Atak dronowy na fabrykę polskiej firmy Barlinek w Winnicy przypomniał nam o czymś, co staramy się zapomnieć — wojna z Rosją już trwa. To, czy nazwiemy ją wojną hybrydową, czy kognitywną, to kwestia drugorzędna. Pytanie, co z tym zrobimy, bo na razie robimy niewiele.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Po podpaleniach i innych akcjach sabotażowych na lądzie i morzu, cyberatakach, naruszeniach przestrzeni powietrznej, zakłócaniu sygnału GPS oraz prowokacjach na granicy z udziałem migrantów przyszedł czas na atak na polską fabrykę w Ukrainie. Rosjanie wybrali cywilny cel nieprzypadkowo. Chcą przetestować reakcję władz. — Nadleciało, z tego, co wiemy, 28 dronów, z czego 18 zostało zestrzelonych. Polski zakład, który produkuje tam deski podłogowe, został trafiony przez pięć dronów. Czyli wszystko wskazuje na to, że był po prostu wyznaczonym celem, że to nie był atak przypadkowy — tłumaczył rzecznik MSZ Paweł Wroński.
O ataku poinformował minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski: „Rosyjskie drony uderzyły w fabrykę Grupy Barlinek w Winnicy. Szef zakładu powiedział mi przed chwilą, że celowo, z trzech kierunków. Są ranni, w tym dwoje ciężko poparzonych. Działają służby ukraińskie, także nasz konsulat. Zbrodnicza wojna Putina przybliża się do naszych granic” – napisał.
Ostatnie zdanie wpisu ministra to dyplomatyczny eufemizm. Sikorski nie chce siać paniki, ale doskonale zdaje sobie sprawę, że ta „wojna” już dawno przekroczyła nasze granice. Rok temu zapytałem go, co stanie się, jeśli Rosja zaatakuje Polskę tak jak Ukrainę. — Rosja już atakuje. Mamy wojnę hybrydową, co oznacza ataki nie tylko w cyberprzestrzeni czy w sferze informacyjnej, ale w sferze realnej, kinetycznej. Rosja wynajmuje sabotażystów, którzy próbują lub dokonują aktów terroru i sabotażu na terytorium całego Sojuszu Północnoatlantyckiego, także w Polsce — odpowiedział szef MSZ.
Hybrydowe ataki Rosji na Polskę
Od tego czasu przybyło dowodów na to, że rosyjskie działania hybrydowe są dobrze zaplanowane – „uszyte” pod specyfikę konkretnego kraju, punktowe, bolesne i co najgorsze poza zasięgiem artykułu 5 Traktatu Waszyngtońskiego, który jest podstawą ewentualnej interwencji NATO. Kreml nie szczędzi na to środków. Szacuje się, że na samą tylko dezinformację w krajach Zachodu Rosja wydaje 2-4 mld dol. rocznie. Kolejne miliardy idą na różnego rodzaju akcje sabotażowe, takie jak choćby głośny pożar hali przy Marywilskiej. Spekulacje na temat jego przyczyn przeciął w maju premier Donald Tusk. — Wiemy już na pewno, że wielki pożar na Marywilskiej był efektem podpalenia na zlecenie rosyjskich służb mówił.
Na wojnie z Rosja jesteśmy już od ponad trzech lat. Celem różnego rodzaju ataków staliśmy się po pełnoskalowej inwazji na Ukrainę, kiedy Polska zaczęła wspierać Kijów i stała się logistycznym hubem, przez który idzie znaczna część pomocy wojskowej dla Sił Zbrojnych Ukrainy. W tym czasie doszło do wielu tajemniczych pożarów: płonął magazyn palet pod Warszawą, doszło do próby podpalenia fabryki farb we Wrocławiu i centrum budowlanego w Gdańsku. Ujawnione przez media przypadki były pewnie tylko wierzchołkiem góry lodowej. Służby, a zwłaszcza kontrwywiad nie lubią rozgłosu, a śledztwa są wyjątkowo delikatne.
Kreml testuje swoją hybrydową broń nie tylko w Polsce. Tajemnicze pożary miały miejsce m.in. w Rumunii i Wielkiej Brytanii. Rosyjskie służby planowały zamach na życie szefa niemieckiego koncernu Rheinmetall. Finowie odnotowali groźne dla lotnictwa cywilnego próby zakłócania sygnału GPS. Na Bałtyku w dziwnych okolicznościach dochodziło do zrywania kabli podmorskich. Latem zeszłego roku na lotniskach i w magazynach firm kurierskich w Niemczech, Wielkiej Brytanii zaczęły wybuchać tajemnicze paczki nadawane na Litwie. Jedna z takich paczek-niespodzianek wybuchła też w Warszawie, co spowodowało pożar furgonetki firmy kurierskiej.
Ponad pół roku temu na temat rosyjskiej wojny hybrydowej rozmawiałem z Jakubem Kalenským, wicedyrektorem Europejskiego Centrum Doskonalenia ds. Przeciwdziałania Zagrożeniom Hybrydowym w Helsinkach. Mój rozmówca powiedział wówczas, że Rosja nasila działania hybrydowe od prawie trzech lat, czyli od pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Co więcej, przyznał, że przewidywanie tego typu zachowań jest bardzo trudne: — To Rosja jest agresorem, więc może sama wybrać broń. W tej rozgrywce Zachód zdecydował się być jedynie reaktywny.
W ocenie Kalenský’ego Rosjanie przekraczają granice wojny hybrydowej. — Są różne jej definicje, ale nawet gdybyśmy przyjęli uproszczone założenie, że pozostaje czymś pomiędzy wojną a pokojem, zabijanie przeciwników Kremla poza granicami Rosji to z pewnością przekroczenie czerwonych linii. Spójrzmy na to z innej perspektywy – jeśli któryś z krajów spróbowałby wysadzić skład amunicji w Rosji albo przygotowywał zamach na Putina, Rosja uznałaby to za akt wojny. Widzimy więc pewną asymetrię między tym, jak Rosja postrzega jako wojnę hybrydową, a tym, jak zapatrujemy się na tego typu działania my na Zachodzie. Obawiam się, że ta asymetria pomaga Rosji.
Nie jest on jedynym ekspertem, który zwraca uwagę na fakt, że Rosja robi w krajach NATO, co chce, a jej przeciwnicy obawiają się odpłacić jej tym samym. Kiedy zapytałem, czy Zachód nie powinien przyjąć bardziej asertywnej postawy wobec Moskwy, Kalensky odpowiedział: — Istnieją pewne czerwone linie, których na Zachodzie nie chcemy przekraczać. Nie jestem więc pewien, czy byłbym zwolennikiem wysadzenia rosyjskich samolotów transportowych.
Rosja przekracza kolejne czerwone linie
Za opowieścią o „czerwonych liniach” kryje się banalna prawda — zachodnie rządy obawiają się prowokować Rosję. Niestety strategia chowania głowy w piasek prowadzi donikąd, bo Putin rozumie tylko język siły. Według ostrożnych szacunków w 2024 r. rosyjskie służby przeprowadziły około 150 różnego rodzaju operacji hybrydowych na terytorium krajów należących do NATO. Tegorocznych szacunków jeszcze nie ma, ale można postawić tezę, że takich ataków będzie więcej. W odróżnieniu od zachodnich rządów Rosja nie obawia się przekraczać czerwonych linii, czego dowodem był atak na fabrykę Grupy Barlinek w Winnicy. Można przypuszczać, że niebawem zdecyduje się pójść krok dalej i przeprowadzi prowokację z udziałem „zielonych ludzików” w jednym z krajów bałtyckich, o czym zresztą otwarcie mówią wojskowi eksperci.
Co na to Polska? Czy odpowiemy na przekroczenie kolejnej granicy? Dlaczego Polska i NATO nie mogą zdecydować się na prowadzenie wojny hybrydowej przeciwko Rosji? — Ograniczamy zdolności poruszania się rosyjskich dyplomatów tak, aby trudniej było im obsługiwać agenturę. Odpieramy ataki cybernetyczne. Rosja prowadzi wobec nas wielowymiarową agresję i my w każdej z tych domen stawiamy jej czoła – nie jesteśmy jednak stroną agresywną. To Rosja jest państwem agresywnym, rewizjonistycznym – przekonywał rok temu Sikorski.
Niestety wszystko wskazuje na to, że zamykanie rosyjskich konsulatów i niewypuszczanie ambasadora Rosji poza granice jednego województwa to zdecydowanie za mało.
