W 2022 r. na cyplu jeziora Orło położonego na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich wycięto 1570 drzew. Sąd uznał, że wycinka była legalna, ponieważ dotyczyła… działki rolnej, a nie lasu. O szczegółach sprawy opowiadają autorzy podcastu W związku ze śledztwem.
Jest rok 2022. Miejsce zdarzenia to cypel na jeziorze Orło w gminie Ryn — jednym z ostatnich w miarę dzikich jezior na Mazurach. Orło objęte jest strefą ciszy, nie ma tu skuterów wodnych ani motorówek. Są za to węgorze, szczupaki, raki i ptaki, w tym kania czarna — gatunek objęty ścisłą ochroną.
To właśnie tam na polecenie 24‑letniego Huberta T., określanego później przez media mianem „inwestora”, dochodzi do wycinki 1570 drzew.
Zawiadomienie, kontrola i akt oskarżenia
W marcu 2022 r. do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie wpływa zawiadomienie o wycince drzew w obrębie jeziora Orło. Przeprowadzona kontrola nie pozostawia wątpliwości – doszło do dewastacji przyrody na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich.
Ustalono, że zniszczeniu uległy wszystkie warstwy roślinności, a także siedliska ptaków — w tym kani czarnej. Sprawą zajmuje się policja, wszczęte zostaje śledztwo. W styczniu 2023 r. Prokuratura Rejonowa w Giżycku kieruje do sądu akt oskarżenia przeciwko Hubertowi T. Zarzut: zlecenie wycinki ponad 1,5 tys. drzew i zniszczenie świata roślinnego i zwierzęcego w znacznych rozmiarach — czyn z art. 181 par. 1 Kodeksu karnego.
Sąd: to nie był las
Sprawa kończy się jednak zupełnie nieoczekiwanie. 31 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy w Giżycku uniewinnia oskarżonego. Uzasadnienie? Zdaniem sądu teren, na którym dokonano wycinki, nie był lasem.
Jak wyjaśnia rzecznik Sądu Okręgowego w Olsztynie, spór nie dotyczy samego faktu wycinki, lecz tego, czy została ona przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa. W ocenie sądu wycinki dokonano na działce rolnej, w jej centralnej części. Oskarżony — uznany przez sąd za rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne — miał działać w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego. Według sądu drzewa miały charakter samosiewu, a ich usunięcie nie wymagało ani zezwolenia, ani zgłoszenia.
Sąd uznaje również, że działka, choć położona na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu, nie była objęta żadną z form ochrony przyrody, w tym ochroną strefową kani czarnej. Nie doszło też – zdaniem sądu – do uszkodzenia brzegów jeziora, a zadrzewienia nadwodne zostały zachowane.
W rezultacie sąd stwierdza, że działka nigdy nie była lasem w rozumieniu ustawy o lasach, a działania oskarżonego były zgodne z prawem, ponieważ mieściły się w przepisach dopuszczających usuwanie drzew w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego.
Prokuratura się wycofuje
Prokuratura Rejonowa w Giżycku składa apelację. Sprawa trafia do Sądu Okręgowego w Olsztynie. I tu następuje kolejny zwrot akcji: podczas rozprawy odwoławczej prokurator okręgowy cofa apelację.
Sąd, działając na podstawie kodeksu postępowania karnego, pozostawia ją bez rozpoznania. Koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Wyrok uniewinniający uprawomocnia się 13 stycznia 2025 r.
Legalna wycinka, zdewastowana przyroda
Zdaniem Dominiki Długosz i Mariusza Gierszewskiego to przykład sytuacji, w której prawo rozmija się z intuicją ochrony środowiska, a formalna kwalifikacja działki przesądza o losie całego ekosystemu. Drzewa pozostały tylko na obrzeżach — tak, by spełnić wymogi przepisów. Środek zniknął, a krajobraz został bezpowrotnie zniszczony.
Ponad 1,5 tys. drzew zniknęło z jednego z najbardziej wrażliwych przyrodniczo miejsc na Mazurach. Nikt nie poniósł odpowiedzialności karnej. Wszystko odbyło się zgodnie z prawem.
„W związku ze śledztwem”
Ona jest czołową dziennikarką polityczną, on — uznanym reporterem śledczym. Prywatnie Dominika Długosz i Mariusz Gierszewski są małżeństwem z niemal 20-letnim stażem, a teraz łączą siły również jako współprowadzący podcast „W związku ze śledztwem”.
Nowe odcinki podcastu będą ukazywać się w każdy wtorkowy wieczór na stronie Newsweek.pl, w aplikacji Onet Audio, a także na kanałach Radia ZET i Newsweek Polska na YouTube
