Polska stanie się „militarnym tygrysem”? Ekspert: rysują się różne scenariusze

Newsweek: – Wszyscy mówią o tym, że trzeba się szykować na wojnę z Rosją. Trzeba? I czy Polska byłaby gotowa obronić się dziś?

Dr Tomasz Smura: – Wojny nie wybuchają z dnia na dzień. To jest proces. Rosyjska inwazja na Ukrainę zaczęła się w lutym 2022 r., ale Rosjanie szykowali się do niej tak naprawdę od aneksji Krymu w 2014 r. Ostatnia faza przygotowań, kiedy było już widać ruchy wojsk, kiedy amerykański wywiad informował, że zaczyna się robić gorąco, trwała kilkanaście miesięcy. W dzisiejszych czasach, kiedy mamy rozbudowany system rozpoznania satelitarnego, ciężko jest zebrać większe siły tak, żeby nikt tego nie zauważył. Duża operacja wojskowa wymaga wielu miesięcy przygotowań. W obecnej sytuacji nie ma ryzyka, że Polska zostałaby z dnia na dzień zaatakowane przez Federację Rosyjską. Druga sprawa: Rosja jest uwikłana w wojnę w Ukrainie, utrzymują na froncie ukraińskim od 400 tys. do pół miliona żołnierzy.

Teraz Putin rozbudowuje armię.

– Ale wciąż Rosja nie byłaby w stanie zaangażować się w równoległy konflikt, czy to przeciw państwom bałtyckim, czy Polsce. Fizycznie nie mają tylu żołnierzy. Jeśli nawet założymy niebezpieczny scenariusz, że Rosjanie kończą wojnę w Ukrainie na swoich warunkach, potrzebowaliby przynajmniej kilku, kilkunastu miesięcy, żeby się przygotować. Odpowiadając na pańskie pierwsze pytanie: polskie siły zbrojne są w fazie rozbudowy, na pewno potrzebowalibyśmy czasu, żeby dobrze się do takiej operacji przygotować. Ale w tej chwili ten czas mamy.

Wielu zachodnich analityków uważa, że Polska wyrasta niemal na wschodzącego militarnego tygrysa. Taki mamy dobry PR? Czy rzeczywiście tak jest?

– Coś jest na rzeczy. Rzeczywiście jesteśmy postrzegani jako jeden z kluczowych potencjalnych filarów bezpieczeństwa w kontekście całego NATO. Wydajemy ponad 4 proc. PKB na obronność, ambicją naszych sił zbrojnych jest osiągnięcie pułapu przynajmniej 300 tys. żołnierzy. Pytanie, czy to jest realne, czy nie. Mamy duże plany modernizacyjne, w krótkim okresie kupujemy ponad 400 czołgów, aspirujemy, żeby tę liczbę rozwinąć do ponad tysiąca. To będzie więcej niż pozostałe duże europejskie państwa NATO razem wzięte. Polska jest rzeczywiście dobrym przykładem tego, jak podchodzić do polityki bezpieczeństwa.

Co by się stało, gdyby Stany Zjednoczone wyszły z NATO? Z jakimi państwami Polska mogłaby współpracować w zakresie obronności?

– Musimy przygotować się na różne scenariusze. Teoretycznie wyjście Stanów Zjednoczonych jest jednym z nich, choć osobiście uważam, że to bardzo mało prawdopodobne. Różne sygnały płynące ze środowiska politycznego Donalda Trumpa o możliwym wycofaniu się Ameryki z NATO, to raczej język kampanii wyborczej albo próba wymuszenia na państwach europejskich większych inwestycji w obronność.

Ale USA wcale nie muszą wychodzić z NATO. Może się okazać, że w przyszłości Amerykanie będą musieli zaangażować się w sytuację w Azji Wschodniej. Pojawiła się głośna koncepcja autonomii strategicznej Europy. Odpowiadając precyzyjne: są różne konstrukcje, które już się rysują. Polsce, jeśli chodzi o percepcję bezpieczeństwa, najbliżej jest z państwami bałtyckimi. Do tego dochodzi Skandynawia: jest nam bardzo blisko do Finlandii i Szwecji. Mamy bardzo bliskie stosunki z Wielką Brytanią. A więc północna Europa – Polska, kraje bałtyckie, Szwecja, Finlandia. Bardzo ciekawie zaczynają także wyglądać relacje z Francją, która bardzo zmienia swoje podejście do polityki bezpieczeństwa. Przypomnę słynną wypowiedź prezydenta Macrona o tym, że nie powinniśmy wykluczać wysłania sił NATO do Ukrainy.

Jak pan tę wypowiedź ocenia?

– Dość pozytywnie. Macron to zresztą później tłumaczył. Od początku błędem było mówienie, że NATO na pewno nie wyśle żołnierzy. Takich rzeczy nie mówi się przeciwnikowi, niech Rosja się zastanawia, co my zrobimy, a czego nie. Wielu rzeczy nie można dziś wykluczyć, bo Ukraina jest bardzo ważna dla bezpieczeństwa europejskiego. Jeśli przegra tę wojnę, to kilkanaście miesięcy później Rosja może stać się poważnym zagrożeniem dla państw NATO. W naszym interesie jest, by Ukraina nie przegrała. Wspieranie Kijowa to znacznie mniejszy koszt niż potencjalne radzenie sobie z Rosją na naszym terenie.

Myślę, że prezydent Macron postanowił przełamać tabu i to nie był zły ruch. Jego propozycja, jak wiemy, została poparta przez ministra Sikorskiego, kilka innych państw NATO się od tych słów nie odżegnało. Myślę, że ta propozycja jest na stole.

Tymczasem Rosjanie radzą sobie dziś na froncie znacznie lepiej niż półtora roku temu.

– Zdecydowanie. Pierwsza faza wojny była dla Rosji kompromitacją. Teraz jest rzeczywiście inaczej. Zmienili się dowódcy na różnych szczeblach, rosyjski przemysł przestawił się na tory wojenne, Rosja produkuje dziś bardzo dużo sprzętu wojskowego. Może nie najlepszej jakości, ale to im wystarczy. Złapali inicjatywę, radzą sobie lepiej, ale nic nie jest jeszcze rozstrzygnięte. Jeśli Zachód, a przede wszystkim Ameryka, zaangażuje się na poważnie w pomoc, to ta wojna może się skończyć w sposób absolutnie korzystny, i dla Ukrainy, i dla Zachodu.

Niektórzy amerykańscy analitycy uważają, że jedyny sposób, by przydusić rozpędzoną rosyjską gospodarkę, to fizyczna morska blokada dróg transportowych rosyjskich surowców. To realne?

– Bardzo problematyczne. Rosjanie mogliby uznać to za wypowiedzenie wojny. Trudno sobie to dziś wyobrazić. Jest inny problem: sankcje, które Zachód nałożył na Rosję, są dziurawe. Trzeba je uszczelnić. Lepszego pomysłu na Rosję nie mamy. Zbrojenie Ukrainy, nakładanie nowych sankcji i uszczelnianie tych, które już zostały nałożone. Rosyjska gospodarka okazała się dużo bardziej wytrzymała, niż na początku sądziliśmy. Ale długo tak nie dadzą rady. Wydają koło 50 proc. budżetu na siły zbrojne i kontynuowanie wojny w Ukrainie. Wciąż mają sporo zapasów, które zgromadzili przez ostatnie dwadzieścia lat, ale one się w którymś momencie skończą. Może to zająć dwa, może trzy lata. Ale nie będzie trwało wiecznie.