Badania nad rakiem to kolejna ofiara wojny Trumpa z naukowcami. Zabójcza mieszanka ignorancji oraz ideologii sieje spustoszenie w instytucjach medycznych stanowiących dotychczas chlubę Ameryki.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Znaleźliśmy klucz do autyzmu — zaanonsował ni z gruszki, ni z pietruszki prezydent USA na pogrzebie chrześcijańsko-nacjonalistycznego aktywisty Charliego Kirka. Tłum ryknął radośnie, lecz poza środowiskiem MAGA mało kto tę radość podzielał.
Jak brzmiała rzeczona odpowiedź — wedle Trumpa — „jedna z najważniejszych rzeczy, które osiągnęliśmy w historii naszego kraju”? Otóż autyzm to skutek przyjmowanie podczas ciąży paracetamolu.
Łysenkizm po amerykańsku
Etyka lekarska nie pozwala prowadzić testów z udziałem ciężarnych kobiet, więc cytowani przez prezydenta badacze posłużyli się wyłącznie analizą danych statystycznych. Wątła zależność znikała w przypadku rodzeństwa, co potwierdza przypuszczenia, że autyzm ma podłoże genetyczne, czynniki środowiskowe odgrywają rolę drugorzędną lub żadną, a pozorny wzrost zachorowań wynika ze zmiany kryteriów diagnostycznych. Trump straszył jednak przyszłe matki: „Nie bierzcie tylenolu. Nie bierzcie. Walczcie jak cholera, żeby nie brać”. Mimo że ten właśnie lek najbezpieczniej, bez skutków ubocznych, zbija wysoką gorączkę, która naprawdę zagraża nienarodzonemu dziecku. Rząd zalecił — też na podstawie niedowiedzionych poszlak — jako środek przeciw zaburzeniom ze spektrum autyzmu kwas folinowy (leucovorin). Cóż, wprawdzie nie pomoże, ale przynajmniej nie zaszkodzi.
Płynące z Białego Domu pseudomedyczne enuncjacje, podobnie jak konferencje Trumpa po wybuchu pandemii, mają dowieść, że władza — tym razem w osobie nowego sekretarza zdrowia Roberta F. Kennedy’ego — przywiązała najwyższą wagę do problemu i oto są pierwsze rezultaty. Czemu akurat autyzm? Nie umniejszając jego znaczenia, warto przypomnieć, że stanowi główną oś teorii spiskowych o szkodliwości szczepionek. Niewykluczone, że cała ta szopka była jedynie preludium do kolejnych ataków na standardy immunizacji, które Kennedy i jego szef konsekwentnie podważają.
W ZSRR przez blisko 20 lat jedynie słuszny kierunek rozwoju biologii wytyczał łysenkizm. Zgodny z marksizmem, za to kompletnie nieprzystający do faktów. Przeczono istnieniu genów, czynnikiem determinującym adaptację organizmów i ewolucję gatunków miała być zmienność środowiska. Iwan Miczurin zmuszał jabłonki do przybierania pożądanych cech, zaszczepiając im pędy rzekomo silniejszych „mentorów”. Placówki badawcze stały się polem walki klasowej. Zwolenników burżuazyjnej nauki — zwłaszcza takich jej osiągnięć jak teoria względności, cybernetyka czy mechanika kwantowa — reżim kneblował bądź wsadzał do łagrów.
W dzisiejszej Ameryce rząd podejrzliwie traktuje naukę nie burżuazyjną, a liberalną. I coraz brutalniej ją sekuje. Trump jest nieprzychylny jajogłowym z tych samych przyczyn, co Stalin. Przede wszystkim ich ustalenia nie pasują do ideologii. Choćby prezydent pękł, zaklinając rzeczywistość, klimat Ziemi się zmienia. Obowiązek szczepień wyrugował wiele groźnych chorób i zapobiega epidemiom innych (natomiast nie stanowi przyczyny autyzmu). Rzadkie gatunki zwierząt oraz roślin wymierają. Pan Bóg nie stworzył jedynie mężczyzny oraz kobiety, osoby transpłciowe istniały, istnieją i będą istnieć, cierpiąc wskutek różnicy między gender przypisanym a odczuwanym. Covidu nie da się wyleczyć zastrzykami z bielinki ani „wpuszczaniem światła do ciała”.
Ponadto lider MAGA zdaje sobie sprawę, że przytłaczająca większość naukowców to nie tylko liberałowie, lecz również zarejestrowani wyborcy Partii Demokratycznej, czyli — w jego wizji świata — polityczni wrogowie knujący spiski. Jeśli chodzi o dokonania akademików, trudno przeliczyć je na pieniądze czy szybko zmonetyzować, a często zdają się nie mieć żadnego praktycznego zastosowania i tym samym realnej wartości. Uczeni, zamiast pomagać, szkodzą gospodarce np. forsując normy ochrony środowiska. Wkurzają najtwardszy elektorat, czyli ewangelicznych fundamentalistów, lansując tezy sprzeczne z prawdami objawionymi. A humanistom już kompletnie odbija — zamknięci w swych wieżach z kości słoniowej plugawią najświętsze tradycje narodu.
Usankcjonowanie ciemnoty
Podczas pandemii prezydent rozpowszechniał fałszywe informacje o medycznych sukcesach, by zamaskować brak prawdziwych. Teraz próbuje odwrócić uwagę od niszczenia instytucji, które przez dekady dbały o zdrowie Amerykanów. Ponad pół wieku temu Richard Nixon ogłosił „wojnę z rakiem”. Kolejne administracje hojnie łożyły na badania i trudno byłoby wskazać program, który cieszyłby się równie jednomyślnym poparciem obu partii. W rezultacie współczynnik zgonów spowodowanych nowotworami malał wśród najmłodszych obywateli o 25,9 proc. na dekadę, a wśród najstarszych — 6,8 proc.
Opracowano tańsze i mniej inwazyjne terapie. Kobietom nie usuwa się rutynowo piersi (mastektomia) jak dawniej, a jedynie sam guz (lumpektomia). Przewlekła białaczka szpikowa stała się chorobą uleczalną dzięki imatynibowi (glivec). W roku 2000 Narodowy Instytut Raka (NCI) zakomunikował, że połowa amerykańskich ofiar nowotworów odzyskuje pełnię zdrowia. Wojna potrwa długo ze względu na kompleksowy charakter mutacji powodujących rozwój guza, ale naukowcy od dawna nie poruszają się jak dziecko we mgle, umieją wytyczać kierunek badań. Krok po kroku zbliżają się do celu, a kluczowe w tym procesie jest wsparcie państwa. „Journal of Clinical Oncology” obliczył, że każde 326 dol. wydane przez rząd na walkę z rakiem przedłuża życie jednego człowieka o rok.
Tyle że Trump nie ma głowy do złożonych problemów, interesują go wyłącznie rozwiązania natychmiastowe, a raczej ich pozory. W ciągu pół roku odebrał naukowcom dotacje warte setki milionów dolarów, uznając, że idą na inicjatywy skażone nienawistnym DEI (różnorodność, równość, integracja). Jednocześnie zawiesił wypłatę miliardów do czasu weryfikacji badań przez swoich ludzi, bo przecież wszystko, co finansował Biden, musi być złe. Na tym nie koniec. W projekcie przyszłorocznego budżetu Biały Dom obciął nakłady na NIC z 7,2 mld do 4,5 mld dol. Oszczędności pomogą zrefundować ulgi podatkowe dla najbogatszych, choć 2,7 mld to kropla w morzu ich potrzeb. Wszystkie dotychczasowe cięcia — po uwzględnieniu inflacji — zmniejszyły nakłady USA na walkę z rakiem do poziomu sprzed 30 lat.
Trump próbował realizować swoje gospodarcze i polityczne koncepty kosztem chorych już za poprzedniej kadencji. Zaproponował wówczas 22-procentową redukcję budżetu Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH), lecz kongresmeni odrzucili poprawkę. Społeczne przyzwolenie na walkę z nauką wzrosło wskutek pandemii. Dla prawicy wrogiem publicznym numer jeden stał się ówczesny dyrektor National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) Anthony Fauci. Czemu? Bo mówił prawdę. Prostował mylne wieści rozpowszechniane przez Biały Dom, wyjaśniał, że szczepionki nie da się „opracować na dniach”, ujawnił braki respiratorów i zestawów do badań diagnostycznych, a tym samym niemożność precyzyjnego określania liczby zarażonych.
Ponieważ wódz jest nieomylny, jego zwolennicy obciążyli medyczny establishment winą za nakaz noszenia masek, kwarantannę, utratę pracy. Wkrótce potem do głosu doszli antyszczepionkowcy, w większości o przekonaniach prawicowych, więc radykalizująca się Partia Republikańska przygarnęła również ich. Od zawsze cechujące konserwatystów antynaukowe tendencje zyskały rangę światopoglądu i stały się elementem doktryny MAGA. Trudno o bardziej jaskrawy przykład odgórnego usankcjonowania ciemnoty niż mianowanie ministrem zdrowia Kennedy’ego.
Piach w tryby
Gdyby Trump zamierzał sensowniej rozplanować wydatki na badania medyczne czy nawet poczynić jakieś uzasadnione oszczędności, naukowcy ochoczo by przyklasnęli. Tnie jednak na oślep, a zarazem dokonuje gruntownej wymiany kadr w oparciu o kryteria ideologiczne zamiast merytorycznych. Nowy dyrektor NIH Jayanta Bhattacharya w czasie pandemii opublikował — za pieniądze przeczącego zmianom klimatu think tanku American Institute for Economic Research (AIER) — list otwarty (Great Barrington Declaration), w którym wzywał do zaprzestania lockdownów, zniesienia obowiązku noszenia masek, otwarcia szkół i zakładów pracy, by jak najwięcej ludzi zaraziło się wirusem, a tym samym całe społeczeństwo zyskało odporność zbiorową. Dodatkowe zgony uznał za cenę wartą zapłaty.
Szefem Centrum Zwalczania i Prewencji Chorób (CDC) został Jim O’Neill — eksdyrektor funduszów inwestycyjnych Petera Thiela Clarium Capital, a następnie Mithril Capital. Wcześniej z tej funkcji wyleciała mikrobiolożka Susan Monarez, bo odmówiła zatwierdzenia ograniczeń w dostępie do szczepionek na COVID-19, które wprowadził Kennedy. Po jej zwolnieniu dymisje złożyło czworo najwyższych rangą urzędników CDC. A nowym władcom Departamentu Zdrowia tylko w to graj. „Bardzo uważnie przeanalizowali, jak działają NIH, zatem potrafią sypać piach we właściwe tryby z zastraszającym skutkiem” — tłumaczy „New York Times’owi” mechanizm administracyjnego wygaszania studiów nad nowotworami szefowa ds. badań Narodowego Instytutu Raka Sarah Kobrin.
Wtóruje jej Michael Lauer, były wicedyrektor NIH, odpowiedzialny za dotacje, który zrezygnował ze stanowiska w lutym: „Absolutnie nikt nie oczekiwał rzezi na taką skalę. Doprowadzili do totalnej katastrofy, a naprawa systemu zajmie dekady, jeśli w ogóle uda się przywrócić normalność”. Przesada? Niestety nie. Jeden z przykładów używania siekiery zamiast skalpela to kwestia zwrotu tzw. kosztów pośrednich instytucji badawczych. Dotychczas laboratoria negocjowały je z rządem indywidualnie. Przykładowo wydział medycyny Uniwersytetu Massachusetts (UMass Chan) odzyskiwał 67,5 proc. wydatków.
Za pierwszej kadencji Trump próbował wprowadzić limit 10 proc., ale nie zgodził się Kongres. Na początku tego roku NIH bez aprobaty ustawodawców arbitralnie ustalił limit 15-procentowy. Choć władze Massachusetts i 21 innych stanów zaskarżyły decyzję, postępowanie może ciągnąć się latami, a pieniądze są potrzebne już. UMass Chan musiał posłać na przymusowe, bezterminowe urlopy ok. 200 pracowników naukowych. Stanęły lub lada chwila staną eksperymenty z zakresu naświetlania błyskowego — poddawania guzów radioterapii trwającej ułamki sekund bez niszczenia przyległych tkanek (Uniwersytet Ohio), modelowania nowotworów przy użyciu sztucznej inteligencji (Stanford), wczesnego ich wykrywania, nawet 3 lata przed wystąpieniem objawów, za pomocą prostych testów krwi (Johns Hopkins), antyrakowych szczepionek (Uniwersytet Waszyngtonu).
Przy czym finansowanie tych ostatnich padnie prawdopodobnie ofiarą nie tyle cięć ogólnych, co paranoi Kennedy’ego, który już zakazał finansowania z budżetu badań nad szczepionkami mRNA przeciw chorobom zakaźnym. „Trwał najbardziej owocny okres w historii badań nowotworów — podkreśla bynajmniej nie wróg Trumpa, lecz mianowany przez niego 8 lat temu dyrektorem Narodowego Instytutu Raka i pełniący tę funkcję do roku 2022 Norman Sharpless. — Dziś stan psychiczny moich kolegów oscyluje między lękiem a grozą”.