Donald Trump twierdzi, że zakończył siedem wojen. Na razie jego pokojowe wysiłki przebiegają według schematu: wymyślić lub rozdmuchać problem, twierdzić, że się go rozwiązało, a następnie domagać się za to Pokojowej Nagrody Nobla. Jednak kiedy przyjrzymy się wysiłkom Trumpa i jego pomysłom na zaprowadzenie pokoju, to aż strach pomyśleć, jak wyglądałaby jego wersja podżegania do wojny.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
— Wszyscy mówią, że powinienem dostać Pokojową Nagrodę Nobla, ponieważ zakończyłem siedem niekończących się wojen w siedem miesięcy — powiedział w tym tygodniu na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ prezydent USA Donald Trump. Ta przechwałka była klasyczna dla Trumpa: ekstrawagancko sformułowana, nieironiczna i ewidentnie fałszywa.
Niedawny sondaż wskazuje, że tylko 22 proc. dorosłych Amerykanów uważa, że Trump zasługuje na Nagrodę Nobla — co jest dalekie od „wszystkich” — a 76 proc. respondentów stwierdziło, że na nią nie zasługuje. Być może odzwierciedla to fakt, że Trump nie zakończył siedmiu wojen. Prawdopodobnie nie zakończył nawet jednej.
Trump wymyślił wojnę Armenii z Kambodżą. Ale to nie jest największy problem
Niektóre z twierdzeń Trumpa były czystą fikcją. Przypisał sobie np. zasługę zakończenia wojny między Egiptem a Etiopią. Ale chociaż dwustronne napięcia związane z Tamą Wielkiego Odrodzenia dusiły się od lat, nigdy nie przerodziły się w wojnę. Podobnie Trump twierdził, że zakończył nieistniejącą wojnę między Kosowem a Serbią. Pomimo znacznej wrogości — i historii gwałtownych starć — oba kraje nie są w stanie wojny od lat 90-tych. Żadna wojna nie jest łatwiejsza do zakończenia niż ta, która nigdy się nie rozpoczęła.
Być może najbardziej ryzykownym wymysłem Trumpa była wojna — „zła wojna” — między Armenią a Kambodżą, krajami oddalonymi od siebie o ponad 4000 mil (6500 kilometrów), które nigdy ze sobą nie walczyły. Armenia starła się w tym roku z sąsiednim Azerbejdżanem, a Trump przekonał przywódców obu krajów do podpisania wspólnej deklaracji mającej na celu zakończenie trwającego od dziesięcioleci konfliktu. Postępy we wdrażaniu tego porozumienia utknęły jednak w martwym punkcie, a porozumieniu grozi rozpad. To, że Trump uznał ten konflikt za „zakończony”, ujawnia głębię jego ignorancji w kwestii zaprowadzania pokoju.
To samo dotyczy wojny między Demokratyczną Republiką Konga a Rwandą — Trump ma coś, czym może się pochwalić: „wspaniałe” porozumienie, w którym pośredniczyły Stany Zjednoczone. Ale choć wojna zakończyła się na papierze, śmiertelne starcia nadal trwają.
Jeśli chodzi o Kambodżę, to w lipcu zaangażowała się ona w potyczki ze swoim sąsiadem Tajlandią w związku z ich sporną granicą. Próby przymusu ekonomicznego ze strony Trumpa niewiele jednak pomogły w zażegnaniu kryzysu. To, co doprowadziło do zakończenia walk, to dyplomacja Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). Premier Malezji Anwar Ibrahim, tegoroczny przewodniczący ASEAN, gościł przywódców Kambodży i Tajlandii na bezpośrednich rozmowach w Kuala Lumpur. Podczas gdy spór graniczny, koncentrujący się głównie na własności i kontroli starożytnych świątyń hinduistycznych, pozostaje nierozwiązany, „natychmiastowe i bezwarunkowe” zawieszenie broni, w którym pośredniczył Anwar, powstrzymało przemoc.
Nie jest to jedyny przykład na to, że Trump przypisuje sobie zasługi innych w zakresie polityki zagranicznej. Po tym, jak w kwietniu wspierani przez Pakistan terroryści zabili indyjskich turystów w administrowanym przez Indie Kaszmirze, Indie podjęły zdecydowane i starannie skalibrowane działania odwetowe, przeprowadzając ataki wojskowe na pakistańskie obozy terrorystyczne. Był to pokaz siły, który zmusił Pakistan do wycofania się, ale Trump chciałby, aby świat uwierzył, że w pojedynkę pośredniczył w zakończeniu konfliktu za pomocą swojego ulubionego narzędzia: gróźb handlowych. Jego przechwałki były tak absurdalne i nieustępliwe, że indyjscy urzędnicy publicznie im zaprzeczyli.
Najbardziej zuchwałym twierdzeniem Trumpa było jednak to, że zakończył on wojnę między Izraelem a Iranem. W rzeczywistości Trump dał Izraelowi zielone światło do atakowania irańskich pozycji; rozmieścił amerykańskie zasoby wojskowe, aby pomóc Izraelowi zestrzelić irańskie pociski i drony; i nakazał zbombardowanie irańskich obiektów nuklearnych — poważnie podważając globalny reżim nierozprzestrzeniania broni jądrowej. Jeśli to jest pomysł Trumpa na zaprowadzenie pokoju, to aż strach pomyśleć, jak wyglądałaby jego wersja podżegania do wojny.
Kampania Trumpa na rzecz Pokojowej Nagrody Nobla przebiegała według znanego schematu: wymyślić lub rozdmuchać problem, twierdzić, że go rozwiązał, a następnie domagać się nagrody. Począwszy od zdjęć z przywódcą Korei Północnej Kim Dzong Unem, a skończywszy na „umowach pokojowych” na Bliskim Wschodzie (które jedynie sformalizowały istniejące stosunki między państwami Zatoki Perskiej a Izraelem), Trump angażuje się w teatr, a nie dyplomację — wystawia spektakle dla nagłówków i aplauzu. Można podejrzewać, że Norweski Komitet Noblowski nie da się nabrać. Tego samego nie można powiedzieć o zwolennikach Trumpa.
Wysiłki Donalda Trumpa dla pokoju. Wszystko dla oklasków
Absurdalne twierdzenia prezydenta USA nie tylko podważają wiarygodność jego kraju za granicą, ale także niosą ze sobą realne ryzyko. Po pierwsze, trywializują prawdziwe zaprowadzanie pokoju. Zakończenie wojen jest jednym z najtrudniejszych zadań w polityce międzynarodowej. Wymaga cichej dyplomacji, żmudnych negocjacji, które zajmują się podstawowymi przyczynami konfliktu, oraz zaangażowania w przestrzeganie wszelkich porozumień. Trump wykazał niewielkie zainteresowanie taką pracą. Wszystko, na czym mu zależy, to fanfary.
Co więcej, fałszywe deklaracje pokoju mogą maskować nierozwiązane konflikty i osłabiać czujność potrzebną do zapobiegania nowym zaognieniom, które mogą wybuchnąć z jeszcze większą zaciekłością. Takie deklaracje mogą również osłabić odpowiedzialność za niepowodzenia dyplomatyczne — a nawet za lekkomyślne działania wojskowe, takie jak te nałożone przez Trumpa na Iran.
Twierdzenie Trumpa, że zakończył siedem „niemożliwych do zakończenia” wojen, najlepiej rozumieć jako studium przypadku samooszukiwania się. Branding to nie przywództwo. Prawdziwy pokój zależy od przywódców, którzy rozumieją tę różnicę. Ale w świecie Trumpa pokój to nie brak wojny, ale obecność oklasków.
Brahma Chellaney, emerytowany profesor studiów strategicznych w Centrum Badań Politycznych z siedzibą w New Delhi i stypendysta Akademii Roberta Boscha w Berlinie. Jest autorem książki „Water, Peace, and War: Confronting the Global Water Crisis” (Rowman & Littlefield, 2013).
