Taco Hemingway jest świetny, tekstowo bardzo intrygujący. Jeśli chodzi o Dawida Podsiadłę, to bywa różnie, bardziej mi się podobały jego pierwsze piosenki. Staranniej były nagrywane — mówi w podcaście „Rachunek sumienia” Marek Dutkiewicz, twórca tekstów do wielu polskich przebojów m.in. „Jolki”.
Gościem Magdaleny Rigamonti i Tomasza Sekielskiego jest Marek Dutkiewicz, autor tekstów piosenek i scenarzysta. Utwory z jego tekstami grali m.in. Budka Suflera, Halina Frąckowiak, Kombi, Urszula czy Zdzisława Sośnicka.
— Teksty pana piosenek to jest historia Polski — mówi Magdalena Rigamonti. — Czy piosenkowo to pan sobie robi taki rachunek sumienia? Co pan opowiadał w danym momencie? W jakim miejscu życia pan był, kiedy pan pisał daną piosenkę?
Dutkiewicz mówi, że nie lubi podsumowań. Powtarza, że wciąż pracuje, pisze i jeździ na koncerty. — Miałem zawsze tendencje reportażowe. I te fragmenty rzeczywistości, które gdzieś tam zostały, to one, być może nie zawsze świadomie, wkraczały do tych piosenek — odpowiada Dutkiewicz.
Rigamonti pyta, czy niektóre piosenki nie były bardziej polityczne, i wymienia piosenkę, którą Dutkiewicz napisał dla Lombardu.
— „Szklana pogoda”? — pyta Dutkiewicz. — No ja mieszkałem w takim bloku, który tam został opisany. Blok na ulicy Reymonta, 11 klatek. Ten blok, gdzie może już rzadziej okna niebiesko od telewizorów świecą, ciągle tam stoi. Nie za wiele się zmieniło.
Skąd się wzięła „Jolka?”
A skąd wzięła się „Jolka, Jolka, pamiętasz”?. Dutkiewicz wspomina, że znalazła się w niej scena „żebrania o benzynę”. — Może nie wszyscy wiedzą, a część widzów różni się PESEL-em od nas. Otóż podczas stanu wojennego obowiązywała reglamentacja paliw i benzyny. W Warszawie był taki specyficzny przepis, że można było zatankować 20 l, ale tylko jeśli z datą zgadzała się końcówka numeru rejestracyjnego. W dniach parzystych obowiązywała końcówka parzysta. Pani miała dwójkę, to może mogła zatankować we wtorki czwartki i soboty — tłumaczy Dutkiewicz, dlaczego w Jolce „silnik rzęził ostatkiem sił”.
— A pan się wzrusza, jak pan słyszy te piosenki? — pytają prowadzący „Rachunek sumienia”.
— Obecnie już trochę rzadziej, bo się uodporniłem, ale oczywiście to jest ciągle bardzo, bardzo miłe przeżycie. Co więcej, nagle notuję kolejną miłość narodu do tych pieśni, ponieważ od półtora roku mniej więcej co miesiąc powstaje nowy cover tych piosenek.
Skąd wynika takie zainteresowanie tekstami Dutkiewicza?
— Konkurencja jest w rzeczy samej licha. Co więcej, wtedy ta droga od nagrania do sympatii publiczności była krótka, prosta i łatwa. Teraz jest inaczej. Taśma z piosenkami kręci się bardzo szybko. Jeśli naprawdę znajdziemy jakiś utwór, który nas wzruszy, czy przemówi do wyobraźni, no to on nie ma szans, nie ma czasu, żeby zagościć w pamięci.
Czy w takim razie dziś produkuje się za mało muzyki? — pyta Tomasz Sekielski.
— Jakość bywa licha. Masa małoletnich piosenkarek skończyła szkoły podstawowe, w związku z czym oczywiście to pisanie jest proste. I potem są takie efekty. Pieniądz gorszy wyparł lepszy — mówi Dutkiewicz.
Rigamonti pyta Dutkiewicza, które jego piosenki są najczęściej grane. — Naród pokochał miłością bezgraniczną pieśń o Jolce. Jurek Owsiak gwarantował mi, że to jest wiarygodna liczba — otóż podczas festiwalu Woodstock, kiedy Budka Suflera po raz pierwszy tak oficjalnie się żegnała, no to pieśń o Jolce odśpiewało 700 tys. osób.
Z kolei, jeśli chodzi o piosenkę zespołu 2 plus 1 „Windą do nieba”, doszło, jak mówi Dutkiewicz, do rozminięcia się intencji autora z odbiorem społecznym. — To jest taki gorzki song, antyweselny. Może te rekwizyty, ta suknia z welonem czy też ten Mendelssohn ewentualnie spowodował, że to jest grane na weselach na całym świecie.
Taco Hemingway i Dawid Podsiadło
Co jest dziś ciekawego w polskim tekściarstwie?
— Polski hip-hop to jest fenomenalne zjawisko, jeśli chodzi o poszerzenie tych takich możliwości czysto językowych. Taco Hemingway jest świetny, tekstowo bardzo intrygujący. Jeśli chodzi o Dawida Podsiadłę, to bywa różnie, bardziej mi się podobały jego pierwsze piosenki. Staranniej były nagrywane. Nie tylko jego to dotyczy, ale nie zawsze można dziś rozszyfrować intencje twórców śpiewających. Jest takie zjawisko jak mijanie akcentów słownych z akcentami muzycznymi. Transakcentacja to się nazywa. Bardzo boli ucho. I utrudnia zrozumienie myśli przewodniej tej piosenki. Mrozu mi się szalenie podoba. I Organek — mówi gość „Rachunku sumienia”.
Dutkiewicz mówi też, kiedy warto zejść ze sceny. — Zdzisława Sośnicka. Szkoda ogromna, że nie śpiewa, ale to jest przykład artystki, która prawdopodobnie wiedziała, kiedy się wycofać z estrady. Grzesiek Markowski, też mam wrażenie, że z tego powodu przestał występować. Robert Plant, który przez całe życie był wokalnym ekwilibrystą, choćby w tych początkowych swoich rock’n’rollowych popisach. Kiedy się okazało, że tego głosu jest mniej, to on zwekslował w kierunku country i bardzo piękne, delikatne takie countrowe ballady ponagrywał i to są śliczne rzeczy.
Rigamonti pyta o współpracę Dutkiewicza ze sceną disco polo. — Romek Lipko miał taką ideę, że należy upgrade’ować disco polo. Nieco podnieść poziom. Uważał, że w disco polo doszli do kolosalnej popularności i zasługują na to, żeby poświęcić im nieco uwagi. Żeby te piosenki miały lepsze teksty, były lepiej zaaranżowane, lepiej wyprodukowane, po prostu żeby to było nieco szlachetniejsze.
W ten sposób powstały dwie piosenki — jedna dla zespołu Classic oraz jedna dla Zenona Martyniuka. — Pieśni poszły w świat i nie spotkały się z oczekiwanym przez Romualda uznaniem. Okazało się, że Podlasie ma gdzieś uszlachetnianie. Że im w zupełności wystarczy to skromne instrumentarium, że oni są jakby u siebie okopani — mówi Dutkiewicz.
Czym jest „Rachunek sumienia”?
Kościół. Dla jednych to skompromitowana instytucja cynicznie wykorzystująca religię jako narzędzie do zarabiania pieniędzy. Dla drugich — opoka oraz źródło wszelkiego dobra i miłości. „Rachunek sumienia” to nie jest podcast tylko o Kościele. To podcast o ludziach, na których kariery, a czasem i na całe życie, wpływ miała (lub nadal ma) instytucja, jaką jest Kościół katolicki. Jeśli nie macie w sobie uczuć religijnych, koniecznie posłuchajcie. Jeśli je w sobie macie — posłuchajcie tym bardziej.