Ekipa Donalda Trumpa prześciga się w składaniu prezydentowi hołdów. Posiedzenia gabinetu zmieniają się w ceremonie na dworach satrapów.
Donald Trump nie był nigdy wilkiem w owczej skórze. O swoich planach mówił otwarcie. Marzyła mu się i marzy dyktatura – z sobą w roli głównej. Popleczników inspirował, aby szturmem obalili legalne władze. Obiecywał zemstę na wrogach i tych obietnic dotrzymuje. Napomyka o trzeciej kadencji. W ekspresowym tempie niszczy międzynarodowe sojusze i demoluje instytucje amerykańskiego państwa.
Zdumiewająca łatwość, z jaką mu to wszystko przychodzi, potęguje wiarę we własny geniusz. Opozycja nieśmiało protestuje, ale czyni wrażenie sparaliżowanej. A Trump każdego dnia demonstracyjnie testuje amerykański system polityczny i na razie system egzaminu nie zdaje. Pod znakiem zapytania staje przyszłość amerykańskiej demokracji. Ale gdy wódz łamie prawo, jego obóz milczy. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta.
Najkrócej mówiąc:
Baza polityczna Trumpa – ruch MAGA – jest zachwycona. Widzi w nim zbawcę i proroka.
Partia Republikańska – jest zastraszona i posłuszna.
Gabinet – dobrany według kryterium lojalności, a nie kwalifikacji, prześciga się w hołdach.
Jak Trump opanował Partię Republikańską
W 2016 roku J.D. Vance napisał: „Waham się między myśleniem, że Trump jest cynicznym dupkiem jak Nixon, który nie byłby taki zły (a może nawet okazałby się przydatny), a tym, że jest amerykańskim Hitlerem”. W dzień po tym, jak został przez Trumpa wybrany na kandydata na wiceprezydenta, przyznał, że zmienił zdanie.
W kampanii prezydenckiej 2016 r. Ted Cruz nazywał Trumpa: „amoralnym, patologicznym kłamcą” i „aroganckim błaznem”. Marco Rubio: „oszustem”, i ”gościem z najgorszą opalenizną natryskową w Ameryce”. Drwili z niego, dopóki nie stał się dla milionów prorokiem. Wtedy miejsce pogardy zajął przemożny strach o własny byt polityczny. Młodsi i szalenie ambitni zadają sobie pytanie: jeśli taki błazen trafia do Białego Domu, to czemu nie ja? Ale trzeba przeczekać jego rządy i liczyć na właściwy moment. Na razie więc podlizują się bez opamiętania. Źdźbło odwagi stało się luksusem dostępnym tylko tym, którzy o urząd ubiegać się już nie zamierzają.
Donald Trump w czasie posiedzenia swojego gabinetu. Z lewej Sekretarz Stanu Marco Rubio, z prawej Sekretarz Obrony Pete Hegseth
Foto: Nathan Howard / Reuters
Trump już dawno owinął sobie wokół palca Partię Republikańską. Stała się wspólnotą strachu i konformizmu. Taki układ promuje lizusostwo, uległość i kult jednostki — liczy się przede wszystkim lojalność. O politycznym przetrwaniu decyduje posłuszeństwo wobec wodza.
Sprzeciw wobec Trumpa spotyka się z natychmiastowym odwetem — zarówno ze strony prezydenta, często za pośrednictwem mediów społecznościowych, jak i jego medialnego zaplecza. Liz Cheney wyrzucono z kierownictwa Partii Republikańskiej za sprzeciw wobec narracji o „skradzionych wyborach”. To przykład – za niezależność się słono płaci, podczas gdy lojalni są nagradzani.
Dla wielu republikanów współpraca z Trumpem wynika z czystej kalkulacji: w zamian za poparcie otrzymywali wpływ na skład Sądu Najwyższego, deregulację rynku, obniżki podatków i wsparcie dla konserwatywnych wartości kulturowych.
Jak Donald Trump zawładnął wyobraźnią Amerykanów
Ponad 70 lat temu, w książce o dynamice masowych, skrajnych ruchów „Prawdziwy wyznawca”, Eric Hoffer pisał, że opierają się one nie tyle na konkretnej ideologii, ile na nienawiści do teraźniejszości i tęsknocie za niejasno określoną utopijną przyszłością. I wojna światowa i jej następstwa stworzyły grunt dla bolszewików, faszystów i nazistów. Gruntem dla trumpizmu były rozczarowania ostatnich 40 lat, kiedy w Ameryce kurczyła się klasa średnia i kruszyła wiara, że jutro będzie lepsze. Dobrze płatnych posad ubywało, najszybciej dla mężczyzn bez wyższego wykształcenia. Ich poczucie własnej wartości dodatkowo ucierpiało w wyniku zmian kulturowych: więcej kobiet pracuje – bo musi, trudniej kopnąć czarnego, Latynosa lub geja – bo chroni ich prawo. Kryzys finansowy z lat 2008-2009 pogrzebał wiarę w uczciwość reguł gry, a ci, którzy katastrofę sprokurowali, wyszli bez szwanku.
Prawica od 20 lat z powodzeniem, głównie z pomocą telewizji Fox, sprzedaje narrację, w której źródłem wszelkiego zła są intelektualne elity, czyli Demokraci. W tej opowieści odpowiadają oni za globalizację, nieszczelne granice i moralną dekadencję. Republikanie to partia uciskanych, zapomnianych i lekceważonych. I na tak przygotowaną scenę wkroczył Donald Trump. By zostać liderem ruchu budowanego wokół takich sentymentów nie trzeba ani wyjątkowej inteligencji, ani szlachetnego charakteru, ani oryginalności. Te cechy stanowią wręcz obciążenie. Potrzebne są za to: fanatyczne przekonanie, że jest się posiadaczem jedynej prawdy, zdolność do żarliwej nienawiści, bezczelność, która wyraża się w lekceważeniu zasad i uczciwości, zuchwałość i radość ze stawania innym okoniem. A także pokaźna dawka szarlatanerii, bo masowy ruch nie obejdzie się bez świadomego i celowego przeinaczanie faktów.
Kongres stał się terenem wojny kulturowej o sile i brutalności wcześniej niespotykanych. I w tej wojnie tkwi klucz do zrozumienia niesłabnącego poparcia, jakim Trump cieszy się wśród milionów, choć kolejne sądy stwierdzają, że naruszył prawo. Sądowe wyroki nie szkodzą jednak Trumpowi. Wręcz przeciwnie, stanowiły i stanowią kolejny dowód, że walczył i walczy z elitami, a one walczą z nim. W obozie MAGA słychać coraz częściej, że sędziowie kwestionujący decyzje Trumpa powinni zostać pozbawieni stanowisk, bo blokują „wolę ludu”.
Dla popleczników Trumpa nie jest ważne, za czym, ale przeciw komu i czemu prezydent się wypowiada. Trzon jego wyborców święcie wierzy, że system jest zgniły, świat żeruje na Ameryce, liberalne media kłamią – więc cieszy ich widok energicznego prezydenta, który idzie jak taran i wszystko burzy. Zresztą łamanie konstytucji czy zdrada sojuszników to pojęcia bardziej abstrakcyjne niż deklaracja, że istnieją tylko dwie płci – co wzbudziło entuzjazm w czasie inauguracji.
W mediach, sądach i uniwersytetach widzi wrogów, których trzeba zmusić do posłuszeństwa albo zniszczyć. Ostatnio wziął na celownik Uniwersytet Harvarda. Chciał się pozbyć szefa FED-u, bo ten próbował zachować niezależność banku centralnego.
Trump nie tylko korzysta z potężnego wsparcia konserwatywnych mediów – jak Fox News, czy Newsmax – ale zredefiniował przestrzeń informacyjną. Za pomocą Twittera/X i innych kanałów społecznościowych komunikuje się bezpośrednio z wyborcami, podważając wiarygodność tradycyjnych mediów, sądów, ekspertów i naukowców. W efekcie stworzył własną wersję rzeczywistości, w której to on był jedynym źródłem prawdy, a każda forma krytyki – elementem spisku „elity przeciw narodowi”.
Bez trudu znalazł grono energicznych akolitów. Jim Jordan, najwierniejszy z giermków, którego kilka dni po ataku na Kapitol Trump udekorował Prezydenckim Medalem Wolności, kipi agresją i nienawiścią. Dziś przewodniczy Komisji Sprawiedliwości Izby Reprezentantów, nadzoruje działania organów ścigania oraz prowadzi dochodzenia w sprawach związanych z rzekomym nadużyciem władzy przez instytucje federalne poprzedniej administracji. Zdaniem Marjorie Taylor Greene, dr Anthony Fauci, który był twarzą walki z pandemią w pierwszej administracji Trumpa, popełnił zbrodnie przeciwko ludzkości, George Soros to nazista zaś pożary w Kalifornii to sprawka operującego z przestrzeni kosmicznej lasera powiązanego z rodziną Rothschildów. W Senacie Lindsey Graham, niegdyś zawzięty wróg Putina i obrońca Ukrainy, mówi: „Nie obchodzi mnie, co robi Trump, ponieważ ufam Trumpowi”.
Były wieloletni naczelny redaktor „Wall Street Journal”, Gerard Baker pisze: „Doskonale wiemy, że zdecydowana większość republikańskich senatorów oraz niektórzy członkowie Izby Reprezentantów – gdyby zamknąć ich w pokoju i podać im serum prawdy – przyznałaby, że polityka handlowa Trumpa to katastrofa, jego atak na Kanadę i groźby siłowej aneksji są obłędem, kara wymierzona Wołodymyrowi Zełenskiemu i Ukrainie jest haniebna, gesty solidarności z Władimirem Putinem i Rosją są niebezpieczne, a dążenie do osłabienia NATO i lekceważenia paktu bezpieczeństwa z Japonią to akty narodowego samookaleczenia. A jednak milczą, widząc, gdy prezydent beztrosko oblewa benzyną nasze bezpieczeństwo narodowe i relacje międzynarodowe, a potem tańczy wokół nich z zapaloną zapałką”. „Jestem pewien, że racjonalizują swoje tchórzostwo, wmawiając sobie, że ich polityczna przyszłość jest krajowi niezbędna”.
Parada lizusów prezydenta Trumpa
Jedną z manifestacji kultu jednostki w stylu amerykańskim stały się posiedzenia gabinetu, przypominające ceremonie na dworach satrapów. Szefowie departamentów składają hołd, prześcigając się w deklaracjach podziwu i wdzięczności za światłe przywództwo. „London Review of Books” przypomina walory tej plejady gwiazd:
Sekretarz obrony ostrzega, że inwazja na Ukrainę „blednie” w porównaniu z ”bezbożnym sojuszem ideologów politycznych i cipek Pentagonu”.
Sekretarz zdrowia i spraw społecznych uważa, że tabletki na odrobaczenie koni są skuteczniejsze w walce z COVID-19 niż szczepienia.
Pani Sekretarz bezpieczeństwa wewnętrznego podarowała prezydentowi miniaturę Mount Rushmore z jego twarzą wyrzeźbioną obok Waszyngtona, Jeffersona, Lincolna i Roosevelta.
Dyrektor FBI obiecuje zemstę na nielojalnych dziennikarzach.
Pani sekretarz edukacji, przeciwna istnieniu Ministerstwu Edukacji, wsparła kampanię sumą 21 mln dol.
Specjalny wysłannik ds. Bliskiego Wschodu i negocjacji z Rosją opowiada, jak go wzruszyła wiadomość, że Putin modlił się za wyzdrowienie Trumpa.
Po co zresztą Trumpowi byłby gabinet, który może udzielić sensownych rad czy sugestii – na przykład w sprawie ceł – skoro prezydent zna się na wszystkim. Ze szczególnym uwzględnieniem handlu, bo sprzedawał przecież nie tylko nieruchomości, ale rozmaite ruchomości: krawaty, piżamy, skarpetki, szlafroki, korkociągi, portfele, parasole, torby golfowe, staniki i smycze dla psów – wszystkie ozdobione jego imieniem. Oferował także złoty zegarek za 100 tys. dol. i gitarę z autografem za 11 tys., Biblie, czy też wodę kolońską Fight Fight Fight Cologne for Men („Dla patriotów, którzy nigdy się nie cofają”).
