Pełne buty, arogancji i braku szacunku dla elementarnych faktów wystąpienie przedstawiciela Moskwy na Radzie Bezpieczeństwa ONZ zapewne umocni niechęć do Rosji. I to nie tylko w Europie, bo Wasilij Niebienzia nie przekonał także państw bardziej przychylnych rosyjskiej narracji. Problemem wciąż jest jednak stanowisko USA.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
To historyczny precedens — pierwszy w historii specjalne posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ zostało zwołane na prośbę Polski. Powód był oczywisty: incydent z nocy z wtorku na środę, gdy rój rosyjskich dronów naruszył polską przestrzeń powietrzną.
Reprezentujący Polskę na posiedzeniu wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki, oskarżył Rosję o świadomą prowokację o celowe — jak to ujął — „zgwałcenie nieba nad Polską”. Pokazywał zdjęcie domu zniszczonego przez rosyjskiego bezzałogowca, mówił o tym, jak Rosja od lat łamie prawo międzynarodowe i eskaluje konflikt.
Zabierający głos w piątek przedstawiciele większości krajów, zwłaszcza naszych europejskich sojuszników z NATO, wyrażało stanowisko solidaryzujące się z Polską i z naszym stanowiskiem. Pod naszym stanowiskiem w sprawie wtargnięcia dronów podpisało się 50 państw, w tym Stany Zjednoczone, ale też na często przyjmujące rosyjską narrację Węgry. To niewątpliwy sukces dyplomatyczny Polski.
x.com
Społeczność międzynarodowa wyraźnie dała do zrozumienia, że jest zaniepokojona rozlewaniem się konfliktu poza Ukrainę i odpowiadającymi za to działaniami Rosji. Problem w tym, że jak zwrócił uwagę minister Bosacki — o czym mówił też obszernie w poruszającym wystąpieniu ambasador Ukrainy Andrij Melnyk — Rosja jako stały członek Rady Bezpieczeństwa dysponujący prawem weta występowała w piątek jako sędzia we własnej sprawie.
Popis bezczelności Rosji w ONZ
Ambasador Rosji przy ONZ Wasilij Niebienzia nie pozostawił żadnych wątpliwości, jakim sędzią w tej sprawie będzie nasz wschodni sąsiad. Rosyjski dyplomata dał pokaz wyjątkowej bezczelności. Wygłosił pełne kłamstw i manipulacji przemówienie, w którym zamiast przeprosić Polskę, wypierał się jakiejkolwiek odpowiedzialności Rosji za incydent, atakował Polskę za „histerię” i próbował zrzucić winę za to, co się stało na Ukrainę.
Przekonywał, że Rosja atakowała cele wojskowe w Ukrainie, a rosyjskie drony nie mogłoby dolecieć na terytorium Polski, bo nie miały takiego zasięgu. Jeśli coś na Polskę spadło, można by wnioskować z wypowiedzi Niebienzi, to fragmenty zestrzelonych przez Ukrainę dronów. A być może w ogóle były to drony ukraińskie, może powtarza się sytuacja z Przewodowa. Jak przecież przyznał w jednym z wywiadów Andrzej Duda — przekonywał rosyjski ambasador — Ukraina próbowała wtedy wykorzystać uderzenie swojej rakiety w terytorium Polski, by wciągnąć nas do konfliktu z Rosją.
Pełne buty, arogancji i braku szacunku dla elementarnych faktów wystąpienie Niebienzy wśród europejskich dyplomatów i większości europejskiej opinii publicznej raczej umocni niechęć do Rosji, niż pozwali przekonać do jej racji. Jak pokazały wystąpienia obecnych na piątkowej Radzie państw Globalnego Południa — Pakistanu, Panamy, Sierra Leone, Somalii — rosyjska narracja nie do końca przebija się nawet do tych obszarów. A są one często (z różnych przyczyn, na czele z kolonialnym dziedzictwem) głęboko nieufne wobec tego, co mówi Zachód.
Jednocześnie dyplomaci z tych państw ograniczali się do dość naiwnych apeli o pojednanie, tak jakby konflikt między Ukrainą i Rosją był w równej mierze winą obu tych państw. Ich wystąpienia wskazywały, że nie rozumieją (albo nie chcą przyznać), kto jest tu agresorem, kto ponosi wyłączną odpowiedzialność za wywołanie wojny i kto ją może z dnia na dzień zakończyć. Niestety, brak jasności w niektórych częściach świata na temat tego, kto odpowiada za wojnę w Ukrainie, jest sukcesem rosyjskiej dyplomacji — jak topornymi środkami nie byłaby prowadzona.
Głęboko niejasne stanowisko w trakcie piątkowych obrad zajęły też Chiny. Najpewniej nie przypadkiem. Od incydentu w nocy ze środy na czwartek Chiny — dziś najważniejszy partner Rosji, kluczowy dla finansowego utrzymania jej machiny wojennej — przyjęły stanowisko celowej niejednoznaczności. Ich dyplomacja wypowiada się tak ogólnie, jakby nie chciała zająć żadnego stanowiska. Może to oznaczać, że na razie Pekin nie uważa, by Rosja jakoś znacząco przekroczyła czerwoną linię i nie zamierza jeszcze okiełznać agresywnych zapędów słabszego partnera.
Kluczowa rola USA. Wystąpienie w ONZ nie było jednoznaczne
Do piątku podobnie enigmatyczne było stanowisko Stanów Zjednoczonych. Prezydent Trump najpierw opublikował dwa zdania na swoich portalu Truth Social, z których zupełnie nic nie wynikało, następnie stwierdził, że drony mogły naruszyć polską przestrzeń powietrzną Polski przypadkiem, a potem, że mogły wpaść w nią zestrzelony. Pytany o tę sprawę sprawiał wrażenie, jakby temat go nudził i męczył. Takie stanowisko naszego największego sojusznika mogło wywoływać niepokój w Polsce.
Bo to właśnie postawa Stanów jest kluczowa dla zakończenia wojny. Teoretycznie to właśnie Rada Bezpieczeństwa ONZ powinna być tym organem, który wspólnie stoi na straży zasad Karty Narodów Zjednoczonych, w tym zakazu wojen napastniczych. Problem w tym, że ten system nie działa, gdy państwo prowadzące w Europie największą wojnę napastniczą od czasu II wojny światowej, jest stałym członkiem Rady, dysponującym w niej prawem weta. W tej sytuacji tylko zdecydowany nacisk Stanów i NATO jest w stanie zmusić Rosję do cofnięcia się, przynajmniej do nieeskalowania konfliktu.
Pod tym względem to, co w piątek mówiła pełniąca obowiązki ambasadorki Stanów przy ONZ Camille Shea, brzmiało trochę lepiej niż wcześniejsze wypowiedzi Trumpa. Shea podkreśliła znaczenie NATO, mówiła o toczących się w ramach art. 4 Traktat Północnoatlantyckiego (który ustanowił NATO) konsultacjach sojuszniczych, zapewniła, że Sojusz będzie bronił każdej piędzi swojego terytorium — jak zresztą faktycznie miało to miejsce w nocy z wtorku na środę, gdy w zestrzeliwaniu rosyjskich dronów wsparły nas m.in. holenderskie myśliwce.
Przedstawicielka Stanów powiedziała też, że „obecne działania [Rosji], w połączeniu z celowym lub nieumyślnym naruszeniem przestrzeni powietrznej sojusznika USA, świadczą o ogromnym braku szacunku dla podejmowanych w dobrej wierze wysiłków USA mających na celu zakończenie tego konfliktu”. Choć wolelibyśmy bardziej jednoznaczne potępienie Rosji, to takie stanowisko Camille Shea pokazuje głęboką frustrację Waszyngtonu tym, co dzieje się po Alasce. Pytanie tylko, czy przełoży się to na konkretne wsparcie dla Polski, Europy i Ukrainy. A może Trump — jak jego ostatnie słowa interpretuje część analityków — uznał, że zrobił już dość dla pokoju, teraz piłka jest po stronie Rosji, Ukrainy i Europy, a Stany będą ograniczać wsparcie.
Polska na pewno musi wykorzystywać wszystkie narzędzia, jakie ma na podorędziu. Musimy maksymalnie wykorzystywać kapitał polityczny, jaki mamy w Stanach i tak długo utrzymać nad nami amerykański parasol militarny, jak to tylko możliwe. Jednocześnie musimy wzmacniać europejski wymiar naszego bezpieczeństwa, przy okazji korzystając z takich narzędzi jak ONZ, by przedstawiać nasze stanowisko opinii publicznej — nawet jeśli takie ciała jak ONZ wobec Rosji mogą tylko bezradnie wyrazić oburzenie.
