Sprawa działki pod CPK uderza w kluczową dla PiS narrację. Informacje te przychodzą w dodatku w mało korzystnym dla partii momencie: problem w sondażach, wyczyny Łukasza Mejzy, konwencja bez wizji. Ale to wcale nie KO może na tym skorzystać.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Tuż przed oddaniem władzy — już po przegranych wyborach z października 2023 r., w trakcie trwania tzw. rządu dwutygodniowego Mateusza Morawieckiego — podległy resortowi rolnictwa Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa sprzedał wiceprezesowi spółki Dawtona, potentata na rynku przetwórstwa spożywczego, kluczową dla inwestycji CPK działkę. Sprawę ujawniła Wirtualna Polska.
Do transakcji doszło, mimo że do ostatniej chwili próbowały powstrzymać ją władze CPK. Nabywca za działkę zapłacił 22,8 mln zł. Jednak dzięki planowanym na niej w związku z budową CPK inwestycjom — jak wytyczenie trasy szybiej kolei oraz budowa magazynów, mieszkań i punktów usługowych — jej wartość może wzrosnąć nawet do 400 mln zł. Minister rolnictwa w drugim rządzie Morawieckiego (do końca listopada 2023 r.) Robert Telus dwukrotnie odwiedzał Dawtonę w trakcie kampanii wyborczej w 2023 r.
W reakcji na podobne ustalenia mediów na ogół PiS mówił o „politycznych atakach”, kpił, że „to kapiszon” albo atakował „niemieckie media”. Tym razem reakcja była inna — Jarosław Kaczyński natychmiast podjął decyzję o zawieszeniu w prawach członka PiS dwóch posłów partii . Tak wspominanego Roberta Telusa, jak i wiceministra w jego resorcie Rafała Romanowskiego. Co najlepiej pokazuje, jak politycznie poważna jest sprawa i jak potencjalnie może zaszkodzić PiS.
Państwo PiS, państwo z dykty
CPK i koncentrująca się wokół tej inwestycji narracja o rozwoju była w zasadzie jedynym pozytywnym przekazem PiS w ostatnich dwóch latach. Oprócz tego partia mówiła głównie o dybiących na naszą suwerenność Niemcach i brukselskich biurokratach, „bezprawiu bodnarowców”, a najczęściej o Donaldzie Tusku.
Opowieść o CPK — wielkiej inwestycji mającej stanowić koło zamachowe rozwoju Polski i stanowiącej odzwierciedlenie polskich ambicji — była właściwie jedynym tematem pozwalającym PiS nawiązać kontakt ze środowiskami spoza swojego ścisłego kręgu oddziaływania, w tym z młodszym elektoratem. Dzięki narracji o CPK PiS mógł przedstawić się jako partia ambicji i wizji. W kontrze do pozbawionej obu — jak przekonywała formacja Kaczyńskiego — polityki Tuska. Ta wizja trzymała przy PiS prawicowy, aspiracyjny elektorat, który w innym wypadku mógłby zdemobilizować się lub odpłynąć np. do Konfederacji.
Ustalenia Wirtualna Polski podważają tę kluczową dla PiS narrację na dwóch poziomach. Po pierwsze, stawiając pod znakiem zapytania uczciwość całego procesu budowy CPK i stojącego za nią środowiska. Wiele osób czytających artykuł Szymona Jadczaka w Wirtualnej Polski będzie zadawać sobie pytanie, czy przy okazji nie doszło do korupcji. Czy ktoś, kto umożliwił transakcję tak niekorzystną dla państwa, przypadkiem się na tym nie wzbogacił? Jeśli wyborcy uznają, że w całym projekcie CPK nie chodziło nigdy — a przynajmniej nie głównie — o budowę wielkiego hubu transportowego, ale o stworzenie okazji do wątpliwych interesów na styku wielkiego biznesu i wielkiej polityki, to PiS będzie miał potężny problem.
Po drugie, to, co opisuje WP, podważa kompetencje PiS do tego, by przeprowadzić podobną wielką inwestycję. Artykuł Jadczaka pokazuje państwo niezdolne skoordynować realizację kluczowej dla rządu inwestycji z działaniami resortu kontrolującego — przez podległą sobie agencję — ziemię konieczną do jej ukończenia. Cały ten obraz pogarsza jeszcze fakt, że pełnomocnik rządu ds. CPK Marcin Horała przyznaje, że nie wiedział wcześniej o transakcji. Maciej Wilk, prezes stworzyszenia #TakdlaCPK, skomentował na portalu X sprawę słowami: „Państwo z dykty przegrało z mafią rolniczą”. Takie tłumaczenia bynajmniej nie służą PiS, bo po ośmiu latach samodzielnych rządów trudno przekonywać, że to ktokolwiek inny niż PiS ponosił odpowiedzialność za to, że w 2023 r. państwo było z dykty, a w kraju panoszyła się „mafia rolnicza”.
Jak nie idzie, to nie idzie
Informacje te przychodzą w dodatku w mało korzystnym dla PiS momencie. Partia ma wyraźny problem w sondażach. Sondażowa średnia według Poll of Polls „Politico” wynosi obecnie 30 proc. — ponad 5,3 punktu procentowego mniej niż partia uzyskała w wyborach dwa lata temu. Niektóre sondaże dają PiS nawet poparcie poniżej 30 proc. Partia traci poparcie nie tylko na rzecz Konfederacji Sławomira Mentzena i Krzysztofa Bosaka, ale również tej Grzegorza Brauna. A z tą drugą, choćby ze względu na sojusz z bardzo proizrealskim ruchem MAGA, PiS nie będzie mógł wejść w porozumienie, biorąc pod uwagę antysemickie poglądy głoszone przez Brauna.
Chwilę wcześniej PiS musiał tłumaczyć się z kolejnego wyczynu posła Łukasza Mejzy, który pędził swoim samochodem 200 km na godz., a przyłapany przez drogówkę zasłonił się immunitetem. Wielu sympatyków partii czy osób o prawicowych poglądach, jakich PiS musi odzyskać, zadawało sobie w mediach społecznościowych pytanie, po co w ogóle PiS wziął Mejzę na listy wyborcze i czemu ten poseł już dawno nie wyleciał, w momencie, gdy jego głos przestał być potrzebny do tego, by uciułać większość w Sejmie.
Za sukces trudno też uznać było konwencję PiS z ostatniego weekendu. Partia nie zaprezentowała żadnej nowej, naprawdę nośnej politycznie nośnej wizji, idei, pomysłu. Wręcz przeciwnie, pokazała się jako formacja buksująca w miejscu, nieustannie przetasowująca te same, coraz bardziej zużyte twarze — wśród nich Roberta Telusa — i stare pomysły. Teraz PiS znów musi gasić nowy pożar.
PiS, PO… zyska Konfederacja?
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiada, że prokuratura sprawdzi sprawę „do spodu”. Można spodziewać się, że KO będzie starała się maksymalnie politycznie wykorzystać to sprawdzanie. Tusk w swoim stylu wbił PiS szpilę, pisząc na X: „Mateusz Morawiecki zawsze umiał w działki, a pisowski minister od CPK Horała tłumaczył, że jak kraść, to tylko zgodnie z procedurami. Mam dla nich złą wiadomość: sprawa przekrętu opisanego przez WP od kilku miesięcy jest w prokuraturze. Zgodnie z procedurami oczywiście”.
Wbrew nadziejom KO to niekoniecznie ta partia musi najwięcej zyskać na osłabieniu PiS przez „aferę CPK”. Dla „prorozwojowego” elektoratu KO w sprawie CPK nie jest najbardziej wiarygodnym głosem. A PiS będzie teraz podważał jeszcze tę wiarygodność, pytając „czemu nowe władze CPK nie podjęły zdecydowanych działań, by odzyskać działkę”? „Czemu nie słyszeliśmy o sprawie zanim nie zainteresowały się nią media”?
Zyskać może za to znów Konfederacja. Mentzen napisał w reakcji na informacje WP: „PiS ukradł, PO zatuszowała. PO-PiS działa świetnie. Wszyscy won!”. I jak widać po dzisiejszych komunikatach polityków Konfederacji w mediach społecznościowych, to będzie jej przekaz na najbliższe dni. Ataki na PiS jeszcze pogłębią konflikt tej formacji z Konfederacją, który jeśli nie zostanie w pewnym momencie zastopowany, może nawet kosztować PiS władzę w 2027 r. Jakich problemów pod dwóch latach rządów nie miałaby rządząca koalicja, PiS też ma ich mnóstwo.
