Nie ma w polityce niczego, co łączy tak żarliwie i trwale, jak wspólny wróg. W tym sensie prezydent Andrzej i premier Donald są sobie wyjątkowo bliscy, bo mają jeden interes: pozbycie się prezesa Jarosława.
Przez lata mówili o sobie tylko źle.
Tusk o Dudzie: „Prezydent Rzeczpospolitej powinien dbać o jej reputację. Andrzej Duda robi wszystko, aby ją zrujnować. To wstyd na cały świat”.
Duda o Tusku: „To kłamca, chyba największy kłamca polityczny w historii III Rzeczypospolitej”.
Dziś inaczej rozkładają akcenty.
Tusk o Dudzie: „Dobrze się stało, że prezydent niezależnie od tego, co się czasem dzieje w jego partii, wyszedł poza szablon PiS.”
Duda o Tusku: „Premier Donald Tusk jest bardzo dobrym rozmówcą, jest niezwykle kompetentnym politykiem, przede wszystkim z wielkim doświadczeniem i wielką wiedzą”.
Mógł Andrzej Duda zrobić wiele, żeby zablokować Tuskowi drogę do władzy. Wszystko zresztą na to wskazywało, gdy pod koniec maja minionego roku podpisał słynną ustawę „lex Tusk”, przygotowaną naprędce na polecenie Kaczyńskiego, który chciał szefa Platformy uznać za narzędzie Kremla i ukarać zakazem zajmowania stanowisk publicznych przez 10 lat. Szybko się jednak prezydent opamiętał i raptem po 4 dniach złożył własny projekt zmian w antytuskowej ustawie, który całkowicie ją wykastrował.
Mógł prezydent próbować odmówić wręczenia Tuskowi nominacji premierowskiej, ale tego nie zrobił — mimo że takie było oczekiwanie prezesa.
Wszystko to są dowody na to, że to już nie jest ten sam zieloniutki Duda, który po objęciu prezydentury w 2015 r. dostawał polecenia od Kaczyńskiego. Właściwie to polecenia pochodziły od Kaczyńskiego, ale Dudzie komunikowali je prezesowscy pomagierzy.
Kaczyński Dudy nigdy nie szanował. Uważał go za człowieka niezbyt imponującego formatu, który nie dorasta do pięt jego bratu, Prezydentowi Wszech Czasów. Od początku prezydentury traktował go pobłażliwie jako swego notariusza i nigdy nie zrozumiał, że urząd obudził w Dudzie ambicję i potrzebę uznania.
Dziś Duda jest przeczulony na punkcie swego urzędu, by nie powiedzieć — majestatu. Tym gorzej znosi wręcz ekshibicjonistyczne upokarzanie ze strony Kaczyńskiego, który obnosi się z tym, że od niemal czterech lat nie ma z nim bezpośredniego kontaktu. Co więcej — tuż po przegranych wyborach Kaczyński ze srogą miną oznajmił, że to Duda jest winien utraty władzy, bo zawetował ustawy sądowe PiS w 2017 r., które oddawały cały wymiar sprawiedliwości w ręce Ziobry i w ten sposób gwarantowały dalsze sukcesy polityczne PiS.
W tym sensie Duda nie miał żadnego powodu, żeby rzucać Tuskowi kłody pod nogi. I nie miał żadnego interesu, aby realizować szalone pomysły prezesa, takie jak rozpisanie przyspieszonych wyborów zaraz po zmianie władzy.
Tusk jako premier stosuje wobec Dudy konsekwentną politykę. Dba o dobre poczucie prezydenckiego majestatu — odbiera telefony, przychodzi na spotkania, grzecznie czeka i wstaje, gdy prezydent wchodzi. A z drugiej strony konsekwentnie omija Dudę, rozmontowując państwo PiS nawet tam, gdzie wyrażona podpisem zgoda prezydenta jest niezbędna. Pozamiatał prokuraturę, stawia prezesa NBP przed Trybunałem Stanu, hurtowo wymienia ambasadorów, uznał Trybunał Konstytucyjny za byt nieistniejący. Znaczy to jednak, że Duda jest skazany na permanentną konfrontację z Tuskiem, który — co widać po 100 dniach — nie spieszy się z masową realizacją obietnic wyborczych, za to spieszy się z depisizacją państwa.
Kaczyński się wścieka, że Duda robi za mało, aby zwalczać Tuska. Zapewne tak jest. Czasem prezydent zmarszczy czoło i powie kilka cierpkich słów, czasem odmówi jakiegoś podpisu. Największe pretensje miał po zatrzymaniu Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika w Pałacu Prezydenckim — rzucił wówczas Tuskowi westernową frazę „wszedł pan do mojego domu, nie zapomnę tego”. Długo zadry w sercu jednak nie trzymał — zaraz potem spotkali się, żeby rozmawiać o pomocy dla Ukrainy i razem polecieli do USA.
I Duda i Tusk korzystają na tej specyficznej politycznej symbiozie. Wojna z Tuskiem buduje Dudę — prezydent staje się punktem odniesienia dla elektoratu prawicowego. Wszak nawet jeśli Duda nie ma zbyt wielu instrumentów, żeby zatrzymać Tuska, to Kaczyński ma ich jeszcze mniej. Plus dwa krzyżyki na karku więcej.
W tym sensie — paradoksalnie — upadek rządów PiS jest politycznie korzystny dla Dudy. Dopóki rządził Kaczyński, prezydent nie był w stanie się wybić na w pełni niezależną pozycję polityczną. A po wyborach tak właśnie się dzieje — wszak Duda pozostanie jeszcze przez półtora roku najważniejszą postacią z kręgu PiS, która zachowała władzę. Prezydent przeznaczy ten czas na cementowanie sojuszu z Mateuszem Morawieckim, obliczonego na odsunięcie Kaczyńskiego od kontroli nad PiS i przeformatowanie partii w bardziej centrową.
Tusk też nie mógł sobie wymarzyć lepszego prezydenta z PiS. Premier wyraźnie liczy na rozpad PiS — i tą swoją „depisizacją połączoną z przyspieszeniem spraw prokuratorskich przeciwko byłym ministrom takim jak Ziobro ewidentnie chce to przyspieszyć. Gra Dudy i Morawieckiego obliczona na wysadzenie Kaczyńskiego z siodła mimowolnie wpisuje się w ten scenariusz.
Duda może się też rządowi przydać, gdy w USA wybory wygra jego pierwszy Donald — prezydent naprawdę uwielbia Trumpa i wierzy, że to dobry kandydat dla Polski.
Jeśli Tusk — jak wierzy Duda — wystartuje na prezydenta, a Duda — na co liczy Tusk — przyczyni się do wysłania zbawcy narodu na emeryturę, to ta symbioza może potrwać znacznie dłużej.
