Jaki jest sens słów Szymona Hołowni o „zamachu stanu”? Możliwości jest kilka, a każda stawia marszałka Sejmu w złym świetle. Ale problem jest szerszy niż wizerunkowe i polityczne straty Hołowni. Bo brak powagi marszałka szkodzi nam wszystkim.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Gorący polityczny tydzień po rekonstrukcji rządu zmierzał powoli do końca, gdy Szymon Hołownia rzucił granat. W rozmowie z Polsatem News marszałek Sejmu powiedział, że po wyborach wielokrotnie sugerowano go czy rozpytywano, czy nie byłby gotowy do przeprowadzenia „zamachu stanu”.
Jak doprecyzował, mówiąc o zamachu stanu, miał na myśli sytuację, „w której prezydent został wybrany, a ja mówię: nie podoba mi się ten prezydent, to może go nie zaprzysięgnę, pobędę sobie prezydentem, bo przecież takie były koncepcje”.
Hołownia nie podał, kto dokładnie namawiał go do podobnego ruchu. Zastrzegł też, że nie wie, czy sytuacje, które opisywał, spełniają prawne znamiona zamachu stanu. Jego słowa, jak można się było spodziewać, wywołały polityczną burzę. Propaganda PiS dostała materiał do swojej paranoicznej narracji o przygotowywanym rzekomo przez Tuska „wariancie rumuńskim” i próbie unieważnienia wyborów prezydenckich przez obecny obóz rządzący. Mecenas Bartosz Lewandowski z bliskiego prawicy stowarzyszenia Ordo Iuris złożył nawet wniosek do prokuratury o przesłuchanie Hołowni w roli świadka, a prezydent Duda zapowiedział, że spotka się w tej sprawie z marszałkiem na początku sierpnia.
Z kolei najtwardszy elektorat KO, od dawna pełen pretensji do Hołowni, dostał kolejny „dowód”, że lider Polski 2050 „zdradził”, knuje z PiS i powinien natychmiast zostać potraktowany jak zdrajca.
Szymon Hołownia o „zamachu stanu” Trudno traktować go poważnie
Większość komentatorów na zachowanie Hołowni patrzy ze zdumieniem. Wypowiedź z piątku – po fatalnym pomyśle spotkania w środku nocy z Kaczyńskim w mieszkaniu Bielana – to kolejne zachowanie marszałka, wskazujące, że po klęsce w wyborach prezydenckich lider Polski 2050 najzwyczajniej w świecie się pogubił. Mówiąc o „zamachu stanu” nie precyzując, o co dokładnie chodzi, Hołownia zachowuje się w sposób, który uniemożliwia traktowanie go poważnie.
Sytuacja jest bowiem absurdalna. Zaledwie w środę i czwartek ministrowie partii Hołowni weszli do zrekonstruowanego rządu Tuska i deklarowali chęć dalszej pracy w jego szeregach. A już w piątek wieczorem ich szef sugeruje, że ta sama koalicja, którą ciągle współtworzy, próbowała zorganizować coś w rodzaju „zamachu stanu”. Jeśli faktycznie taka sytuacja miała miejsce, to Hołownia miał obowiązek poinformować prokuraturę – nawet jeśli miał wątpliwości co do dokładnej prawnej klasyfikacji czynu – a przynajmniej powinien zerwać koalicję, próbującą dokonać przewrotu w kraju.
Posłowie Polski 2050, jak Paweł Śliz, tłumaczą teraz Hołownię, że nie miał na myśli faktycznej próby przeprowadzenia zamachu stanu, a jego słowa to po prostu „publicystyka”. Jeśli faktycznie rządowa większość nie próbowała nakłonić Hołowni do udziału w scenariuszu mającym zablokować Karolowi Nawrockiemu objęcie urzędu, a całość ograniczała się do kilku sugestii swobodnie rzucanych w rozmowach przez posłów z drugiego garnituru PO, wypowiedzi prof. Andrzeja Zolla czy wpisów na X Romana Giertycha, to Hołownia nie powinien mówić o „zamachu stanu”. Marszałek Sejmu nie jest publicystą, tylko drugą osobą w państwie i musi proporcjonalnie do znaczenia swojego urzędu przywiązywać znacznie większą wagę do słów niż ktoś, kto korzysta z licencji komentatora.
W co gra marszałek Sejmu?
Komentatorzy zastanawiają się też czy Hołownia – polityk mający wielką świadomość mediów i umiejący posługiwać się słowem – powiedział niechcący o kilka słów za dużo czy też specjalnie zdecydował się wygenerować chaos.
Jaki miałby być tego sens? Wywiadu dla Polsatu Hołownia udzielił chwilę po tym, gdy Tusk na posiedzeniu zrekonstruowanego rządu zapowiedział, że czasy, gdy gabinet funkcjonował jak klub dyskusyjny, się skończyły. Premier mówił, że ministrowie – zamiast spierać się ze sobą publicznie – mają wspólnie pracować nad rozwiązywaniem problemów wyborców, a nikt kto zasiada w rządzie, nie może głosować przeciw rządowym projektom ustaw. Wypowiedź marszałka Sejmu można więc odczytywać jako szturchnięcie Tuska. Sygnał, że Hołownia i jego partia nie dadzą się liderowi PO tak łatwo ustawić do kąta i będą walczyć o swoją autonomię.
Problem w tym, że podobne wypowiedzi wcale nie wzmacniają pozycji Hołowni i jego partii w koalicji. Wręcz przeciwnie, osłabiają ich pozycję, a pogłębiając nieufność i zaostrzając konflikt między tworzącymi ją podmiotami, zniechęcają kolejnych wyborców głosujących na rządzący dziś obóz 15 października. Bo ludzie naprawdę coraz bardziej mają dość ciągłych sporów w koalicji. A awantura wokół słów o zamachu stanu – podobnie jak wcześniej ta o spotkanie Hołowni z Kaczyńskim – pogłębia wrażenie, że po przegranych wyborach prezydenckich rządzący zajmują się głównie sporami w swoim gronie. Stawiając się twardo Tuskowi, Hołownia tylko zrazi do siebie tych wyborców, którzy ciągle są mu wierni i chcą przetrwania obecnego rządu, a nie odzyska tych, którzy zniechęceni tym, że Hołownia nie zbudował „prawdziwej trzeciej drogi”, tylko poszedł z Tuskiem – bo oni już od dawna są w Konfederacji.
Gra na celowe wywołanie chaosu wokół niejasnej sugestii „zamachu stanu” miałaby polityczny sens tylko wtedy, gdyby Hołownia chciał doprowadzić do rozpadu koalicji rządowej. Problem w tym, że poza koalicją Hołownia nie ma dokąd politycznie pójść. Na pewno nie ma czego szukać na zdominowanej przez PiS prawicy – nie pójdzie tam za nim ani jego partia, ani ciągle wierni Polsce 2050 wyborcy.
To wszystko niszczy zaufanie do państwa
Jak bardzo Hołownia nie chciałby zaszkodzić Tuskowi swoimi słowami, długoterminowo szkodzi głównie sobie. Najgorsze jest jednak to, że Hołownia przy okazji pogłębia nieufność do państwa, w tym procesu wyborczego. A w Polsce i tak jest z nią ciężko. Odkąd w 2014 roku PiS bez żadnych dowodów cynicznie uruchomił narrację o „sfałszowanych” wyborach samorządowych politycy spod różnych partyjnych sztandarów zrobili wiele by podważyć zaufanie obywateli do tego, że w wyborach mogą swobodnie wyrazić swoją wolę i dokonać zmiany władzy.
W 2020 r. PiS zaangażował się w organizację wyborów pocztowych, które – jak wszystko wskazywało – mogłyby się skończyć zupełną kompromitacją państwa. I rządami prezydenta wybranego w głosowaniu nieuznawanym przez połowę społeczeństwa. Tylko bunt Jarosława Gowina przeciw Jarosławowi Kaczyńskiemu uchronił nas przed tym scenariuszem. W tym roku część polityków obozu rządzącego uruchomiło nieugruntowaną w żadnych poważnych analizach narrację o sfałszowanych przez PiS wyborach, proponując ponowne przeliczenie wszystkich głosów. Jak rozgrzało to emocje twardego elektoratu PO, doskonale pokazało sobotnie Tuska z wyborcami w Pabianicach, gdzie premier musiał studzić nastroje swoich zwolenników i tłumaczyć im, że ponowne liczenie głosów przez policję i prokuraturę niekoniecznie jest najlepszym pomysłem.
W tym samym czasie politycy PiS, też bez żadnych dowodów, grzali paranoiczne fantazje o tym, że rządzący knują jak tu nie dopuścić do zaprzysiężenia Nawrockiego. Słowa Hołowni dostarczają paliwa tym fantazjom, a PiS długo je jeszcze będzie podsycał. Nie można wykluczyć, że jeśli partia odzyska władzę w przyszłych wyborach, to Hołownia stanie przed komisją śledczą ds. zbadania „próby zamachu stanu w 2025 r.”. Komisja pewnie nic konkretnego nie ustali, ale umocni przekonanie twardego elektoratu, że Tusk na zlecenie Berlina próbował zrobić „wariant rumuński”.
Zwołując zgodnie z prawem Zgromadzenie Narodowe i przecinając spekulacje, co do zaprzysiężenia Nawrockiego Hołownia zachował się tak, jak nakazywał to interes państwa. Bo Nawrocki – jakie nie byłyby problemy z izbą Sądu Najwyższego rozpatrującą protesty wyborcze – wybory wygrał i jak zły nie byłby to wybór, trzeba go uszanować. Niestety, słowami o zamachu stanu, Hołownia trwoni wizerunkowy kapitał państwowca, jaki mogło mu dać zachowanie po wyborach.