Świadczenia z ubezpieczeń zdrowotnych, takie jak emerytury, renty, czy zasiłki chorobowe mogą być wypłacane przez ZUS pomimo braku podstaw do ich naliczania.
Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych ma jednak prawo żądać zwrotu tego typu nadpłat, jeśli dopatrzy się błędu. Na wydanie takiej decyzji ma aż pięć lat, co może być niemałym zaskoczeniem dla świadczeniobiorców. Kiedy ZUS nie może żądać zwrotu nadpłaty?
Nienależnie pobrane świadczenia. ZUS może zauważyć błąd
Zgodnie z artykułem 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i artykułem 138 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za nienależnie pobrane świadczenie uważa się:
-
świadczenie wypłacone pomimo zmiany sytuacji świadczeniobiorcy, która to powoduje zawieszenie bądź wstrzymanie w całości lub w części wypłacania świadczenia, przy jednoczesnym pouczeniu biorcy o braku podstaw do ich pobierania;
-
świadczenie, które zostało przyznane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów;
-
świadczenie wypłacane innej osobie niż wskazanej w decyzji.
Do świadczeń nienależnie pobieranych mogą należeć między innymi renty, emerytury, dodatki do emerytury i świadczenia chorobowe lub wypadkowe, które były pobierane pomimo wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy.
Kiedy ZUS nie może żądać zwrotu nadpłaty?
Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych może żądać zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami za okres nie dłuższy niż 12 miesięcy od momentu pierwszego pobrania nienależnego świadczenia.
Zasada ta obowiązuje jednak tylko wtedy, kiedy świadczeniobiorca zgłosi zmianę swojej sytuacji powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia.
Jeśli świadczeniobiorca nie zgłosi braku podstaw do pobierania świadczenia, wówczas ZUS może żądać zwrotu nadpłaty za okres do trzech lat.
Co ważne, zarzuty o pobieraniu nienależnych świadczeń można podnosić wyłącznie wtedy, kiedy osoba pobierająca miała świadomość, że doszło do błędu. W sytuacji, gdy pomylił się urzędnik, można dochodzić swoich praw, odwołując się od decyzji administracyjnej.
Odsetki od nienależnie pobranego świadczenia – zasady naliczania
Decyzja o nienależnie pobranych świadczeniach może zaskoczyć świadczeniobiorców. ZUS ma pięć lat na wystawienie takiej decyzji. Wówczas może żądać zwrotu świadczeń, które nie są już pobierane wraz z odsetkami liczonymi od daty wypłaty pierwszego nienależnego świadczenia do daty jego zwrotu. Tak długi okres naliczania odsetek może generować bardzo duże kwoty.
Zmiana w naliczaniu odsetek liczonych od wypłaty nienależnie pobranego świadczenia a nie od wydania decyzji ZUS-u została wprowadzona wraz z nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 18 września 2021 r.
