Wniosek o przesłuchanie przed komisją śledczą ds. afery wizowej w charakterze świadka byłego koordynatora służb specjalnych oraz ministra spraw wewnętrznych i administracji Mariusza Kamińskiego został już wystosowany — potwierdził w podcaście „Komisja śledcza” przewodniczący Michał Szczerba.
Kamiński – ostatnio widziany kolejno w pałacu prezydenckim oraz radomskim areszcie – będzie musiał się tłumaczyć ze swojej wiedzy nt. afery wizowej oraz kroków, które jego resort podjął, mając wiedzę o całej sprawie. W tym przypadku chodzi jednak bardziej o to, jakich kroków nie podjął.
Michał Szczerba, przewodniczący komisji śledczej, w rozmowie z „Newsweekiem” potwierdził to, co już kiedyś powiedział mediom: — Kamiński nadzorował służby, a one jak głupie przyglądały się temu, że ten proceder korupcyjny się rozwija.
Teraz były wiceminister będzie musiał wytłumaczyć się z tego przed komisją śledczą.
Nazwisko byłego szefa resortu spraw wewnętrznych pojawiło się na liście świadków już na samym początku działania komisji – obok takich osób, jak Piotr Wawrzyk, Mateusz Morawiecki czy Jarosław Kaczyński, ale dziś już wiadomo, że Kamiński niebawem stanie przed komisją. Kiedy dokładnie? Mariusz Kamiński – o czym szerzej opowiadamy w podcaście – ma szansę na zdobycie politycznego hat-tricka. Jego nazwisko pojawia się również na listach świadków komisji śledczej ds. Pegasusa oraz komisji śledczej ds. wyborów kopertowych.
Zgodne milczenie szpiegów
Nie zmienia to faktu, że ostatni tydzień nie był szczególnie udany dla członków komisji wizowej. W poniedziałek jako świadkowie stanęli przed nią dawni szefowie Agencji Wywiadu. Niestety – przyznają to sami członkowie komisji – ich zeznania, zarówno w części jawnej, jak i niejawnej, niewiele wniosły do sprawy.
Dlaczego tak się stało? Byli szefowie Agencji Wywiadu Piotr Krawczyk i Bartosz Jarmuszkiewicz rozłożyli bezradnie ręce i powiedzieli, że działania służb są z zasady ściśle tajne i bez stosownej zgody od obecnego szefa Agencji, nie mogą udzielać informacji „o charakterze niejawnym”. Tutaj nasuwa się pytanie, które zadajemy raz po raz — dlaczego zawczasu o taką zgodę nie wystąpiono, skoro od dawna komisja wiedziała, że szefowie AW będą przesłuchiwani? Nawet jeżeli istnieje przekonanie, że to tylko wybieg (podobnym, choć w atomowej skali próbował posługiwać się Jarosław Kaczyński), to komisje – ucząc się od siebie nawzajem – powinny być na coś takiego przygotowane. Można z wyprzedzeniem zadbać o taką zgodę, nawet nie informując o tym przesłuchiwanych, pokazując im odpowiedni dokument dopiero wtedy, kiedy ci powiedzą, że zeznawać nie mają zamiaru.
Co dalej? Komisja bierze się mocniej za wątek programu Poland Business Harbour, który miał zapewnić Polsce napływ wykwalifikowanych specjalistów z Białorusi, a na koniec było z nim, jak z tym dowcipem o rozdawaniu samochodów. Pracownicy byli, ale niewykwalifikowani i pojechali nie do Polski, ale do Niemiec. Do dziś nie można się doliczyć blisko 60 tys. z nich. Ważne jest też to, aby wyjaśnić – na to mocno zwracał uwagę przewodniczący Michał Szczerba – jakim cudem z programu korzystali obywatele rosyjscy i to mimo toczącej się wojny.
Pytań będzie zresztą więcej. Krawczyk przyznał bowiem, że sprawa migrantów z Bliskiego Wschodu była na pewno dyskutowana z ministrem koordynatorem ds. służb specjalnych, ale nie umiał sobie przypomnieć, czy o nieprawidłowościach wizowych rozmawiał z premierem Morawieckim oraz wicepremierem ds. bezpieczeństwa Jarosławem Kaczyńskim. Nie pamiętał też sprawy rosyjskiego obywatela, który został zatrzymany w lipcu 2022 r., bo nielegalnie fotografował obiekty infrastruktury krytycznej, a do Polski wjechał właśnie z programem Poland Business Harbour. Potwierdził jednak, że – tutaj cytat – „były sugestie, by służby specjalne nie dotykały Poland Business Harbour, bo to dziecko Morawieckiego”.
Kłopoty z Pegasusem
W ostatni wtorek, na posiedzeniu niejawnym komisji śledczej ds. Pegasusa został przesłuchany były wiceminister sprawiedliwości Michał Woś. Przypominam, że było to już drugie przesłuchanie polityka Suwerennej Polski, który – kiedy tylko sprawa Pegasusa wyszła na jaw – kpił sobie, że z Pegasusów to kojarzy tylko konsolę do gier wideo. Na pierwsze przesłuchanie wiceminister się spóźnił, ponieważ służby robiły mu kipisz w jego pokoju w domu poselskim. Poza sprawą Pegasusa ma też dużą wiedzę nt. niesławnego Funduszu Sprawiedliwości, który określany jest teraz prywatnym funduszem Suwerennej na cele partyjne.
Na pierwsze przesłuchanie Woś ostatecznie dotarł, ale zasłaniał się niepamięcią i twierdził, że na niektóre pytania odpowie dopiero na posiedzeniu zamkniętym. W klasyczny sposób – bo politycy Zjednoczonej Prawicy robią to również na innych komisjach śledczych – oskarżał też współpracowników i urzędników ministerstwa.
— Winnymi są merytoryczni pracownicy departamentu spraw rodzinnych i nieletnich wydziału Funduszu, który zajmował się tymi zagadnieniami — zeznawał na posiedzeniu jawnym Michał Woś. Czy rozszerzył to na posiedzeniu niejawnym? Niestety nieszczególnie. Po przesłuchaniu rozczarowania nie ukrywał wiceprzewodniczący komisji Marcin Bosacki. – Wiele z rzeczy, które powiedział, mogło być, w mojej ocenie, powiedzianych podczas posiedzenia jawnego. Uciekanie pod klauzule niejawne w wielu przypadkach nie miało uzasadnienia – powiedział przewodniczący mediom.
Są jednak jakieś postępy w pracy komisji. Członkini komisji Joanna Kluzik-Rostkowska przyznała, że komisja „zyskała decyzyjną wiedzę w kilku wątkach, które mają pomóc w dalszej pracy”. Być może dlatego kolejnymi świadkami komisji śledczej będą zastępca dyrektora Funduszu Sprawiedliwości Jakub Tietz oraz główna księgowa Funduszu, która rozliczała kwestię zakupu oprogramowania Pegasus.
Jest również niewielki postęp w dostępie członków komisji do informacji ściśle tajnych. Jak poinformowała przewodnicząca Magdalena Sroka po czterogodzinnym przesłuchaniu Wosia, członkowie komisji, którzy są w trakcie weryfikacji przez ABW, dostali czasowy dostęp do informacji ściśle tajnych, przesłanych m.in. przez CBA. W procedurze ma nie być dwóch członków komisji.
Są też jednak kiepskie informacje. Sroka, która wystąpiła o odtajnienie części dokumentów, ma już pierwszą odpowiedź z Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie. — Niestety służby nie są chętne, żeby te klauzulę ściągać – informuje Sroka.
To wielki problem, o którym alarmujemy od początku działania komisji. Bez dostępu do dokumentów służb specjalnych komisja ds. Pegasusa działa kompletnie po omacku i skupia się na wątku zakupu oprogramowania, a nie na wątkach operacyjnych. Jeżeli sprawy będą szły takim tempem, jak dotychczas, jeszcze długo nie dowiemy się, ile osób, w jaki sposób i w jakim zakresie było inwigilowanych. Nie dowiemy się też, czy np. była wśród nich cała wierchuszka Prawa i Sprawiedliwości. Kolejne przesłuchania już 26 marca.
Czy powstanie komisja ds. Orlenu?
Orlen, największa polska spółka energetyczna, którą jeszcze do niedawna w niepodzielny sposób władał Daniel Obajtek, ma nowego prezesa. Rada nadzorcza wybrała Ireneusza Fąfarę.
To oczywiście ważna informacja, ale w związku z Orlenem zaledwie jedna z wielu istotnych. Coraz głośniej mówi się o tym, czy sprawa Orlenu z czasów Obajtka, nie powinna stać się przedmiotem śledztwa kolejnej parlamentarnej komisji śledczej.
A byłoby nad czym pracować. Prokuratura Okręgowa w Płocku prowadząca dwa śledztwa ws. Orlenu – poświęcone fuzji z Lotosem oraz zaniżaniu cen paliw – poinformowała, że w biurach koncernu zabezpieczyła aż 73 gigabajty dokumentów w wersji elektronicznej i dwa terabajty korespondencji z poczty elektronicznej. Aby sobie z tym wszystkim poradzić, prokuratura powoła zespół specjalistów i tłumaczy oraz zespół prokuratorów z udziałem funkcjonariuszy służb specjalnych.
Pytanie tylko, czy zdanie ws. Orlenu zmieni premier Donald Tusk. Pytany o pomysł podobnej komisji śledczej pod koniec stycznia mówił: — Mnie nie zależy na tym, żeby Polskę „zaśledczyć”. (…) Tam chyba jest bardzo dużo materiału NIK-u i tego materiału, który wynika z analiz służb specjalnych, więc może obędzie się bez komisji śledczej i może wystarczą działania klasyczne, czyli Prokuratura i ujawnianie.
Byłaby to już druga w najnowszej historii Polski komisja śledcza poświęcona Orlenowi. Na początku wieku Sejm powołał komisję śledczą do zbadania okoliczności odwołania w lutym 2002 r. ówczesnego prezesa PKN Orlen Andrzeja Modrzejewskiego oraz jego zatrzymania przez Urząd Ochrony Państwa.
Spraw do zbadania jest wiele. Ostatnio wyszło na jaw, że z powodu utracenia przedpłat za niedostarczoną ropę, szwajcarska spółka-córka Orlenu, a w efekcie cała firma, straciła ponad 1,6 mld zł. Jednemu z jej szefów postawiono już szereg zarzutów. Takie to były rządy w Orlenie bohatera taśm, byłego wójta gminy Pcim w województwie małopolskim.
