedwczesny wytrysk jest problemem natury medycznej. W międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-10 oraz nowej ICD-11 ma swój numer ewidencyjny i ustalone kryteria jego rozpoznania. Mężczyźni zazwyczaj tego nie wiedzą. Czują się swoją przypadłością zażenowani i zawstydzeni. Wielu z nich przedwczesny wytrysk traktuje jak kompromitację, zwłaszcza jeśli partnerki oskarżają ich o egoizm i nieszanowanie ich potrzeb. Przez tę dysfunkcję dochodzi do konfliktu w wielu związkach, czasem rozpadają się małżeństwa. Sfrustrowani mężczyźni zaczynają szukać pomocy u profesjonalisty. I całe szczęście! Bo co prawda dowiedzą się, że jest to problem, który będzie towarzyszył im przez całe życie, ale usłyszą też, że są skuteczne leki, które pomogą go opanować. Skuteczność terapii ocenia się na 90 proc.
Co to za leki?
– Bardzo dobrze przebadane, znane od dawna i używane w leczeniu depresji inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny. Można je przyjmować w formie tabletki codziennie lub – jeśli kontakty seksualne są sporadyczne – na godzinę przed stosunkiem. Dzięki nim można kontrolować czas dochodzenia do wytrysku. Zdarza się jednak, że przyczyną przedwczesnego wytrysku mogą być określone problemy zdrowotne, np. mogą być objawem zapalenia żołędzi, schorzeń tarczycy lub gruczołu krokowego. Dlatego przede wszystkim należy sprawdzić, gdzie tkwi źródło problemu. Pomogą w tym wyniki różnego rodzaju badań, np. poziomu cukru, cholesterolu, trójglicerydów, hormonów, w tym prolaktyny, a także badania fizykalne układu moczowo-płciowego. Dlatego często kierujemy pacjenta na konsultację do urologa.
W internecie polecane są także niefarmakologiczne metody radzenia sobie z przedwczesnym wytryskiem, np. medytacje lub uciskanie nasady członka…
– Oj tak, w internecie można naprawdę mnóstwo głupot znaleźć. Nie ma nic gorszego niż domorośli seksuolodzy czy instagramowi guru, którzy zalecają metody typu picie soku z buraka lub stosowanie przestarzałych i nieskutecznych metod treningowych typu start-stop lub ucisku żołędzi zalecanych w podręcznikach seksuologii z lat 70. ubiegłego wieku. Mężczyźni, którzy w te rady uwierzą, mogą znaleźć się w naprawdę trudnej sytuacji. Są to bowiem metody nieefektywne, a ich skuteczność nie przekracza efektu placebo. Stosowanie ich pogłębia tylko frustrację i przedłuża czas na podjęcie skutecznych, medycznych działań, czyli zastosowanie farmakoterapii.
Niektóre metody mogą przynieść również niespodziewane skutki uboczne. Na przykład stosowanie specyfików znieczulających powierzchnię prącia rzeczywiście zmniejsza jego receptywność. Ale na mężczyznę nie oddziałuje kontakt z tą jedną strefą erogenną. Podczas aktu seksualnego poprzez inne zmysły chłonie ciepło, dotyk, smak i zapach partnerki lub partnera, co przecież wyzwala w nim silne emocje i wzmaga napięcie seksualne, a to może skutecznie przyspieszyć wytrysk. Warto pamiętać, że po zastosowaniu miejscowych preparatów znieczulających koniecznie trzeba założyć prezerwatywę. Bo inaczej podczas zbliżenia pochwa partnerki zostanie również znieczulona, co odbierze jej możliwość odczuwania przyjemności.
Jak dowodzą badania, coraz więcej kobiet skarży się na spadek libido u swoich partnerów.
– Tak. To jest kolejny problem, z którym przychodzą do mnie pacjenci. Zmaga się z nim ok. 17 proc. mężczyzn. U młodszych, 30-40-letnich, zwykle pracowników korporacji, zagonionych i zapracowanych biznesmenów, przyczynami są zazwyczaj przemęczenie i stres. Organizm sam reguluje poziom obciążenia energetycznego. Jeśli ktoś pracuje ponad siły, nie znajduje czasu na sen i regenerację, to jego potrzeby w zakresie seksualności są wyłączane. Byłyby dla niego zbyt dużym dodatkowym obciążeniem. A jeśli intensywna praca w stałym stresie i napięciu trwa tygodniami czy miesiącami, może doprowadzić do zmian w wydzielaniu niektórych hormonów w organizmie. Może dojść np. do nadmiernego podniesienia poziomu prolaktyny. Nadmierna ilość tego hormonu we krwi sprawia, że dochodzi do obniżenia popędu płciowego lub jego całkowitego zahamowania. Ponieważ hormonalny układ wydzielniczy składa się z wielu powiązanych ze sobą elementów, podwyższenie prolaktyny pociąga za sobą zmniejszenie ilości testosteronu. Stres powoduje również podwyższenie stężenia tzw. hormonu stresu, czyli kortyzolu. Zaburzenia hormonalne powodują, że nawet po wypoczynku zainteresowanie seksem może nie wrócić. Z kolei u starszych mężczyzn dochodzi do naturalnego w procesie starzenia obniżania się poziomu testosteronu, co także może spowodować spadek libido.
Przyczyna spadku libido może być także niezależna od wieku – sprawność seksualna jest bowiem barometrem zdrowia mężczyzny. Problemy zdrowotne przekładają się na problemy w sferze seksualnej. Zamiast więc się zadręczać brakiem ochoty na seks, lepiej sprawdzić, czy nie jest to pierwszy sygnał pogorszenia ogólnego stanu zdrowia.
Czyli brak zainteresowania seksem powinien skłonić mężczyznę do wizyty u lekarza?
– Zwłaszcza jeśli towarzyszą temu przewlekłe zmęczenie, problemy ze snem czy dolegliwości zdrowotne. Może się bowiem zdarzyć, że wyleczenie choroby podstawowej przywróci potencję. Jeśli badania wykażą zaburzenia hormonalne, konieczne będzie wprowadzenie odpowiedniej terapii, która przywróci równowagę w tej sferze. Ale jeśli okaże się, że przyczyną jest stres, przydatny będzie kontakt z psychoterapeutą, który nauczy pacjenta technik rozładowywania napięcia, kontrolowania emocji. Sposobów na rozwiązanie problemu spadku libido jest naprawdę sporo, wystarczy zasięgnąć porady specjalisty.
Jakie jeszcze inne kłopoty skłaniają mężczyzn do zasięgnięcia porady seksuologa?
– Trzeci w kolejności po przedwczesnym wytrysku i spadku libido problem to zaburzenia erekcji. Często zdarza się, że ma on podłoże psychogenne. Mogą to być konflikty i problemy w związku, które zniechęcają do współżycia. Albo mężczyzna, który ma nową lub dużo młodszą partnerkę, za bardzo chce się wykazać swoimi możliwościami w sferze seksualnej. Zaburzenia erekcji mogą też wynikać z lęku przed kontaktami seksualnymi wynikającego z nieprawidłowej socjalizacji, np. lęku przed niepożądaną ciążą lub chorobami przenoszonymi drogą płciową.
U mężczyzn preferujących atypowe potrzeby seksualne, np. gdy nie może on realizować swoich fetyszystycznych skłonności, erekcja występuje wyłącznie wtedy, gdy stosunek seksualny przebiega zgodnie z jego pragnieniami. Podobnie jak w przypadku spadku libido, problemy ze wzwodem mogą być objawem chorób ogólnoustrojowych, zwłaszcza układu sercowo-naczyniowego, nadciśnienia tętniczego, układu nerwowego, metabolicznego, np. przy cukrzycy lub depresji.
Zaburzenia erekcji mogą występować nawet z kilkuletnim wyprzedzeniem, zanim się pojawią objawy choroby wieńcowej. Odkładająca się blaszka miażdżycowa w wąskich naczyniach doprowadzających krew do prącia szybko zawęża ich światło. Im bardziej naczynia są zatkane, tym problemy ze wzwodem są większe. Tętnice mają średnicę dwa razy większą. Po wystąpieniu zaburzeń erekcji o etiologii naczyniowej mija jeszcze od 12-48 miesięcy, zanim pojawią się objawy niewydolności wieńcowej z powodu stopniowo nawarstwiającej się blaszki miażdżycowej. Warto pamiętać, aby w wypadku pojawienia się problemów z erekcją poddać się badaniom układu sercowo-naczyniowego (sprawdzić ciśnienie tętnicze, wykonać badania krwi, w tym lipidogram). Odpowiednia opieka kardiologiczna nie tylko przywróci prawidłowy wzwód, ale też ochroni przed dalszymi konsekwencjami w postaci uszkodzenia mięśnia sercowego.
Ale jak wynika z badań statystycznych mężczyźni w Polsce niechętnie chodzą do lekarza.
– Po pojawieniu się niebieskiej tabletki bez recepty, bardzo chętnie chodzą do apteki, radząc sobie z problemami ze wzwodem na własną rękę. I tu tkwi niebezpieczeństwo. Objawowe leczenie sildenafilem rzeczywiście może skutecznie pomóc przy zaburzeniach erekcji, ale jeśli ich przyczyną jest rozwijająca się choroba, to takie działanie na własną rękę opóźni wizytę u lekarza, postawienie prawidłowej diagnozy oraz rozpoczęcie leczenia choroby zasadniczej.
Czy problemy seksualne, z którymi trafiają do pana pacjenci, zmieniły się na przestrzeni lat?
– W zasadzie nie. Te, które omówiliśmy, spędzają mężczyznom sen z powiek, od kiedy pamiętam. Pojawia się za to kolejny – kompulsywne zachowania seksualne. Żyjemy w czasach, gdy jest więcej stresu, napięć i coraz łatwiejszy dostęp do internetu oraz materiałów erotycznych. Jest więc coraz więcej osób uzależnionych od masturbacji, pornografii w internecie czy zmagających się z seksoholizmem. I jest to uzależnienie równie silne jak np. alkoholizm. Mężczyzna poprzez podejmowanie aktywności seksualnych rozwiązuje różnego rodzaju problemy, lęki, napięcia. W takim przypadku najskuteczniejszą formą pomocy będzie psychoterapia ukierunkowana na leczenie uzależnienia. Bardzo dobre efekty przynosi terapia poznawczo-behawioralna.
Na szczęście dostęp do internetu ma także dobre strony. Ponieważ tak często i otwarcie się mówi i pisze o problemach w sferze seksualnej, mężczyźni są coraz bardziej świadomi i coraz mniej wstydzą się o nich mówić. W pierwszej kolejności powinni trafiać, już przy pierwszych niepokojących objawach, do gabinetów lekarzy seksuologów w celu przeprowadzenia diagnostyki różnicowej. Ocena, czy problem jest pochodzenia somatycznego, czy psychogennego, należy do lekarza seksuologa. Dopiero po postawieniu diagnozy końcowej można rozpocząć odpowiednie leczenie dostosowane do istoty problemu: farmakoterapię, psychoterapię lub obydwie te metody jednocześnie, a to pomaga w powrocie do satysfakcjonującego życia seksualnego.
Dr n. med. Andrzej Depko jest specjalistą seksuologiem, neurologiem, prezesem Polskiego Towarzystwa Medycyny Seksualnej.
