10 kwietnia 2016 r. prezydent Andrzej Duda powiedział coś, co odbiło się szerokim echem. Coś, co wywołało furię w Jarosławie Kaczyńskim. Prezydent w pierwszą rocznicę katastrofy smoleńskiej w czasie swojej prezydentury zaapelował o przebaczenie smoleńskie.
Andrzej Duda, stojąc przed Pałacem Prezydenckim w 2016 r., wypowiadał słowa, których nikt się nie spodziewał.
Mówił: „Wiecie wszyscy i mówię to z pochyloną głową, że było (…) tutaj wiele dramatycznych zdarzeń. Zdarzeń często gorszących. Zdarzeń, do jakich nigdy nie powinno dojść w Rzeczypospolitej. To te wydarzenia wlały w serca, w wiele serc, dodatkową gorycz, dodatkowe rozżalenie, czasem i wiele gniewu. Dlatego zwracam się dziś do wszystkich z apelem – wybaczmy! Wybaczmy to wszystko sobie wzajemnie! Wszystkie niepotrzebne, przede wszystkim niesprawiedliwe słowa, wszystkie gorszące zachowania, wszystkie – także i momenty poniżenia. Apeluję o wybaczenie, bo ono jest dzisiaj i nam, i Polsce, której przyszłość musimy budować, wspólnie, ogromnie potrzebne. Ono jest niezbędne”.
Jarosław Kaczyński o „przebaczaniu zbyt łatwo”
Tuż po tym przemówieniu Jarosław Kaczyński podał rękę prezydentowi, ale z wyraźnym obrzydzeniem. Najchętniej uniknąłby tego gestu. Wieczorem prezes PiS też przemówił: „Polacy wielokrotnie mylili się, gdy przebaczali zbyt łatwo. Tak – przebaczenie jest potrzebne, ale przebaczenie po przyznaniu się do winy i po wymierzeniu odpowiedniej kary. To jest nam potrzebne”.
Potem Andrzej Duda już nigdy więcej nie powtórzył swojego apelu o przebaczenie. Raz w życiu powiedział, publicznie, i na tym się skończyło.
Donald Tusk mówi dziś jak Andrzej Duda
Dziś premier Donald Tusk mówi w tym samym duchu, co prezydent dziewięć lat temu. O ile Duda na pierwszej rocznicy smoleńskiej w Pałacu uderzył w ton pojednania, tak premier zrobił to w ostatnią rocznicę przed wyborami prezydenckimi, w których poznamy następcę Dudy.
Tusk napisał na X: „Pamięć o katastrofie smoleńskiej i jej Ofiarach nie powinna nas dłużej dzielić. Odbudowanie wspólnoty i wzajemnego szacunku jest możliwe i konieczne, nawet jeśli wciąż bardzo trudne. Spróbujmy. Na taki hołd pamięci czekają. Niech spoczywają w pokoju”.
Nie udało się w 2016 r., nie uda się też zapewne w roku 2025. Niemniej akurat ta rocznica jest – jak dotąd – bardzo spokojna i podniosła. Nie ma burd i bitwy nad wieńcem. To jednak pauza w wojnie polsko-polskiej wokół Smoleńska, a nie moment pojednania.
Coś jednak może się udać: koniec śledztwa
W tym roku udać się może jednak coś innego. Zespół śledczy nr 1 w Prokuraturze Krajowej – powołany jeszcze za rządów Prawa i Sprawiedliwości – może już podjąć decyzję, co zrobić z głównym wątkiem śledztwa w sprawie katastrofy. A więc tym dotyczącym przyczyn. Prokuratorzy od pół roku mają już całościową opinię wielkiego zespołu biegłych z USA i innych państw. Najlepszych ekspertów, ale też ludzi, którym trudno przypisać jakiś interes polityczny w sprawie smoleńskiej albo związki z polską polityką. Co ciekawe, to za rządów byłego już ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry zamówiono tę ekspertyzę – w 2019 r. A prokuratura już pod rządami prokuratora generalnego ministra sprawiedliwości Adama Bodnara podtrzymała tę decyzję.
W najbliższych miesiącach na podstawie tej opinii może już zapaść decyzja – spodziewana – o uznaniu, że katastrofa smoleńska nie była zamachem.
