1 października zaczął w Polsce obowiązywać system kaucyjny — sklepy będą od nas pobierać kaucję za niektóre opakowania plastikowe i puszki po napojach. Przy ich zwrocie odzyskamy pieniądze. Poniżej szczegóły systemu, który od dawna już działa w innych państwach Europy.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwraca uwagę, że z systemów kaucyjnych korzysta już ponad 180 mln Europejczyków, w takich krajach jak Niemcy, Szwecja, Dania, Norwegia, Chorwacja, Litwa, Łotwa czy Estonia. Działa on też w Ameryce Północnej. Ministerstwo wskazuje trzy argumenty za wprowadzeniem systemu: oszczędność surowców, czystsze środowisko i świadome podejście do recyklingu.
System kaucyjny — jak będzie działał?
Jak system będzie wyglądał w praktyce? Od 1 października przy kupnie napojów w opakowaniach nadających się do zwrotu do naszego paragonu zostanie doliczona kwota kaucji przypisanej konkretnemu rodzajowi opakowania. Bez znaczenia będzie rodzaj sklepu, w którym dokonujemy zakupów — spotkamy się z tym więc tak w wielkim hipermarkecie, jak i małym sklepie osiedlowym.
Objęte systemem zostaną zarówno opakowania plastikowe, jak i metalowe oraz szklane. Chociaż te ostatnie nie od 1 października 2025 r., a dopiero od 1 stycznia 2026 r. Opakowania będą oznaczone specjalnym kodem oraz logotypem, a na ich powierzchni powinna znaleźć się informacja o wysokości kaucji.
Zwrócić opakowania będzie można przy kasie bądź w specjalnym automacie. Ale po kolei.
Jakie opakowania obejmie nowy system kaucyjny?
Od 1 października możemy zwrócić plastikowe butelki o pojemności do trzech litrów oraz metalowe puszki o pojemności wynoszącej maksymalnie jeden litr — kaucje za te opakowania będą wynosić 50 groszy. Od 1 stycznia 2026 r. dojdą do tego szklane butelki o maksymalnej objętości 1,5 litra — kaucja za nie wyniesie 1 zł.
Co ważne, do końca roku producenci mają czas na dostosowanie opakowań do obowiązujących przepisów i na wyprzedanie napojów w starych butelkach i puszkach. Zatem jeszcze w październiku, listopadzie i grudniu w obiegu będziemy mogli spotkać zarówno opakowania z logo systemu kaucyjnego, jak i bez niego.
Gdzie będzie można zwrócić opakowania?
Skoro już zapłaciliśmy kaucję i wypiliśmy napój, nasuwa się pytanie, co zrobić z pustym opakowaniem, by odzyskać pieniądze. Przyjąć je od nas i zwrócić kaucję będzie zobowiązany każdy sklep o powierzchni ponad 200 metrów kw. prowadzący sprzedaż napojów w objętych nią opakowaniach. Mniejsze sklepy mogą same zdecydować, czy dołączają do systemu.
To w przypadku plastikowych butelek i puszek. Jeśli zaś mniejszy sklep sprzedaje napoje (np. piwo) w szklanych butelkach, takie również od nas przyjmie. Ale przypomnijmy, szklane butelki system kaucyjny obejmie dopiero w przyszłym roku.
Sklepy będą mogły przyjmować od nas opakowania przy kasie bądź w specjalnych butelkomatach. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnia, że w każdej gminie znajdzie się co najmniej jeden taki punkt. Nowego systemu nie powinni więc obawiać się mieszkańcy wsi, w której działa np. jeden malutki sklep.
System kaucyjny — jak zwrócić opakowanie?
Pamiętajmy, że opakowanie nie może być zgniecione czy uszkodzone — bo zanim otrzymamy zwrot pieniędzy, skaner musi odczytać kod kreskowy z zakodowaną kaucją. Możemy za to zwrócić butelkę zarówno z zakrętką, jak i bez niej. Inną dobrą informacją jest to, że aby odzyskać kaucję, nie potrzebujemy paragonu. Sklepy będą bowiem przyjmować opakowanie niezależnie, niezależnie od tego, gdzie zakupiliśmy dany produkt.
Ponieważ po 1 października w niektórych sklepach w dalszym ciągu będziemy mogli zakupić produkty w opakowaniach bez logotypu systemu kaucyjnego, przy ich zakupie nie zostanie nam naliczona kaucja, więc i nie przysługuje nam jej zwrot.
Zwracam opakowanie i… Jak odzyskać pieniądze?
Sposoby na zwrot opakowań i odzyskanie kaucji są dwa. Po pierwsze, możemy to zrobić przy kasie — sprzedawca ma obowiązek przyjąć od nas opakowania, zeskanować je i wypłacić należną nam kwotę. Możemy też zwrócić butelki, robiąc zakupy — wówczas pracownik sklepu odejmie kwotę kaucji od rachunku za nowe zakupy.
Drugą opcją jest skorzystanie ze specjalnego urządzenia (tzw. butelkomatu), do którego należy wrzucić puste opakowania. Automat zeskanuje znajdujące się na nich kod kreskowy, a następnie wygeneruje i wydrukuje bon zakupowy, który należy pokazać kasjerowi w sklepie — wtedy możemy poprosić o zwrot pieniędzy w gotówce bądź odjęcie należnej sumy od ceny następnych zakupów.
Z bonów można korzystać także w dostępnych w wielu marketach kasach samoobsługowych. W tym przypadku nie otrzymamy jednak należnej nam kwoty w gotówce, możemy ją za to odjąć ją od kolejnego rachunku.