Zmiany w orzekaniu o niepełnosprawności. Przepisy wchodzą w życie 14 sierpnia

Rozporządzenie ogłoszone 30 lipca 2025 roku w Dzienniku Ustaw (poz. 1033), wchodzi w życie po 14 dniach, czyli dokładnie 14 sierpnia 2025 roku. Wprowadzane zmiany to realna pomoc dla osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Krótsze kolejki, więcej dostępnych specjalistów i dostosowany skład orzekający oznaczają szybszy dostęp do ulg podatkowych, wsparcia finansowego i rehabilitacji.

Ministerstwo wprowadza zmiany orzekaniu o niepełnosprawności

Polski system orzekania o niepełnosprawności od lat boryka się z problemami kadrowymi. Zespoły orzekające, zarówno powiatowe, jak i wojewódzkie, często zmagają się z niedoborem wykwalifikowanych lekarzy, a to niestety prowadzi do długich kolejek i opóźnień w wydawaniu decyzji. Jak podkreśla Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej w swoich komunikatach, nowelizacja ma być odpowiedzią na te wyzwania.

„W odpowiedzi na braki kadrowe zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, wprowadzane przepisy dopuszczają dodatkowo do orzekania lekarzy z co najmniej 5-letnim doświadczeniem zawodowym, bez konieczności posiadania tytułu specjalisty” – czytamy w oficjalnym komunikacie.

Zmiany dotyczą przepisów wykonawczych do ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W czerwcu 2025 r. wydłużono również ważność części orzeczeń (szczególnie dotyczących chorób rzadkich), aby ograniczyć liczbę kontroli i odciążyć zespoły orzekające.

Nowe kwalifikacje dla przewodniczących składów orzekających

Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie kryteriów dla osób mogących pełnić rolę przewodniczącego składu orzekającego. Dotychczasowe wymagania były sztywne i ograniczały się głównie do specjalistów. Teraz, zgodnie z nowelizacją § 19 ust. 2 rozporządzenia, przewodniczącym może być:

• lekarz posiadający tytuł specjalisty,

• lekarz ze specjalizacją co najmniej pierwszego stopnia,

• lekarz w trakcie szkolenia specjalizacyjnego, który ukończył moduł podstawowy lub jest na co najmniej trzecim roku szkolenia (w przypadku modułu jednolitego), szczególnie w dziedzinach takich jak choroby wewnętrzne, pediatria, ortopedia i traumatologia narządu ruchu, neurologia, psychiatria, okulistyka czy otorynolaryngologia.

Wprowadzono także możliwość powoływania na to stanowisko lekarzy z co najmniej 5-letnim doświadczeniem zawodowym, z wyłączeniem okresów stażu podyplomowego, warunkowego prawa wykonywania zawodu, czy ograniczonego zakresu czynności. Dzięki temu zespoły orzekające zyskają na różnorodności, a proces stanie się mniej zależny od wąskiej grupy specjalistów, co bezpośrednio przełoży się na skrócenie czasu oczekiwania na decyzje.

Reforma wprowadza również usprawnienia proceduralne. Zgodnie z nowelizacją § 33, przed powołaniem składu orzekającego, lekarz wyznaczony przez przewodniczącego zespołu przeprowadza wstępną weryfikację dokumentacji pod kątem kompletności i konieczności uzupełnienia o badania potwierdzające chorobę zasadniczą.

Następnie, na podstawie rozpoznanego schorzenia, proponowany jest odpowiedni przewodniczący i skład. W razie potrzeby, skład może być uzupełniony o dodatkowego lekarza z doświadczeniem klinicznym istotnym dla danego przypadku.