Ani incydent kaliski, ani zataczanie się nad grobami polskich żołnierzy w Charkowie nie przeszkodziły Aleksandrowi Kwaśniewskiemu w wygraniu wyborów prezydenckich w 2000 r. Być może wtedy nie było nikogo, kto mógłby urzędującą głowę państwa pokonać. I niczego, co mogłoby uniemożliwić jej zwycięstwo. Zapraszamy na trzeci odcinek podcastu „Na prezydenta tylko ty”.
"Minister ucałował już ziemię kaliską?". Kwaśniewski wygrywa mimo skandalu wszech czasów
Prezydent powinien mieć tyle samo odwagi co jego minister Marek Siwiec i wyprowadzić równie jednoznaczne konsekwencje ze swego zachowania, włącznie z poddaniem się do dymisji – grzmiał abp Józef Życiński. Kierowane przez prawicę rady miast uznawały Kwaśniewskiego i ministra Siwca za persona non grata, a prokuratura wszczęła dochodzenie w sprawie obrazy uczuć religijnych i głowy obcego państwa. To był największy skandal w historii polskich kampanii prezydenckich.
Wszystko zaczęło się od ujawnionego przez sztab Mariana Krzaklewskiego wideo z wizyty prezydenta w Kaliszu w 1997 r. W czasie powitania minister Marek Siwiec zakreślił znak krzyża naśladując papieskie gesty. Później za namową prezydenta, który zapytał go, „czy ucałował już ziemię kaliską”, Siwiec uklęknął i pocałował murawę stadionu.
Podczas kampanii film ujawnił sztab Mariana Krzaklewskiego. Afera kosztowała Kwaśniewskiego ok. 10 pkt proc. w sondażach. Dużo, ale prezydent miał z czego tracić, zaczynał kampanię z 70-proc. poparcia.
Na prezydenta tylko ty. Dziwne decyzje
To były wybory bardzo dziwnych decyzji. Unia Wolności postanowiła nie wystawiać kandydata. Bo Tadeusz Mazowiecki i Leszek Balcerowicz odmówili, a Władysław Frasyniuk, Olga Krzyżanowska, Donald Tusk i Andrzej Olechowski nie pasowali różnym frakcjom w partii. Decyzja, by odpuścić wybory prezydenckie, była jednym z początków końca UW.
Dziwna była też decyzja AWS, by wystawić Mariana Krzaklewskiego. Lider zjednoczonej prawicy nie miał ani charyzmy, ani popularności (nawet gdy AWS wygrywała wybory parlamentarne w 1997 r., nie był najpopularniejszym politykiem nawet we własnym okręgu), za to miał pewność, że wybory wygra. Jego zdanie podzielali Mariusz Kamiński, Ryszard Czarnecki, Kazimierz Marcinkiewicz, Krzysztof Tchórzewski i Jan Maria Rokita. Wszyscy znaleźli się w komitecie poparcia Krzaklewskiego. Każdy i każda wie, jak różnie potoczyły się późniejsze kariery wyżej wymienionych polityków.
Dziwna była też decyzja Lecha Wałęsy, by jeszcze raz stanąć do wyborów. Legendarny przywódca, który niegdyś cieszył się poparciem 10,6 mln Polek i Polaków, te wybory skończył ze 178 tys. głosów. Dało mu to niewiele ponad 1 proc. poparcia.
HtmlCode
Dziwna była też decyzja Romana Giertycha, który w tamtych wyborach popierał gen. Tadeusza Wileckiego. Kandydat obecnego posła PO podczas kampanii domagał się dziewięciogodzinnego dnia pracy, ale największy skandal wywołał, gdy zaczął opowiadać o osiągnięciach przywódcy III Rzeszy. „To było wielkie osiągnięcie Hitlera — domki dla każdej rodziny” — powiedział generał Wilecki na spotkaniu z wyborcami w Gorzowie Wielkopolskim o sytuacji mieszkaniowej w Polsce. Wilecki proponuje stworzenie Narodowego Programu Budownictwa, który da mieszkanie każdej rodzinie. Poproszony o komentarz do swojej wypowiedzi Wilecki powiedział: „Hitler miał u siebie takich ministrów, którzy byli dobrymi i sprawnymi gospodarzami i administratorami. Pomijając całe zło, to wiele spraw dla Niemców było zrealizowanych bardzo dobrze” – pisała „Gazeta Wyborcza”.
Na prezydenta tylko ty. Pokaz siły Kwaśniewskiego
Najbliżej Aleksandra Kwaśniewskiego skończył Andrzej Olechowski. Ponad 3 mln głosów nie dało co prawda drugiej tury, ale wystarczyło do zbudowania kapitału politycznego, dzięki któremu w 2001 r. powstała Platforma Obywatelska. Z trzech tenorów: Andrzej Olechowski, Maciej Płażyński, Donald Tusk, wbrew pozorom, to nie ten ostatni miał najmocniejszy mandat.
Koniec końców wybory 2000 r. by jednak pokazem siły Kwaśniewskiego. Może i prezydent nie miał takiej świeżości jak pięć lat wcześniej, hasło 'Wybierzmy przyszłość” zastąpiło „Dom wszystkich Polska”, ale wyborcy i wyborczynie byli z niego zadowoleni. Przecież podczas pierwszej kadencji dokonało się wejście Polski do NATO. A przecież w 1995 r. prawica przekonywała, że Kwaśniewskiemu zależy bardziej na reaktywowaniu Układu Warszawskiego.
Ani później, ani wcześniej żaden prezydent nie wygrał wyborów w pierwszej turze. I już wiadomo, że przynajmniej do 2030 r. to się nie zmieni.
HtmlCode
Czym jest podcast „Na prezydenta tylko ty”?
„Czarna teczka”, „Wybierzmy przyszłość oraz styl”, „dziadek z Wehrmachtu” – wszyscy znają te frazy, wszystkie pochodzą z kampanii prezydenckich, o wszystkich Dominika Długosz i Michał Szadkowski opowiadają w podcaście „Na prezydenta tylko ty”. Podcast reporterki politycznej i redaktora naczelnego „Newsweeka” opowiada o kampaniach wyborczych po 1989 r.
– To nie jest tylko podcast historyczny. Niektóre wątków, ludzi, konfliktów wciąż mają olbrzymi wpływ na naszą codzienność – mówi Michał Szadkowski, redaktor naczelny tygodnika „Newsweek”.
Autorka i autor nie oceniają prezydentów i prezydentur, skupiają się na drodze, która jednych doprowadziła do pałacu, a innym zakończyła karierę polityczną. – Wiele z tych kampanii obsługiwałam, znam kulisy, o których nasi słuchacze i słuchaczki na pewno nie słyszeli. Dzięki naszemu podcastowi je poznają – mówi Dominika Długosz.
