Wygląda jak borowik, ale zepsuje cały sos. Lepiej zrób test języka

Jak wygląda goryczak żółciowy?

Goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) potrafi zwieść nawet uważnego grzybiarza. Na pierwszy rzut oka przypomina dorodnego borowika szlachetnego. Ma brązowy kapelusz i krępy, mięsisty trzon, a do tego często rośnie w tych samych częściach lasu. Kapelusz osiąga zazwyczaj od 5 do 15 cm średnicy, choć największe okazy dorastają do około 20 cm. Początkowo jest półkulisty i delikatnie zamszowy, z czasem rozpościera się, wygładza i mięknie. Przybiera różne odcienie, od jasnego beżu i ochry po głęboki, orzechowy brąz. Sam wygląd kapelusza niewiele więc rozstrzyga, zwłaszcza po deszczu, gdy jego barwa wyraźnie ciemnieje.

U borowika szlachetnego zmiana przebiega inaczej. Jego rurki z białych przechodzą w żółte, a później oliwkowozielone. Miąższ goryczaka jest biały i po przekrojeniu zazwyczaj nie sinieje. Ten szczegół bywa mylący, ponieważ wielu grzybiarzy błędnie uznaje brak przebarwień za potwierdzenie jadalności.

Warto również dokładnie obejrzeć trzon. U goryczaka przecina go gruba, ciemnobrązowa siateczka o szerokich oczkach, mocno odcinająca się od jaśniejszej powierzchni. Prawdziwek także ma podobny rysunek, lecz zwykle jest on drobniejszy, jaśniejszy i najbardziej widoczny tuż pod kapeluszem. Rozpoznanie powinno opierać się na kilku cechach naraz, zwłaszcza na kolorze porów, wyglądzie siateczki, przekroju miąższu i wieku owocnika.

Goryczaka żółciowego zdradza wyjątkowo gorzki smak. Doświadczeni grzyboznawcy czasem wykonują tak zwany „test języka„, czyli dotykają czubkiem języka niewielkiego fragmentu świeżo odsłoniętego miąższu. Charakterystyczna gorycz zwykle pojawia się niemal od razu, ale smak stanowi jedynie dodatkową cechę przy oznaczaniu okazu rozpoznanego już po wyglądzie.

Amatorzy nie powinni próbować nieznanych grzybów. Test języka nie potwierdza jadalności, ponieważ niektóre silnie trujące gatunki mają łagodny smak. Goryczaka najbezpieczniej rozpoznawać po kilku cechach jednocześnie, przede wszystkim po różowiejących porach pod kapeluszem i grubej, ciemnobrązowej siateczce na trzonie.

Czy goryczak żółciowy jest trujący? Objawy po zjedzeniu

Goryczak żółciowy uchodzi za grzyb niejadalny, głównie ze względu na wyjątkowo gorzki smak. Nie zawiera toksyn charakterystycznych dla najgroźniejszych muchomorów, które niszczą wątrobę lub nerki. Zjedzenie większej ilości może jednak skończyć się nudnościami, bólem brzucha, wymiotami albo biegunką. Wiele zależy od wielkości porcji, sposobu przygotowania dania oraz wrażliwości organizmu.

Sytuacja robi się poważniejsza, gdy rozpoznanie goryczaka opiera się jedynie na przypuszczeniu. W potrawie mógł znaleźć się również inny, znacznie groźniejszy gatunek. Pierwsze objawy zatrucia grzybami łatwo pomylić ze zwykłą niestrawnością lub infekcją żołądkową. Czasem pojawiają się po kilku godzinach, innym razem dopiero następnego dnia. Takie opóźnienie powinno wzbudzić u nas szczególną czujność, ponieważ może towarzyszyć zatruciom prowadzącym do poważnego uszkodzenia narządów.