Po raz kolejny pojawiają się doniesienia o tym, że administracja Donalda Trumpa rozważa wycofanie amerykańskich jednostek ze wschodniej flanki NATO. Republikanie wciąż grają na osłabienie sojuszu i realizują scenariusz zmniejszenia zaangażowania w Europie.
Donald Trump i Władimir Putin prowadzą grę, w której stawką jest bezpieczeństwo Europy. Już w czasie kampanii wyborczej Trump mówił, że Europa sama powinna zadbać o swoje bezpieczeństwo. Z kolei w styczniu jego administracja rozważała redukcję o 20 proc. amerykańskiego kontyngentu na kontynencie. Dodatkowo oczekiwano, że kraje europejskie będą współfinansować utrzymanie pozostałych sił.
Podczas spotkania ministrów obrony państw europejskich w Brukseli w połowie lutego, nowy sekretarz obrony Pete Hegseth jednoznacznie wykluczył udział amerykańskich sił zbrojnych w jakiejkolwiek misji pokojowej w Ukrainie. Dzień później w rozmowie z „The Wall Street Journal” wiceprezydent JD Vance nie wykluczył jednak możliwości użycia wojska. Hegseth zapowiedział również, że Stany Zjednoczone zamierzają ograniczyć swoją rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa w Europie, co wywołało poważne obawy wśród europejskich polityków.
W marcu pojawiła się informacja, że Pentagon rozważa rezygnację z tradycyjnego dowodzenia siłami NATO w Europie przez amerykańskiego generała, co stanowiłoby zerwanie z 75-letnią praktyką. To akurat mogłoby wyjść europejskim członkom sojuszu na dobre, bo wzmocniłoby pozycję europejskich członków NATO.
Teraz telewizja NBC News poinformowała, że Departament Obrony USA analizuje możliwość wycofania nawet 10 tys. żołnierzy ze wschodniej flanki NATO. Stanowią one część sił szybkiego reagowania NATO.
NATO i bezpieczeństwo Europy
Obecnie w Europie stacjonuje ok. 80 tys. żołnierzy, z czego ok. 20 tys. to kontyngent wysłany przez administrację Joe Bidena w 2022 r. w odpowiedzi na rosyjską inwazję na Ukrainę, który miał zabezpieczyć państwa sąsiadujące z Rosją. Największy kontyngent stacjonuje w Polsce i liczy 10 tys. żołnierzy, którzy są rozmieszczani rotacyjnie i w ramach stałych misji. W Poznaniu znajduje się dowództwo V Korpusu US Army. Duże siły pancerno-zmechanizowane stacjonują w Żaganiu, czy Drawsku Pomorskim, a baza lotnicza w Powidzu stanowi ich zaplecze logistyczne i lotnicze.
Kolejne 2,5–3 tys. żołnierzy stacjonuje w Rumunii, głównie w bazie Mihail Kogălniceanu. W Deveselu znajduje się amerykańska instalacja obrony przeciwrakietowej, obsługiwana przez personel Marynarki Wojennej. Baza jest kluczowym elementem systemu obrony przeciwrakietowej NATO w Europie, podobnie jak baza w Redzikowie.
W sumie kilka tysięcy żołnierzy rozmieszczonych jest w krajach bałtyckich. W rejonie litewskiego Pabradė stacjonują rotacyjnie amerykańskie batalionowe grupy bojowe wyposażone w czołgi Abrams i bojowe wozy piechoty Bradley. Z kolei na Łotwie w ramach operacji Atlantic Resolve rozmieszczona jest batalionowa grupa lotnicza, wyposażona w śmigłowce wielozadaniowe.
Nie są to duże siły, a do tego są rozproszone na dużym obszarze, ale mają dość ważną rolę w systemie bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO. Nie tylko ze względów militarnych, ale także wizerunkowych. Same zapowiedzi, że Waszyngton rozważa wycofanie części sił spod rosyjskiej granicy, wywołały poważne reperkusje.
Siły amerykańskie w Europie. Gra na osłabienie NATO
Dyskusje nad redukcją obecności wojskowej w Rumunii czy Polsce zbiegają się w czasie z kolejnymi próbami Trumpa, który stara się przekonać Putina do zawarcia rozejmu. Może być to gest dobrej woli wobec Kremla, a przyjęcie tego planu przez Pentagon mogłoby wzmocnić w Rosjanach przekonanie, że Stany Zjednoczone dystansują się od swoich kluczowych sojuszników, którzy coraz poważniej obawiają się rosyjskiego zagrożenia.
Takie opinie już się pojawiały w wypowiedziach kremlowskich oficjeli w lutym po wypowiedziach Hegsetha i Vance’a na spotkaniach z europejskimi sojusznikami. Rosjanie cieszą się z rozłamu w sojuszu. Każde działanie, które osłabia potencjalnego przeciwnika, jest na rękę rosyjskim służbom. A działania administracji Trumpa powodują coraz większe pęknięcia w relacjach amerykańsko-europejskich.
Dlatego obecność amerykańskich żołnierzy, ich sprzętu oraz struktur dowodzenia w regionie odgrywa kluczową rolę w strategii odstraszania. Wycofanie sił USA mogłoby zostać odebrane przez Moskwę jako sygnał, że NATO traci spójność oraz wolę do zdecydowanej reakcji w przypadku agresji. Takie postrzeganie sytuacji przez Kreml zwiększałoby ryzyko działań hybrydowych lub prób testowania zdolności reagowania sojuszu, zwłaszcza w państwach najbardziej narażonych na atak.
Bezpieczeństwo Europy zależy od kondycji NATO
NATO byłoby w stanie zapełnić tylko częściowo lukę po wycofaniu amerykańskich jednostek z krajów bałtyckich. Berlin zobowiązał się w 2023 r. do rozmieszczenia brygady zmechanizowanej liczącej do 5 tys. żołnierzy na Litwie, co stopniowo wdraża. Francuzi i Brytyjczycy dotychczas dowodzili batalionową grupą NATO w Estonii, ale mają możliwości przerzucenia sił, które zajęłyby miejsce po Amerykanach. Polska mogłaby wesprzeć operację logistycznie.
Z kolei Włochy i Polska prowadzą rotacyjne misje w Rumunii i Bułgarii. Tam też mogą pojawić się Francuzi, którzy mają bliskie relacje wojskowe z oboma państwami. Jedynym — ale bardzo poważnym — problemem armii z zachodniej Europy jest niewielkie nasycenie sprzętem pancernym. Potrzeba kilka lat i dużo pieniędzy, żeby wypełnić tę lukę, a czasu niestety jest niewiele.
Państwa bałtyckie od lat postrzegają siebie jako potencjalne cele możliwego rosyjskiego ataku i wiedzą, że same się nie obronią. Obecność sił amerykańskich ma dla nich nie tylko wymiar operacyjny, ale również symboliczny – stanowi gwarancję, że w przypadku ataku Waszyngton stanie w obronie swoich sojuszników. Teraz takiej pewności nie ma. Amerykanie są postrzegani, jako chwiejni i niepewni sojusznicy, na których nie można liczyć w sytuacji zagrożenia.
Vaidotas Urbelis, dyrektor ds. polityki obronnej w litewskim Ministerstwie Obrony, wyraził opinię, że to presja ze strony administracji prezydenta Trumpa i niepewność jego działań, skłoniła europejskie kraje do zwiększenia wydatków na obronność i bardziej zdecydowanego działania w obliczu zagrożeń ze strony Rosji. Dodał, że Europa powinna wziąć większą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo. Takich opinii jest więcej.
Amerykanie, którzy jeszcze niedawno byli gwarantem bezpieczeństwa i stabilności, teraz są postrzegani jako cynicy i polityczni najemnicy, którzy pomogą w zamian za złoża naturalne, albo kontrolę nad systemem energetycznym. Takich zasobów kraje bałtyckie nie mają. Mogą jedynie liczyć na lojalność i dotrzymanie zawartych umów. Z tym, jak wiadomo, Trump ma spory problem.
