Szatan jest wszędzie: w zgwałconym dziecku, w łonach kobiet, które poroniły, w skrzywdzonych seksualnie, w dzieciach, które pokutują za grzechy swoich przodków, osobach homoseksualnych, wegetarianach, ludziach, którzy przyjmują leki psychotropowe. To prawdziwe słowa kapłanów, którzy twierdzą, że wypędzają diabła. Biskupi przez lata udawali, że problemu nie ma. Dopiero gdy sprawę nagłośniły media, musieli wziąć się do roboty.
12 listopada do księgarń trafiła moja książka „Mieli nas za opętanych. Historie nadużyć egzorcystów”. To zapis wielkiego cierpienia i traumy osób, które przez lata były poddawane egzorcyzmom przez księży Kościoła katolickiego.
Piekło
Kobiety, z którymi rozmawiałem, podczas rytuału wypędzania demonów, były bite, wiązane i kneblowane stułą. Księża w miejsca intymne wcierali im olej i sól egzorcyzmowaną. Duchowni w imię patologicznie rozumianej posługi znęcali się nad nimi również psychicznie i duchowo.
Ksiądz każe jej klęczeć. Julia nie chce, ale posłusznie klęka. I znowu okazuje się, że diabeł siedzi w jej biuście, bo ksiądz próbuje nasmarować jej piersi olejem egzorcyzmowanym. Odpycha rękę, krzyczy, przeklina go. — Czułam do siebie takie obrzydzenie, że nie pojechałam do domu, tylko znów na tory. Chciałam się zabić. Nienawidziłam siebie i tego, że mnie dotykał — mówiła mi wówczas młoda kobieta.
W dniu premiery książki Katolicka Agencja Informacyjna, czyli agencja prasowa polskiego Episkopatu, opublikowała wywiad z rzecznikiem Episkopatu na temat egzorcyzmów. To o tyle zaskakujące, że o. Leszek Gęsiak ani nie jest egzorcystą, ani bynajmniej nie jest ekspertem w tej dziedzinie. Cały wywiad liczył zaledwie trzy pytania i był kołem ratunkowym, rzuconym Episkopatowi.
— Biskupi polscy czuwają nad formacją i pełnieniem posługi egzorcystów […] Konferencja Episkopatu Polski podejmuje kwestię posługi egzorcystów i troszczy się o ich właściwą formację — próbował zaklinać rzeczywistość o. Gęsiak.
Szatan wysyła SMS-y
Prawda była jednak inna. Egzorcyzmy w Polsce całkowicie wymknęły się spod kontroli biskupów.
Coś, co miało być jedynie modlitwą, stało się biciem, bezprawnym przywiązywaniem do stołu skórzanymi pasami, obcinaniem paznokci do krwi, wpychaniem drewnianego krzyża do ust czy polewaniem „opętanych” wodą święconą. Biskupi, którzy powinni kontrolować posługę egzorcystów, zwykle nawet nie mają pojęcia, że rytuał wypędzania demona w rzeczywistości często przypomina sceny z horrorów.
I wcale mnie to nie dziwi. Pracując kilkanaście miesięcy nad reportażem, odbyłem kilka prywatnych rozmów ze znajomymi biskupami. Jeden z nich, gdy zapytałem go, jak wygląda walka z diabłem na terenie jego diecezji, powiedział mi, że szatan wysyła do księdza SMS-y i e-maile.
— Jeden z naszych egzorcystów jest w bardzo złym stanie… Szatan ciągle go atakuje. Wysyła mu mnóstwo SMS-ów i e-maili. Nie może spać, bo szatan atakuje w dzień i w nocy. Pokazywał mi, naprawdę straszne — mówił z całkowitą powagą na twarzy.
Trudno oczekiwać jakichkolwiek zmian, jeśli nawet biskupi wierzą w takie rzeczy. Ale jednak coś drgnęło. Wielu hierarchów musiało się przejąć problemem, ponieważ sprawa egzorcystów i ich posługi stanęła na ostatnich obradach Episkopatu. Sami biskupi ewidentnie doszli do wniosku, że kapłani nie są odpowiednio przygotowani do swojej pracy oraz wyrządzają ludziom ogromną krzywdę. Dlatego zdecydowali o powołaniu odpowiedniego studium.
Kurs dla egzorcystów
Jak dowiedzieliśmy się w ubiegłym tygodniu, studium zostanie otwarte na Akademii Katolickiej w Warszawie. To trwający trzy semestry kurs, który ma przygotować do posługi uwalniania duchowego.
— Prezbiterzy otrzymają dodatkowe przygotowanie w zakresie wykładów i warsztatów praktycznych, obejmujących wiedzę z zakresu teologii, filozofii, prawa kanonicznego, psychologii i psychiatrii. Jest to ogromnie ważne, aby te osoby bazowały nie tylko na osobistym doświadczeniu czy też formacji wyniesionej z seminarium, ale żeby otrzymali konkretną formację akademicką — tłumaczył na konferencji prasowej abp Tadeusz Wojda.
Przewodniczący KEP zapomniał tylko dodać, że dotychczas egzorcyści nie mieli żadnego przygotowania. Właściwie jest jeszcze gorzej. Wielu z nich wciąż uważa, że psychologia i psychiatria to wymysł szatana, a leki mogą człowiekowi bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Zapowiedź Episkopatu to krok w dobrą stronę, choć diabeł — nomen omen — tkwi w szczegółach. Jak wynika z ustaleń „Newsweeka”, ten nowy kurs wcale nie będzie obowiązkowy dla każdego egzorcysty.
— Studium będzie ofertą skierowaną wyłącznie do prezbiterów, którzy otrzymają rekomendację własnego ordynariusza — informuje nas biuro prasowe Episkopatu.
Drugim problemem jest to, że wciąż nie wiadomo, jaki program będzie realizowany ani kto będzie za niego odpowiedzialny. Kadra wykładowców, którzy mają przygotowywać księży, również nie jest znana.
— Rozpocznie działalność od nowego roku akademickiego w Akademii Katolickiej w Warszawie. Obecnie trwają prace nad programem studium oraz nad wyłonieniem kadry wykładowców — dowiadujemy się w KEP.
Jest pierwszy pozew
To nie pierwszy raz, gdy biskupi chcą znormalizować pracę egzorcystów. Już w 2015 r. Episkopat wprowadził zalecenie, by każda osoba przed egzorcyzmami była poddawana opinii specjalistycznej. W praktyce często ten zapis jest martwy. W swoim życiu spotkałem tylko jedną kobietę, którą ksiądz faktycznie wysłał do psychiatry. Pozostali są święcie przekonani o swojej nieomylności.
Z moich ustaleń wprost wynika, że bardzo niewielu z ok. 120 księży egzorcystów ma jakiekolwiek pojęcie o psychiatrii, a niektórzy z nich otwarcie negują jej znaczenie i uważają, że medycyna nie powinna się wtrącać w problemy duchowe. Ludzie bez elementarnej wiedzy i przygotowania oceniają, co jest chorobą, a co opętaniem. To przecież gotowy przepis na nieszczęście.
Wiem, że niektórzy księża i nieliczni biskupi zdają sobie sprawę, że skala krzywd wyrządzonych podczas egzorcyzmów może być ogromna. W kuluarach pojawiają się nawet skrajne opinie, że skala skrzywdzenia może przekraczać swoim rozmiarem nawet problem pedofilii w Kościele katolickim.
Jedno jest pewne: pierwszy pozew przeciwko diecezji, która nie dopilnowała swojego egzorcysty, został już złożony. Jeśli sąd podzieli opinię prawnika osoby pokrzywdzonej, może dojść do prawdziwego przełomu i zerwania z wieloletnią kulturą milczenia. A wtedy nawet egzorcystyczne studia niewiele pomogą Kościołowi.