Stan nazywany odwodnieniem to poważne zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Najczęściej odwodnienie kojarzymy z omdleniami czy zawrotami głowy, ale mogą być też inne, mniej oczywiste objawy.
Odwodnieniu sprzyja nasilone pocenie się i przegrzanie organizmu w upale, ale również zażywanie leków moczopędnych, starszy wiek, picie dużych ilości kawy i herbaty, mających działanie wysuszające organizm, biegunka, wymioty czy gorączka.
Najgorzej jest wtedy, kiedy kilka czynników ryzyka wystąpi jednocześnie, na przykład osoba starsza w upale zapomni pić dużo wody, a jednocześnie złapie infekcję z gorączką. Im większe jest odwodnienie, tym gorsze mogą być jego zdrowotne konsekwencje, łącznie ze śmiercią w ekstremalnych przypadkach.
Odwodnienie u dorosłych
Jednym z kluczowych objawów zbyt małej ilości wody jest ciemny kolor moczu – ciemnożółty lub wręcz pomarańczowy. To oznaka, że mocz jest nadmiernie zagęszczony, osoba odwodniona rzadko też odczuwa parcie na mocz. Istnieje też mnóstwo objawów neurologicznych i psychicznych – od zmęczenia i apatii, przez bóle głowy po zaburzenia świadomości, dekoncentrację i rozdrażnienie.
Choć przy odwodnieniu zazwyczaj bardzo mocno chce się pić, to istnieją od tego wyjątki – na przykład pragnienia mogą nie odczuwać ludzie starsi, dlatego powinni przez cały dzień popijać wodę, wiele osób w stanie odwodnienia czuje też nie pragnienie, ale głód oraz suchość gałek ocznych (odczucie piasku pod powiekami) i brak śliny.
Odwodnienie u dzieci
Do objawów odwodnienia, które występują u osób dorosłych, u maluchów dochodzi wiele kolejnych. U niemowląt zapada się ciemię, czyli miękka przestrzeń między kośćmi czaszki na górze głowy, zapadnięciu ulegają też gałki oczne, które podczas płaczu nie łzawią. Do tego niemowlę ma suchy język, a kiedy spróbujemy uchwycić fałdkę skóry na jego brzuchu, bez problemu da się to zrobić.
Charakterystycznym objawem odwodnienia jest też przyspieszony, kwaśny oddech, o zapachu przypominającym aceton, dziecko jest apatyczne, bardzo osłabione. Jeśli u dziecka, czy to niemowlęcia, czy starszego, wystąpią takie objawy, najlepiej pojechać do szpitala pod kroplówkę, aby u dziecka nie doszło do groźnego stanu kwasicy metabolicznej. W drodze najlepiej podawać dziecku płyny, wodę z elektrolitami albo odtłuszczone mleko.
Odwodnienie u zwierząt
Na szczęście, nasze zwierzęta są dobrze przystosowane do znoszenia upałów w mieszkaniach, choć wydawałoby się, że grube futro jest w tym poważną przeszkodą. – Nie tylko nie jest przeszkodą, ale wręcz działa jak warstwa izolacyjna, która nie dopuszcza do zbytniego nagrzania się skóry zwierzęcia. Nie ma więc powodu, aby na lato strzyc zwierzę długowłose – mówi dr Agnieszka Grąziowska-Maciela, lekarz weterynarii z lecznicy Szpital Koni w Janowie Podlaskim.
Zwierzęta nie tylko nie przegrzewają się łatwo, ale też nie ulegają odwodnieniu, bo pocenie się jest u nich bardzo ograniczone w porównaniu do pocenia się człowieka. – Jeśli pies czy kot ma stały dostęp do wody, zmienianej kilka razy dziennie, aby była chłodna, to z pewnością się nie odwodni. Zwierzętom mieszkającym na dworze trzeba też zapewnić możliwość schowania się w cieniu – mówi dr Grąziowska-Maciela.
– Absolutnie nie wolno zostawiać jednak zwierząt w aucie latem, nawet jeśli wydaje nam się, że nie jest specjalnie nagrzane. Temperatura w samochodzie rośnie błyskawicznie, a wtedy mechanizmy termoregulacyjne psa czy kota nie mają szans utrzymać stabilnej temperatury ciała. Zwierzę dostaje udaru cieplnego bardzo szybko – ostrzega dr Grąziowska-Maciela.
