— Sześć lat temu Chiny próbowały bardzo agresywnej dyplomacji, ale skończyło się to źle dla Pekinu, bo kraje, na których zależało Chińczykom, zaczęły się od nich odwracać. Z USA może być tak samo — mówi rozmówca „Newsweeka” z Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Zakulisowo rozmawiamy z pracownikami MSZ o tym, co stanie się z NATO, czy możemy obawiać się rosyjskiej inwazji, a także o tym, jak w resorcie wyobrażają sobie dalsze stosunki z USA i ambasadorem Tomem Rosem.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Tydzień temu w bezceremonialny sposób Rose ogłosił publicznie zerwanie stosunków z marszałkiem Sejmu za to, że Włodzimierz Czarzastym przyznał, iż Donald Trump nie zasługuje na pokojową nagrodę Nobla. Nasi rozmówcy w MSZ nie mają wątpliwości, że amerykański dyplomata przekroczył „czerwoną linię” i zachował się zupełnie niedyplomatycznie. Uważają jednak, że dyscyplinowanie go odniosłoby skutek odwrotny od spodziewanego. O tym, że Rose nie zrozumiał swego błędu, świadczy ich zdaniem wywiad dla „Rzeczpospolitej”, w którym zamiast łagodzić emocje, szedł w zaparte. — Nie będziemy tolerowali skandalicznych obelg wobec naszego prezydenta — mówił.
W MSZ panuje przekonanie, że Rose zerwał stosunki z Czarzastym z własnej inicjatywy, chcąc się wykazać w centrali. — Nie zrobił tego na polecenie z Departamentu Stanu, ale oczywiście nikt w Waszyngtonie nie będzie kwestionował jego inicjatywy — słyszymy. Nasi rozmówcy podejrzewają, że wymierzona w Czarzastego akcja była w ten czy inny sposób koordynowana z opozycją.
— Nie bez powodu zerwanie relacji z marszałkiem przez Rose’a zbiegło się ofensywą polityczną PiS i otoczenia prezydenta Nawrockiego przeciwko Czarzastemu — słyszymy. Nasi rozmówcy z gmachu MSZ na Szucha przypominają, że jeszcze przed przyjazdem do Polski ambasador nie ukrywał specjalnie niechęci wobec obecnego rządu. Po objęciu stanowiska próbował dyplomacji uścisków. W grudniu spotkał się Donaldem Tuskiem, zaś po rozmowie nie szczędził mu komplementów, określając go mianem „niezwykle bystrego” i nazywając „wielkim patriotą”. Kiedy nadarzyła się pierwsza okazja, uderzył w rządzącą koalicję.
Ambasador wyciągnie wnioski?
Szef polskiego MSZ nie wyklucza rozmowy z Rose’em, ale nie chce robić tego pod presją mediów. Z naszych informacji wynika, iż Sikorski obawia się, że zbyt częste interwencje odniosą efekt odwrotny do spodziewanego. Kilka dni temu szef dyplomacji ujawnił, że to po jego interwencji ambasador zdecydował się na akcje mającą na celu ograniczenie strat wizerunkowych prezydenta Trumpa po tym, jak prezydent USA obraził weteranów z Afganistanu z państw sojuszniczych, w tym z Polski („Nigdy ich nie potrzebowaliśmy. Powiedzą, że wysłali wojska do Afganistanu i rzeczywiście tak zrobili, ale pozostawali nieco z tyłu, z dala od linii frontu”). — Kontaktujemy się z Thomasem Rose’em dosyć często, a także z władzami amerykańskimi. Z sekretarzem Marco Rubio widziałem się dosłownie kilka dni temu. Pan ambasador przyjął naszą sugestię po rozmowie w MSZ i złożył kwiaty pod pomnikiem weteranów polskich misji zagranicznych. Mam nadzieję, że w tym wypadku, także wyciągnie wnioski — mówił na antenie TVP Info Radosław Sikorski.
Rose nie jest doświadczonym dyplomatą i nie ma wielkiej wiedzy o Polsce. Nasze źródła w MSZ przyznają, iż szef MSZ oraz jego otoczenie mają nadzieję, że ambasador wyciągnie wnioski z własnych błędów i przyjmie bardziej koncyliacyjną postawę. — Sześć lat temu Chiny próbowały bardzo agresywnej dyplomacji, ale skończyło się to źle dla Pekinu, bo kraje, na których zależało Chińczykom, zaczęły się od nich odwracać. Z USA może być tak samo — mówi nasz rozmówca w gmachu w Alei Szucha, nawiązując do tzw. „wilczej dyplomacji”, czyli konfrontacyjnego stylu chińskiej polityki zagranicznej, który w 2020 zastąpił dawne koncyliacyjne podejście. Pekin był zmuszony do jej stonowania.
Ameryka dba tylko o siebie
„Wilcza dyplomacja” Rose’a to wynik zmiany podejścia USA do świata, w tym także do sojuszników. — Stany Zjednoczone stają się drapieżnym hegemonem, który myśli tylko o własnych interesach — słyszymy. Obecna administracja postrzega Europę zupełnie inaczej niż poprzednie. Korzyści merkantylne są ważniejsze niż wspólnota wartości. Merkantylizacja relacji nie dotyczy tylko Polski, ale wszystkich. Z europejskich sojuszników należy wycisnąć tyle, ile się da.
Według naszych rozmówców w resorcie, Polska, będąc dobrym klientem USA, który kupuje na potęgę amerykańskie uzbrojenie, ma nieco lepszą pozycję niż inne kraje Europy, ale wiąże się to też z określonym ryzykiem. — Stajemy się coraz bardziej zależni od Stanów Zjednoczonych — słyszymy. Teoretycznie wzmacnia to naszą pozycję w relacjach z USA. Trump nie wycofuje amerykańskich żołnierzy z Polski (choć ambasador Rose groził tym w polemice z młodym internautą na platformie „X”) , ale amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa nie są już warte tyle samo, co 10 czy 15 lat temu.
— Amerykanie mówią otwarcie, że będziemy was bronić wtedy, kiedy będzie to w naszym interesie — tłumaczy nam jeden z wysoko postawionych rozmówców z MSZ. I dodaje, że sojusz z USA staje się czymś w rodzaju „przemocowego partnerstwa”. Ponieważ USA są wciąż filarem NATO, zmiana amerykańskiego podejścia do Europy wpływa na ewolucję Sojuszu. — Obawiamy się, że NATO będzie instrumentem wymuszania na sojusznikach posłuszeństwa — mówi nasz rozmówca. — Im słabsze są amerykańskie gwarancję, tym więcej sobie każą za nie płacić — dodaje.
Kadłubkowe NATO?
Z naszych informacji wynika, że minister Sikorski nie podziela pesymizmu słynnego amerykańskiego politologa Roberta Kagana, który w niedawnym wywiadzie dla „Frankfurter Allgemeine Zeitung” powiedział, iż Donald Trump jest dziś raczej potencjalnym agresorem niż obrońcą Europy, a ta, jego zdanie, może liczyć tylko na siebie. — Europa musi zrozumieć, że Trump i jego ruch (MAGA) są do głębi wrogo nastawione do Europy. Partie centro-prawicowe czy centro-lewicowe są dla niego formami liberalizmu, który odrzuca — powiedział Kagan.
Zdaniem Kagana NATO w dawnej formule się kończy, zaś Europa może liczyć tylko na siebie. Znajduje się między dwoma adwersarzami — USA i Federacją Rosyjską. Amerykański politolog uważa, że jeśli NATO nie będzie w stanie obronić się zarówno ekonomicznie, jak i militarnie, zostanie „stertą zależnych obszarów” mocarstw. Wielka Brytania będzie satelitą USA, zaś Europa Środkowa i Wschodnia — satelitą rosyjskim.
— NATO przetrwa, ale w ograniczonej formie. USA ograniczą się do zapewnienia parasola atomowego, wywiadu satelitarnego i transportu strategicznego — mówi jeden z naszych rozmówców w MSZ. — Ratuje nas to, że z powodu ogromnych strat w Ukrainie jeszcze przez 10 lat Rosja nie będzie w stanie nas zaatakować. Szacuje się, że agresja na Ukrainę kosztowała Kreml już bilion dolarów — mówi nasz rozmówca, tłumacząc, że w sumie tej zawierają się nie tylko koszty wojny, ale też straty rosyjskiej gospodarki z tytułu sankcji, niemożności sprzedaży ropy po światowych cenach itd.
W opinii naszych rozmówców z Alei Szucha PiS i otocznie prezydenta zdają sobie sprawę z zagrożeń płynących z tej zmiany amerykańskiego paradygmatu, ale priorytetem jest dla nich odzyskanie władzy. — Liczą, że dzięki Trumpowi wygrają wybory w 2027 roku, więc pozostają ślepi na zagrożenia dla bezpieczeństwo Polski — słyszymy. Służalczość opozycji wobec Trumpa i bezkrytyczne stawanie w obronie Rose’a nie wynika z miłości do Ameryki. To rodzaj inwestycji w przyszłość, tyle tylko, że ryzykownej, bo, jak zauważają nasi rozmówcy w Al. Szucha, zdecydowana większość Polaków nie jest zadowolona z polityki Trumpa, więc może się okazać, że jego poparcie w przyszłorocznych wyborach może być obciążeniem.