To pierwsze w dziejach dowody na to, że pterozaury były roślinożerne

Pterozaury, rzecz jasna, nie były ptakami i niewiele ich z nimi wiązało, poza umiejętnością latania. Zajmowały jednak podobne nisze ekologiczne tzn. opanowały środowisko powietrzne jako pierwsze i zarazem najbardziej różnorodne kręgowce. Wiele pterozaurów zamieszkiwały brzegi mórz, polując na ryby, ale bywały też spore zwierzęta mięsożerne, polujące np. na pisklęta dinozaurów albo pożerające padlinę.

Mieliśmy także małe pterozaury owadożerne. To spora różnorodność, ale jednak wszystkie znane nam pterozaury były mięsożerne. Czy jadły owady, czy ryby, czy dinozaury – to jednak mięso.

Czy zatem nie było pterozaurów roślinożernych, tak jak w wypadku ptaków? Okazuje się, że były, ale dopiero teraz mamy na to dowody.

Donosi o tym odkryciu „Science Bulletin”, gdzie czytamy, że „od dawna powstawały różne hipotezy dietetyczne dla różnych grup pterozaurów, obejmujące owadożerność, rybożerność, mięsożerność, durofagię (zjadanie mięczaków i skorupiaków), owocożerność, filtrowanie pokarmu z wody jak wieloryby, ale teorie oparte były głównie na morfologii, co w niektórych przypadkach wywołało kontrowersje. Niepodważalnym dowodem na dietę jest zawartość żołądka, która niestety jest niezwykle rzadka u pterozaurów”.

Nie za bardzo wiemy, co pterozaury jadły

Oprócz łusek znalezionych w skamieniałości pterozaura z rodzaju Eudimorphodon z górnego triasu Włoch, co świadczy o rybożerności tego zwierzęcia, odnotowano tylko pięć potwierdzonych przypadków zawartości żołądka pterozaurów, wszystkie związane ze zwierzętami z rodzaju Rhamphorhynchus z późnojurajskiego wapienia Solnhofen w Bawarii, w Niemczech. To szczątki ryb i innych nieznanych organizmów morskich.

Teraz zaś udało się znaleźć zawartość żołądka pterozaura Sinopterus atavismus. To zwierzę żyło we wczesnej kredzie Chin i zawartość żołądka, która zachowała się i skamieniała, jest pierwszym dowodem na roślinożerność tych mezozoicznych zwierząt.

W treści żołądka sinoptera wykryto liczne małe gastrolity, czyli połykane przez pterozaura kamienie pomagające w miażdżeniu i trawieniu pokarmu w żołądku. Znaleziono też fragmenty zawierające 320 fitolitów. To mikroskopijne struktury krzemionkowe powstające w trakcie wzrostu roślin. Ich obecność w żołądku chińskiego pterozaura demaskuje, że zwierzę zjadało rośliny, gdyż paleontologowie wykluczyli, by te fitolity znajdowały się w skale otaczającej zwłoki pterozaura.

Odrzucili też pomysł, że zwierzę zjadało bezkręgowce. Pterozaur miał szybki metabolizm i gdyby tak było, pancerzyki czy inne resztki bezkręgowców zostałyby w żołądku. Zresztą obecność gastrolitów świadczy o tym, że zwierzę rozcierało nimi twardy pokarm np. nasiona roślin albo ich twarde fragmenty.

Pterozaurów nie należy mylić z dinozaurami. Nie były nimi i chociaż niektóre dinozaury jak chociażby mikroraptor potrafiły zapewne szybować na opierzonych kończynach, to jednak zdolność aktywnego lotu w erze mezozoicznej miały jedynie pterozaury, odrębna grupa zwierząt mezozoiku.